KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 22.
Pozostałości której substancji należy bezwzględnie przekazać do utylizacji?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pozostałości chromianu(VI) potasu należy traktować jako odpady niebezpieczne ze względu na wysoką toksyczność i silne właściwości utleniające związków chromu(VI). Takich odczynników nie wolno wylewać do kanalizacji ani mieszać przypadkowo z innymi resztkami – powinny trafić do utylizacji w odpowiednim strumieniu odpadowym.

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce laboratoryjnej nie wszystkie pozostałości odczynników można usuwać w ten sam sposób. Część substancji (zwłaszcza o wysokiej toksyczności, właściwościach żrących, reaktywnych lub utleniających) wymaga traktowania jako odpad niebezpieczny i przekazania do specjalistycznej utylizacji.

Chromian(VI) potasu (związek chromu na VI stopniu utlenienia) jest klasycznie uznawany za substancję stwarzającą poważne zagrożenia zdrowotne i środowiskowe. Związki chromu(VI) są silnymi utleniaczami i mogą wchodzić w niebezpieczne reakcje z innymi składnikami odpadów, a także wykazują wysoką toksyczność. Dlatego pozostałości takiego odczynnika powinny być zbierane do właściwie oznakowanego pojemnika na odpady niebezpieczne i przekazane do utylizacji zgodnie z zasadami gospodarki odpadami w laboratorium.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tym ujęciu?

  • Gliceryna – typowa substancja organiczna, powszechnie stosowana i zwykle nieklasyfikowana jako odpad o tak wysokim ryzyku jak związki chromu(VI). Sama obecność "chemicznej" nazwy nie przesądza o konieczności bezwzględnej utylizacji w trybie dla silnie toksycznych utleniaczy.
  • Chlorek sodu – sól o bardzo dobrze znanych, relatywnie mało niebezpiecznych właściwościach w typowych warunkach laboratoryjnych; nie jest to substancja, którą kojarzy się z kategorią silnie toksycznych utleniaczy.
  • Glukoza – związek organiczny o niskiej toksyczności, powszechny w laboratoriach dydaktycznych i analizie; jej pozostałości co do zasady nie są klasyfikowane na poziomie ryzyka charakterystycznym dla Cr(VI).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się związek metalu ciężkiego w wysokim stopniu utlenienia (np. chrom(VI)) obok substancji "spożywczych" lub obojętnych soli, to zwykle ten związek metalu ciężkiego będzie wymagał szczególnie restrykcyjnego postępowania odpadowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odpady niebezpieczne to pozostałości substancji, które mogą stwarzać istotne zagrożenie dla zdrowia lub środowiska (np. toksyczne, utleniające, żrące, reaktywne). W laboratorium zbiera się je do opisanych pojemników i przekazuje do specjalistycznej utylizacji, a nie usuwa jak zwykłych odpadów.
Związki chromu(VI) są kojarzone z wysoką toksycznością oraz silnymi właściwościami utleniającymi, co zwiększa ryzyko zdrowotne i ryzyko niebezpiecznych reakcji z innymi odpadami. Dlatego wymagają ostrożnego magazynowania i przekazania do utylizacji w odpowiednim strumieniu odpadowym.
Najpewniej sprawdzisz to w karcie charakterystyki (SDS): sekcje o zagrożeniach, postępowaniu z odpadami i transporcie. Jeżeli SDS wskazuje wysokie zagrożenia (toksyczność, utleniacz, zagrożenie środowiskowe), to pozostałości zwykle kwalifikują się do odpadów niebezpiecznych.
W praktyce laboratoryjnej nie powinno się usuwać w ten sposób pozostałości zawierających metale ciężkie lub silnie toksyczne związki. Takie odpady zbiera się selektywnie i przekazuje do utylizacji. Zawsze należy kierować się procedurą pracowni i informacją z SDS, zamiast działać "na wyczucie".
Częste błędy to: ocenianie ryzyka po nazwie ("brzmi groźnie"), mieszanie niekompatybilnych odpadów do jednego pojemnika, brak etykietowania oraz ignorowanie SDS. Prowadzi to do reakcji w pojemnikach odpadowych, trudności w odbiorze odpadu i zagrożeń BHP.
Utleniacz może intensyfikować spalanie lub reagować gwałtownie z reduktorami i substancjami organicznymi. W odpadach oznacza to ryzyko reakcji i wzrostu temperatury po zmieszaniu z innymi resztkami. Dlatego utleniacze (w tym część związków chromu(VI)) zwykle zbiera się osobno i przekazuje do utylizacji.
Należy stosować szczelne, kompatybilne chemicznie pojemniki, czytelne etykiety (nazwa, skład, data, zagrożenia) i przechowywać je w wyznaczonym miejscu. Ważne jest też unikanie mieszania nieznanych mieszanin. Szczegóły powinny wynikać z procedur pracowni i SDS.
Same w sobie zwykle mają relatywnie niskie ryzyko, ale w laboratorium znaczenie ma także kontekst: zanieczyszczenia, rozpuszczalniki, domieszki lub kontakt z innymi odczynnikami. Dlatego zawsze liczy się realny skład odpadu oraz informacje z SDS i procedur, a nie tylko nazwa podstawowej substancji.
Ćwicz rozpoznawanie klas zagrożeń: toksyczne, żrące, utleniające, łatwopalne i środowiskowo niebezpieczne. Ucz się na przykładach z kart charakterystyki i kojarz typowe "czerwone flagi", np. związki metali ciężkich i silne utleniacze. To najczęściej odróżnia odpady "specjalne" od typowych.
Najbardziej bezpośrednia jest sekcja dotycząca postępowania z odpadami, bo podaje zalecenia utylizacyjne i ostrzeżenia przed mieszaniem. Pomocne są też sekcje o identyfikacji zagrożeń i środkach ostrożności. W razie wątpliwości stosuje się procedury pracowni i konsultację z osobą odpowiedzialną.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Pozostałości chromianu(VI) potasu należy traktować jako odpady niebezpieczne ze względu na wysoką toksyczność i silne właściwości utleniające związków chromu(VI)."

Źródła:

  • European Chemicals Agency (ECHA) – Substance Information: Potassium chromate (EC 232-140-5) – https://echa.europa.eu/substance-information/-/substanceinfo/100.029.219 (dostęp: 2026-02-18)
  • PubChem – Potassium chromate (K2CrO4), Compound Summary – https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Potassium-chromate (dostęp: 2026-02-18)
  • IARC Monographs – Chromium(VI) compounds (informacje o zagrożeniach rakotwórczych) – https://monographs.iarc.who.int/list-of-classifications (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Karty charakterystyki (SDS) stosowanych w pracowni odczynników
  • Materiały dydaktyczne z BHP w laboratorium chemicznym (segregacja odpadów)
  • Podręczniki/kompendia z chemii nieorganicznej: właściwości związków chromu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego