KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 23.
Pracodawca z tytułu zawartej dodatkowej umowy zlecenia z własnym pracownikiem, powinien pomniejszyć kwotę brutto z umowy o
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Umowa zlecenia zawarta z własnym pracownikiem jest traktowana jak przychód pracowniczy, więc od kwoty brutto potrąca się komplet obciążeń: składki na ubezpieczenia społeczne (w części pracownika), następnie składkę zdrowotną oraz zaliczkę na podatek dochodowy. Pominięcie któregoś potrącenia zaniżałoby rozliczenie.

Pełne wyjaśnienie:

W przypadku, gdy pracownik (osoba pozostająca w stosunku pracy) zawiera dodatkową umowę zlecenia z tym samym pracodawcą, przychód z takiej umowy jest rozliczany w praktyce jak przychód pracowniczy. Oznacza to, że z kwoty brutto nie "zostaje" wypłata bez typowych potrąceń, tylko stosuje się standardowy mechanizm przejścia z brutto na netto.

Dlatego prawidłowe jest potrącenie trzech grup obciążeń: składek na ubezpieczenia społeczne (w części finansowanej przez pracownika), składki zdrowotnej oraz zaliczki na podatek dochodowy. Te elementy razem składają się na typową ścieżkę rozliczenia wynagrodzenia: brutto → potrącenia ZUS społeczne → ustalenie podstawy do zdrowotnej i podatku → potrącenie zdrowotnej → potrącenie zaliczki PIT → kwota netto.

Odpowiedź zawierająca tylko "składki na ubezpieczenia społeczne i składkę zdrowotną" jest niepełna, bo pomija zaliczkę na podatek dochodowy, która również obniża wypłatę netto. Odpowiedź z "ubezpieczeniami społecznymi i zaliczką na podatek dochodowy" także jest niepełna, bo pomija składkę zdrowotną. Natomiast wskazanie samej "zaliczki na podatek dochodowy" jest błędne podwójnie: ignoruje zarówno składki społeczne, jak i zdrowotną, czyli dwa podstawowe potrącenia występujące w tym wariancie rozliczenia.

W praktyce kadrowo-płacowej ta zasada zapobiega sztucznemu "przenoszeniu" części wynagrodzenia do umów cywilnoprawnych w celu obniżenia obciążeń. Przy rozliczeniach warto pamiętać, że potrącenia liczy się według właściwych podstaw (np. zdrowotna po odjęciu składek społecznych), a przychody pracownika z obu tytułów są ujmowane łącznie w rozliczeniach płatnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sytuacja, gdy osoba już zatrudniona na umowę o pracę podpisuje dodatkową umowę zlecenia z tym samym pracodawcą. Taki przychód jest rozliczany jak pracowniczy, co wpływa na obowiązkowe potrącenia: składki społeczne, zdrowotną oraz zaliczkę na PIT.
Chodzi o to, aby nie omijać obciążeń przez dzielenie wynagrodzenia na umowę o pracę i umowy cywilnoprawne u tego samego pracodawcy. Dlatego przychód ze zlecenia jest traktowany jak pracowniczy i podlega typowym potrąceniom ZUS i podatku.
Z kwoty brutto potrąca się: składki na ubezpieczenia społeczne (część pracownika), składkę zdrowotną oraz zaliczkę na podatek dochodowy. Dopiero po tych potrąceniach powstaje kwota netto do wypłaty. Pominięcie elementu zaniżałoby rozliczenie.
Nie. W tym wariancie rozliczenia występują także obowiązkowe potrącenia składek: społecznych i zdrowotnej. Sama zaliczka PIT nie wyczerpuje obciążeń wynagrodzenia. W zadaniach egzaminacyjnych to częsty "haczyk" wynikający z mylenia zlecenia u obcego podmiotu.
To zależy od konkretnej sytuacji ubezpieczeniowej zleceniobiorcy i tego, czy zlecenie jest zawarte z własnym pracodawcą. Pytanie egzaminacyjne dotyczy właśnie wyjątku: zlecenia u własnego pracodawcy, które rozlicza się jak pracownicze (pełne potrącenia).
Najprościej: zwróć uwagę, czy zleceniobiorca jest jednocześnie pracownikiem tego samego pracodawcy. Jeśli tak, rozliczenie jest "jak pracownicze" (składki społeczne, zdrowotna, PIT). Jeśli nie, mogą wystąpić inne warianty zależne od tytułów do ubezpieczeń.
Najpierw od brutto odejmuje się składki społeczne finansowane przez pracownika. Od tak pomniejszonej podstawy liczy się składkę zdrowotną. Następnie wylicza się zaliczkę na PIT od podstawy opodatkowania (po uwzględnieniu składek i kosztów). Netto to brutto minus te potrącenia.
Składka zdrowotna jest odrębnym potrąceniem od wynagrodzenia i w tym przypadku występuje obok składek społecznych oraz zaliczki podatkowej. W zadaniu egzaminacyjnym odpowiedź pomijająca zdrowotną jest niekompletna, bo nie opisuje pełnego zestawu potrąceń z brutto.
Najczęściej myli się ten przypadek ze zleceniem "zewnętrznym" i wybiera wariant z mniejszą liczbą potrąceń. Częsty błąd to pominięcie zaliczki PIT albo składki zdrowotnej. Pomaga zapamiętać, że rozliczenie jest analogiczne do umowy o pracę.
W typowym ujęciu rozliczeniowym przychody z umowy o pracę i zlecenia u tego samego pracodawcy są traktowane łącznie przy rozliczaniu składek i podatku, bez "drugiego" odrębnego zgłoszenia jako nowej osoby. W praktyce liczy się poprawne naliczenie i wykazanie składek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pominięcie któregoś potrącenia zaniżałoby rozliczenie."

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20190000300
  • Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 8 ust. 2a, tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 350

Materiały:

  • Tekst ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (fragment dot. art. 8 ust. 2a) i komentarze szkoleniowe
  • Materiały dydaktyczne z kadr i płac dotyczące ustalania wynagrodzenia netto
  • Przykładowe zadania egzaminacyjne z potrąceń ZUS i PIT w umowach cywilnoprawnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego