KWALIFIKACJA ELE5 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 15.
Prąd płynący przez cewkę indukcyjną wynosi I = 5A, a jej reaktancja wynosi X = 10Ω. Określ napięcie na cewce.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Napięcie na cewce w obwodzie prądu przemiennego (dla wartości skutecznych) wyznacza się z zależności modułów: U = I · X. Dla I = 5 A oraz X = 10 Ω otrzymujemy U = 5 · 10 = 50 V. Pozostałe odpowiedzi nie wynikają z tego rachunku lub błędnie zakładają brak danych.

Pełne wyjaśnienie:

W obwodach prądu przemiennego elementy bierne opisuje się m.in. przez reaktancję. Dla cewki jest to reaktancja indukcyjna X (w omach, Ω). Jeżeli znamy prąd płynący przez cewkę I oraz jej reaktancję X, to moduł napięcia na cewce obliczamy analogicznie do prawa Ohma, ale z użyciem reaktancji:

U = I · X

Podstawiamy dane z zadania:

  • I = 5 A
  • X = 10 Ω

Obliczenie:

U = 5 A · 10 Ω = 50 V

Kontrola jednostek pomaga uniknąć pomyłek: A·Ω = V, więc wynik ma poprawną jednostkę napięcia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 15 V – nie wynika z mnożenia 5·10; to typowy "strzał" bez obliczeń lub błąd podstawienia.
  • 2 V – również nie wynika z zależności U = I·X; często pojawia się, gdy ktoś myli działania (np. dzieli zamiast mnożyć) albo nie kontroluje rzędu wielkości.
  • Nie można określić… – dane są wystarczające, bo podano prąd oraz reaktancję, czyli dokładnie te wielkości, które występują we wzorze na moduł napięcia na elemencie indukcyjnym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się X (reaktancja) zamiast R (rezystancja), nadal możesz użyć "ohmowego" schematu liczenia, ale pamiętaj, że dotyczy on modułów w AC.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Reaktancja indukcyjna to "opór" cewki dla prądu przemiennego, oznaczany zwykle jako X i wyrażany w omach (Ω). Określa, jak bardzo cewka ogranicza prąd w AC i jak duże napięcie odkłada się na niej przy danym prądzie.
Stosuje się zależność dla modułów w obwodzie AC: U = I · X. Wystarczy pomnożyć prąd I (A) przez reaktancję X (Ω). Wynik otrzymasz w woltach (V), bo A·Ω = V.
R opisuje rezystor (straty czynne), a X opisuje elementy bierne w AC: cewkę lub kondensator. Cewka nie ma "czystej" rezystancji w sensie zachowania fazowego, dlatego w obliczeniach napięcia w AC korzysta się z reaktancji.
Zależność z reaktancją X dotyczy prądu przemiennego. Dla prądu stałego cewka w stanie ustalonym zachowuje się inaczej (istotna jest głównie rezystancja uzwojenia), a pojęcie reaktancji nie jest wtedy stosowane w ten sam sposób.
Zrób kontrolę wymiarów: prąd jest w amperach (A), reaktancja w omach (Ω), więc A·Ω = V. Jeśli po obliczeniu wychodzi ci inna jednostka albo "bez jednostki", to znak, że pomyliłeś wielkości lub wykonałeś niewłaściwe działanie.
Nie w tym typie zadania. Jeśli reaktancja X jest już podana, to częstotliwość i indukcyjność nie są potrzebne. Byłyby konieczne dopiero wtedy, gdyby trzeba było najpierw wyznaczyć X na podstawie parametrów cewki i częstotliwości.
Najczęściej uczniowie: (1) mylą reaktancję X z rezystancją R, (2) dzielą zamiast mnożyć (lub odwrotnie), (3) nie sprawdzają jednostek, (4) wybierają odpowiedź "nie można określić", mimo że dane są kompletne.
Cewki występują m.in. w elementach sterujących i zabezpieczających, np. w elektrozaworach lub stycznikach w układach automatyki. Podstawowe rozumienie zależności prąd–napięcie pomaga w diagnostyce (czy element jest prawidłowo zasilany i obciążony).
Tak. Dla danego prądu odkłada się na cewce napięcie proporcjonalne do reaktancji: U = I·X. W obwodzie szeregowym może to wpływać na to, jakie napięcie zostaje "dla reszty" elementów, choć pamiętaj, że w AC dochodzi też aspekt przesunięcia fazowego.
Zapisz wzór U = I·X, podstaw liczby i wykonaj jedno mnożenie. Dodatkowo zrób szybki test sensowności: skoro X = 10 Ω i I = 5 A, to napięcie musi być rzędu dziesiątek woltów, a nie 2 V.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Napięcie na cewce w obwodzie prądu przemiennego (dla wartości skutecznych) wyznacza się z zależności modułów: U = I · X."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Reaktancja" – opis pojęcia i zależności w obwodach AC, https://pl.wikipedia.org/wiki/Reaktancja (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Impedancja" – związek impedancji z reaktancją i prawem Ohma dla AC, https://pl.wikipedia.org/wiki/Impedancja (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Prawo Ohma" – uogólnienie zależności napięcie–prąd–opór/impedancja, https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw elektrotechniki (prąd przemienny, impedancja i reaktancja)
  • Zadania rachunkowe z obwodów RLC na poziomie szkoły branżowej/technikum
  • Instrukcje obsługi urządzeń z cewkami (np. elektrozawory) – część o parametrach elektrycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego