KWALIFIKACJA SPO4 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 4.
Potrzeba samorealizacji u dziecka w drugim i trzecim roku życia zaspokajana jest aktywnością w zakresie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Potrzeba samorealizacji u dziecka 2–3-letniego ujawnia się głównie przez eksplorację świata, samodzielne próby, zabawę i uczenie się w działaniu.
Dlatego poprawne jest "poznania i działania". Pozostałe odpowiedzi dotyczą głównie potrzeb społecznych (kontakty) lub fizjologicznych (jedzenie i sen).

Pełne wyjaśnienie:

W wieku 2–3 lat dziecko bardzo intensywnie rozwija samodzielność, ciekawość i sprawczość. W praktyce opiekuńczej oznacza to, że ważnym sposobem realizowania potrzeby rozwoju (często nazywanej samorealizacją w uproszczonych ujęciach) jest poznawanie i działanie: dziecko dotyka, manipuluje, próbuje, naśladuje, testuje granice swoich możliwości i uczy się przez doświadczenie.

Odpowiedź "poznania i działania" jest poprawna, bo łączy dwa kluczowe mechanizmy rozwoju w tym okresie: eksplorację poznawczą oraz aktywność własną. Opiekunka dziecięca wspiera to m.in. przez organizowanie bezpiecznego otoczenia do swobodnej zabawy, proponowanie prostych zadań adekwatnych do wieku i niewyręczanie dziecka w każdej czynności.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują jako główny sposób zaspokajania tej potrzeby?

  • "Kontaktu z dorosłymi" – kontakt z opiekunem jest bardzo ważny (bezpieczeństwo, przywiązanie, regulacja emocji), ale dotyczy przede wszystkim potrzeb społeczno-emocjonalnych, a nie istoty samorealizacji rozumianej jako rozwój przez własną aktywność.
  • "Kontaktu z dziećmi" – relacje rówieśnicze rosną na znaczeniu, jednak w tym wieku często są jeszcze równoległe (dzieci bawią się obok siebie). To nadal nie jest najbardziej trafny opis samorealizacji, która wyraża się przede wszystkim w samodzielnym odkrywaniu.
  • "Jedzenia i spania" – to klasyczne potrzeby fizjologiczne. Ich zaspokojenie jest konieczne, ale nie opisuje potrzeby samorealizacji, tylko bazowy poziom funkcjonowania organizmu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się para "poznanie + działanie", zwykle opisuje ona aktywność rozwojową dziecka, podczas gdy "jedzenie + spanie" dotyczy potrzeb fizjologicznych, a "kontakty" – sfery społeczno-emocjonalnej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W praktyce opiekuńczej oznacza dążenie do rozwoju własnych możliwości: ciekawość, próbowanie, uczenie się i poczucie sprawczości. U 2–3-latka widać to głównie w eksploracji i samodzielnym działaniu, a nie w potrzebach fizjologicznych.
Typowe są: rozbieranie i składanie przedmiotów, testowanie "co się stanie, gdy…", naśladowanie dorosłych, upór w samodzielnym wykonaniu zadania, pytania i wskazywanie. To sygnał, że dziecko potrzebuje okazji do bezpiecznej eksploracji.
Kontakt z dorosłym jest kluczowy dla bezpieczeństwa emocjonalnego i regulacji stresu, ale nie opisuje głównego sposobu realizowania samorealizacji. Samorealizacja w tym ujęciu wiąże się przede wszystkim z rozwojem poprzez aktywność: poznawanie i próby własne.
Nie. Jedzenie i sen są konieczne, ale zaspokajają bazowy poziom funkcjonowania organizmu. Jeśli dziecko ma tylko te potrzeby zapewnione, a brakuje mu bodźców, zabawy i aktywności, rozwój poznawczy i psychoruchowy może być słabiej wspierany.
Przez organizowanie bezpiecznej przestrzeni, dobór prostych zadań i zabawek, pozwalanie na samodzielne próby, cierpliwe towarzyszenie oraz zachęcanie słowne. Ważne jest niewyręczanie dziecka we wszystkim i dawanie mu czasu na wykonanie czynności.
Sprawdzają się zabawy manipulacyjne i konstrukcyjne (klocki, wkładanki), sensoryczne (masa plastyczna), naśladowcze (kuchnia, warsztat), ruchowe (tory przeszkód), a także proste eksperymenty z wodą/piaskiem pod nadzorem.
Zwykle rośnie wraz z wiekiem i doświadczeniem przedszkolnym. U 2–3-latków częsta jest zabawa równoległa (obok siebie), a dopiero później pojawia się więcej współdziałania. W tym pytaniu priorytetem jest aktywność poznawcza i sprawczość.
Najczęściej wybiera się odpowiedź "z życia" (jedzenie, spanie) albo myli potrzeby rozwojowe z emocjonalnymi (kontakt z dorosłym). Pomaga szybkie rozróżnienie: fizjologia = przetrwanie, kontakt = emocje/bezpieczeństwo, poznanie i działanie = rozwój.
Bezpieczeństwo to szukanie bliskości opiekuna, lęk separacyjny, potrzeba stałości i przewidywalności. Samorealizacja (w tym uproszczeniu) to inicjowanie aktywności, próby samodzielności, eksploracja i uczenie się. Obie są ważne, ale objawiają się inaczej.
Warto szukać słów-kluczy: "poznanie", "działanie", "eksploracja", "samodzielność" zwykle wskazują rozwój poznawczo-ruchowy. "Kontakt" częściej dotyczy sfery społeczno-emocjonalnej, a "jedzenie i spanie" – potrzeb fizjologicznych.
info

Statystycznie 50% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Potrzeba samorealizacji u dziecka 2–3-letniego ujawnia się głównie przez eksplorację świata, samodzielne próby, zabawę i uczenie się w działaniu.Dlatego poprawne jest "poznania i działania"."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło tematyczne dotyczące hierarchii potrzeb i samorealizacji (strona encyklopedyczna), https://encyklopedia.pwn.pl/ (wyszukanie hasła w serwisie) – dostęp 2026-02-27
  • WHO/UNICEF – materiały edukacyjne o wspieraniu rozwoju małego dziecka i roli stymulacji/aktywności (Care for Child Development), https://www.who.int/teams/maternal-newborn-child-adolescent-health-and-ageing/child-health/care-for-child-development – dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z psychologii rozwojowej dziecka (rozdziały o okresie poniemowlęcym i wczesnym dzieciństwie)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji SPO.4 dotyczące wspierania rozwoju i organizowania aktywności dziecka
  • Rzetelne kompendia/encyklopedie edukacyjne opisujące potrzeby dziecka i rolę zabawy w rozwoju

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego