KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 20.
Pracownik, który obsługuje na budowie młot pneumatyczny, jest narażony przede wszystkim na drgania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Młot pneumatyczny jest narzędziem ręcznym, więc drgania przenoszą się głównie przez dłonie i kończyny górne na organizm (układ ręka–ramię).
Dlatego dominującym narażeniem są drgania miejscowe, a nie ogólne/całego ciała; pozostałe określenia nie są typową kategorią BHP dla tego czynnika.

Pełne wyjaśnienie:

Obsługa młota pneumatycznego na budowie oznacza kontakt pracownika z narzędziem ręcznym generującym drgania mechaniczne. W praktyce BHP kluczowe jest rozróżnienie, jak drgania są przekazywane do ciała i który obszar organizmu jest najbardziej obciążony.

Drgania miejscowe (często opisywane jako drgania układu ręka–ramię) występują wtedy, gdy źródło drgań jest trzymane w dłoniach, a energia drgań przenosi się przede wszystkim przez kończyny górne. Młot pneumatyczny spełnia ten warunek: pracownik stabilizuje narzędzie rękami, a wibracje oddziałują głównie na dłonie, nadgarstki, przedramiona i barki. To właśnie ten typ narażenia jest "przede wszystkim" charakterystyczny dla narzędzi ręcznych.

Odpowiedź "zmienne" jest myląca, ponieważ opisuje raczej charakter przebiegu drgań w czasie, a nie kategorię narażenia stosowaną w ocenie narażenia zawodowego. Nawet jeśli drgania w praktyce mogą mieć zmienną amplitudę, nie jest to standardowa klasyfikacja odpowiedzi na pytanie o rodzaj narażenia pracownika.

Odpowiedź "punktowe" sugeruje potocznie, że źródło działa w jednym miejscu, ale w BHP nie jest to typowa, jednoznaczna kategoria dla drgań mechanicznych. Wybór tej opcji często wynika z intuicji ("narzędzie uderza w punkt"), jednak narażenie dotyczy sposobu przekazywania drgań do organizmu, a nie geometrii uderzenia materiału.

Odpowiedź "ciągłe" ponownie odnosi się do opisu sygnału (ciągły/nieciągły), a nie do podstawowego rozróżnienia używanego przy czynnikach fizycznych w pracy. Młot pneumatyczny może pracować w cyklach, z przerwami, z różnym dociskiem – ale niezależnie od tego dominującą kategorią pozostają drgania przekazywane na kończyny górne.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się ręczne narzędzie wibrujące (młot, szlifierka, wiertarka, ubijak ręczny), najczęściej chodzi o drgania miejscowe (ręka–ramię). Drgania ogólne kojarz z sytuacjami, gdy drgania przenoszą się przez siedzisko/podłoże (np. operator pojazdu lub maszyny jezdnej).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Drgania miejscowe to drgania mechaniczne przenoszone na organizm głównie przez dłonie i kończyny górne podczas trzymania narzędzia. W praktyce dotyczą układu ręka–ramię (np. młot pneumatyczny, szlifierka, wiertarka) i mogą obciążać nadgarstki, przedramiona oraz barki.
Bo jest to narzędzie trzymane w rękach, więc drgania przechodzą przede wszystkim przez uchwyty na dłonie i ramiona. Narażenie nie wynika z kontaktu całego ciała z podłożem, tylko z bezpośredniego przekazywania wibracji przez kończyny górne podczas pracy narzędziem.
Drgania miejscowe (ręka–ramię) występują, gdy źródło wibracji jest trzymane lub prowadzone rękami. Drgania ogólne (całego ciała) pojawiają się, gdy wibracje przechodzą na ciało przez siedzisko, platformę lub podłoże, np. u operatora pojazdu lub maszyny jezdnej.
Najczęściej będą to narzędzia ręczne: młoty pneumatyczne i udarowe, wiertarki udarowe, szlifierki, zagęszczarki prowadzone ręcznie, piły mechaniczne. Wspólna cecha to kontakt dłoni z uchwytem i przenoszenie drgań na kończyny górne.
W typowej klasyfikacji stosowanej przy ocenie narażenia zawodowego ważniejsze jest rozróżnienie na drgania miejscowe i ogólne. Określenie "ciągłe" opisuje raczej przebieg zjawiska w czasie, a nie standardową kategorię narażenia przypisaną do narzędzi ręcznych.
Skutki mogą dotyczyć układu krążenia i nerwów w dłoniach (np. drętwienie, mrowienie), a także stawów i mięśni kończyn górnych. Ryzyko rośnie wraz z czasem ekspozycji, siłą chwytu i parametrami narzędzia, dlatego w BHP ważne są przerwy, rotacja i dobór sprzętu.
Stosuje się m.in. dobór narzędzia o mniejszej emisji drgań, właściwą konserwację osprzętu, ograniczenie czasu pracy (przerwy i rotacja), szkolenie z techniki trzymania oraz – zależnie od oceny ryzyka – rękawice antywibracyjne. Kluczowe jest też planowanie pracy, aby unikać długiej ekspozycji.
Najczęściej wybierają odpowiedzi typu "ciągłe" lub "zmienne", bo brzmią technicznie, ale nie odpowiadają podstawowej klasyfikacji narażenia. Częsty błąd to też utożsamienie "punktowe" z "miejscowe" na zasadzie skojarzenia, bez sprawdzenia, jak drgania są przekazywane do ciała.
Gdy pracownik ma kontakt z drgającą powierzchnią całym ciałem, np. siedzi na fotelu maszyny, stoi na wibrującej platformie albo przemieszcza się pojazdem po nierównościach. Wtedy drgania są przekazywane przez siedzisko lub podłoże, a nie tylko przez dłonie.
Utrwal schemat: narzędzie w rękach → drgania miejscowe, pojazd/siedzisko/podłoże → drgania ogólne. Ćwicz na przykładach stanowisk budowlanych i czytaj opisy narażeń w ocenie ryzyka. Zwracaj uwagę, czy pytanie dotyczy kategorii narażenia, czy opisu przebiegu drgań.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 60% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • PN-EN ISO 5349-1, Drgania mechaniczne — Pomiar i ocena narażenia człowieka na drgania przenoszone przez ręce — Część 1
  • PN-EN ISO 2631-1, Drgania mechaniczne i wstrząsy — Ocena narażenia człowieka na drgania ogólne (całego ciała) — Część 1

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne BHP dotyczące czynników fizycznych w środowisku pracy (drgania, hałas)
  • Podręczniki do kształcenia w zawodzie technik BHP – rozdziały o identyfikacji zagrożeń i ocenie ryzyka
  • Normy i opracowania dotyczące drgań: układ ręka–ramię oraz drgań ogólnych (całego ciała)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego