KWALIFIKACJA GIW9 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 9.
Poziome wyrobisko udostępniające wydrążone w skałach płonnych od szybu, poprzecznie do linii rozciągłości złoża, nazywa się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przecznica to poziome wyrobisko udostępniające drążone od szybu w skałach płonnych i prowadzone poprzecznie do linii rozciągłości złoża, aby dotrzeć do złoża lub połączyć wyrobiska. "Sztolnia" ma zwykle wylot na powierzchnię, "dowierzchnia" jest pochyła, a "przekop" nie oddaje tu typowej orientacji i funkcji.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie kluczowe są trzy informacje: (1) wyrobisko jest poziome, (2) jest udostępniające i drążone w skałach płonnych od szybu, oraz (3) biegnie poprzecznie do linii rozciągłości złoża. Zestaw tych cech odpowiada nazwie "przecznica" – wyrobisku, które przecina struktury/złoże w kierunku poprzecznym do rozciągłości, wykonane w celu udostępnienia lub powiązania układu wyrobisk.

Dlaczego pozostałe określenia nie pasują?

  • "Sztolnia" to również wyrobisko (zwykle poziome lub prawie poziome), ale charakterystyczne jest dla niej prowadzenie z wylotem na powierzchnię terenu. W pytaniu wyrobisko jest drążone od szybu, a nie jako samodzielny wylot na powierzchnię.
  • "Dowierzchnia" nie jest wyrobiskiem poziomym – ma przebieg pochyły (łączy zwykle poziomy na różnych wysokościach). Już ten warunek eliminuje tę odpowiedź.
  • "Przekop" bywa rozumiany jako wyrobisko łączące lub prowadzone w określonym celu, jednak w kontekście orientacji poprzecznie do rozciągłości złoża i wykonywania w skałach płonnych od szybu właściwym, jednoznacznym terminem jest "przecznica".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "poprzecznie do linii rozciągłości złoża", to jest to cecha rozstrzygająca – warto ją od razu skojarzyć z nazwą wyrobiska wynikającą z kierunku przebiegu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przecznica to poziome wyrobisko udostępniające prowadzone zwykle od szybu lub z innego wyrobiska w skałach płonnych i wykonywane poprzecznie do rozciągłości złoża. Jej zadaniem jest dotarcie do złoża lub połączenie elementów układu wyrobisk w rejonie eksploatacji.
Szukaj sformułowań typu: "poziome wyrobisko udostępniające", "od szybu", "w skałach płonnych" oraz przede wszystkim "poprzecznie do linii rozciągłości złoża". Ta orientacja (poprzeczna) jest najczęściej elementem rozstrzygającym w pytaniach testowych.
Sztolnia jest kojarzona z wyrobiskiem mającym wylot na powierzchnię i prowadzonym z powierzchni w głąb górotworu. Jeśli w treści jest wyraźnie "od szybu", to wskazuje na układ wyrobisk wewnątrz kopalni, a nie na klasyczną sztolnię z ujściem na zewnątrz.
Dowierzchnia to wyrobisko pochyłe, czyli prowadzone pod nachyleniem, często łączące poziomy na różnych wysokościach. Przecznica natomiast jest wyrobiskiem poziomym i jej istotą jest przebieg poprzeczny do rozciągłości złoża. Różnica wynika głównie z kierunku (poziome vs pochyłe).
Nie zawsze. Nazwy mogą być mylone, bo oba wyrobiska mogą pełnić funkcje udostępniające lub łączące, ale w pytaniach egzaminacyjnych "przecznica" jest zwykle wiązana z przebiegiem poprzecznym do rozciągłości złoża. Jeśli ten warunek jest podany, najczęściej wskazuje na przecznicę.
Trzeba rozumieć, że rozciągłość opisuje kierunek "wydłużenia" złoża w planie (na mapie). Wyrobisko prowadzone poprzecznie do rozciągłości przecina złoże "w poprzek". To pomaga dobrać nazwę wyrobiska oraz przewidzieć, jak szybko dotrze ono do granic złoża.
W skałach płonnych wykonuje się wiele wyrobisk udostępniających i przygotowawczych, gdy trzeba dojść do złoża bez prowadzenia robót bezpośrednio w kopalinie. Może to ograniczać straty, ułatwiać organizację transportu i przewietrzania oraz poprawiać warunki bezpieczeństwa w rejonie robót.
Najczęściej myli się terminy brzmiące podobnie (np. przecznica–przekop) oraz wybiera słowo "sztolnia" jako ogólne "poziome wyrobisko". Błąd wynika z nieuwzględnienia szczegółów: "od szybu", "w skałach płonnych" i "poprzecznie do rozciągłości" – to właśnie one rozróżniają pojęcia.
Stosuj skojarzenia z kierunkiem: "dowierzchnia" = pochyła (do góry/do dołu), "sztolnia" = wyjście/ujście na powierzchnię, "przecznica" = przecina złoże w poprzek. Następnie rozwiązuj testy, podkreślając w treści słowa-klucze dotyczące kierunku i punktu rozpoczęcia robót.
Zwykle oba elementy są ważne, ale gdy w treści pojawia się jednoznaczny kierunek względem złoża (np. poprzecznie do rozciągłości), to jest to bardzo silna wskazówka terminologiczna. Funkcja "udostępniające" pomaga zawęzić wybór, a kierunek często rozstrzyga o nazwie.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Przecznica to poziome wyrobisko udostępniające drążone od szybu w skałach płonnych i prowadzone poprzecznie do linii rozciągłości złoża, aby dotrzeć do złoża lub połączyć wyrobiska."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przecznica" — definicja i charakterystyka wyrobiska, https://pl.wikipedia.org/wiki/Przecznica (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Sztolnia" — opis wyrobiska z wylotem na powierzchnię, https://pl.wikipedia.org/wiki/Sztolnia (dostęp: 2026-03-04)
  • Wikipedia (PL): "Dowierzchnia" — pochyłe wyrobisko łączące poziomy, https://pl.wikipedia.org/wiki/Dowierzchnia (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu górnictwa podziemnego (terminologia wyrobisk i ich funkcje)
  • Słowniki/encyklopedie terminów górniczych (hasła: przecznica, przekop, sztolnia, dowierzchnia)
  • Materiały dydaktyczne szkół górniczych: schematy układu wyrobisk udostępniających

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego