KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 32.
Pracownik wykonujący pracę przy pomocy pilarki łańcuchowej narażony jest na drgania mechaniczne miejscowe. Długotrwała ekspozycja na ten czynnik może doprowadzić do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Długotrwałe drgania miejscowe przenoszone na ręce (np. podczas pracy pilarką łańcuchową) mogą uszkadzać naczynia i nerwy kończyn, powodując napadowe zblednięcie i drętwienie palców, czyli tzw. chorobę "białych palców". Utrata wzroku lub słuchu wiąże się z innymi czynnikami (urazy/hałas), a "choroby narządu ruchu" są zbyt nieswoiste.

Pełne wyjaśnienie:

Praca pilarką łańcuchową wiąże się z narażeniem na drgania mechaniczne miejscowe, czyli takie, które są przekazywane głównie na kończyny górne poprzez uchwyty narzędzia. Przy długotrwałej ekspozycji typowym skutkiem jest rozwój objawów określanych jako zespół wibracyjny ręka–ramię. Jednym z najbardziej charakterystycznych przejawów są napadowe zaburzenia krążenia w palcach: zblednięcie, marznięcie, drętwienie oraz ból. Ten obraz kliniczny jest potocznie nazywany chorobą "białych palców".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do wskazanego czynnika?

  • "Utrata wzroku" nie jest typowym następstwem drgań miejscowych. Problemy ze wzrokiem w pracy częściej wynikają z urazów mechanicznych, oddziaływania odprysków, czynników chemicznych lub niewłaściwego oświetlenia, a nie z samego przenoszenia drgań na dłonie.
  • "Utrata słuchu" jest klasycznie kojarzona z hałasem, a nie z drganiami miejscowymi. Pilarka może jednocześnie generować hałas, ale w treści pytania jednoznacznie wskazano czynnik: drgania mechaniczne miejscowe.
  • "Choroby narządu ruchu" (np. przeciążenia) mogą występować u operatorów narzędzi, jednak jest to odpowiedź zbyt ogólna i nieswoista. Pytanie dotyczy konkretnego, typowego skutku przewlekłego narażenia na drgania miejscowe, którym są objawy naczyniowo-nerwowe w palcach.

W praktyce BHP ograniczanie ryzyka obejmuje m.in. dobór narzędzi o mniejszych drganiach, właściwy stan techniczny, przerwy w pracy, rotację zadań, szkolenie oraz obserwację wczesnych objawów (np. epizodów blednięcia palców na zimnie). To pozwala szybciej reagować i zmniejszać ryzyko utrwalenia zmian.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Drgania mechaniczne miejscowe to wibracje przenoszone na organizm głównie przez dłonie i ręce podczas pracy narzędziami trzymanymi w ręku (np. pilarka, szlifierka). Najbardziej obciążane są palce, dłoń i przedramię, a skutki dotyczą zwykle układu naczyniowego i nerwowego.
Podczas pracy pilarki silnik i ruch łańcucha generują drgania, które przechodzą na uchwyty. Operator trzyma narzędzie, więc wibracje są przekazywane bezpośrednio na dłonie i przedramiona. Im dłuższy czas pracy i gorszy stan techniczny sprzętu, tym większe typowe narażenie.
To potoczne określenie napadowego zblednięcia palców oraz zaburzeń czucia i krążenia, które mogą pojawiać się po długiej ekspozycji na drgania ręka–ramię. Objawy często nasilają się na zimnie: palce bieleją, drętwieją i bolą, co utrudnia precyzyjną pracę.
Hałas kojarzy się przede wszystkim z uszkodzeniem słuchu (np. stopniowe pogorszenie słyszenia, szumy uszne). Drgania miejscowe częściej dają objawy w rękach: mrowienie, drętwienie, osłabienie chwytu, blednięcie palców. W ocenie ryzyka trzeba analizować każdy czynnik osobno.
Najczęstsze to zaburzenia naczyniowe (napadowe blednięcie palców), zaburzenia czucia (mrowienie, drętwienie), spadek sprawności manualnej i siły chwytu. Objawy zwykle rozwijają się stopniowo, dlatego ważne jest zgłaszanie pierwszych dolegliwości i ograniczanie ekspozycji.
Mogą współwystępować, bo praca narzędziami ręcznymi często oznacza obciążenie mięśni i stawów. Jednak w pytaniach egzaminacyjnych o drgania miejscowe zwykle chodzi o bardziej charakterystyczny skutek: objawy naczyniowo-nerwowe w palcach (tzw. białe palce), a nie ogólne przeciążenia.
Stosuje się podejście mieszane: dobór narzędzi o mniejszych drganiach, regularny serwis i wymianę zużytych elementów, ograniczenie czasu pracy (przerwy, rotacja), właściwy chwyt i technikę pracy oraz szkolenie. Dodatkowo ważne jest monitorowanie objawów i profilaktyka zdrowotna.
Gdy na stanowisku występuje narażenie na drgania, w praktyce medycyny pracy uwzględnia się je w badaniach wstępnych/okresowych, a także wtedy, gdy pracownik zgłasza objawy (np. drętwienie, blednięcie palców). Szczegółowe zasady zależą od oceny ryzyka i wymagań lokalnych procedur.
Częsty błąd to wybór "utraty słuchu", bo pilarka kojarzy się z hałasem, mimo że pytanie wskazuje drgania. Inny błąd to wybór zbyt ogólnej odpowiedzi ("choroby narządu ruchu") zamiast charakterystycznego objawu białych palców. Warto czytać dokładnie nazwany czynnik szkodliwy.
Ucz się mapowania: czynnik → typowe skutki (hałas → słuch, pyły → układ oddechowy, drgania miejscowe → ręce i krążenie). Rób własne fiszki i rozwiązuj testy z rozróżnieniem drgań miejscowych i ogólnych. Na egzaminie zawsze najpierw identyfikuj wskazany czynnik.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Utrata wzroku lub słuchu wiąże się z innymi czynnikami (urazy/hałas), a "choroby narządu ruchu" są zbyt nieswoiste."

Źródła:

  • ISO 5349-1:2001, Mechanical vibration — Measurement and evaluation of human exposure to hand-transmitted vibration — Part 1: General requirements
  • ISO 5349-2:2001, Mechanical vibration — Measurement and evaluation of human exposure to hand-transmitted vibration — Part 2: Practical guidance for measurement at the workplace

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące czynników szkodliwych: drgania mechaniczne
  • Podręczniki/opracowania medycyny pracy o zespole wibracyjnym i objawie białych palców
  • Normy opisujące pomiary i ocenę ekspozycji na drgania przenoszone na ręce

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego