KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 15.
Prądnica tachometryczna służy do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prądnica tachometryczna (tachogenerator) jest czujnikiem prędkości: zamienia ruch obrotowy wału na sygnał elektryczny proporcjonalny do prędkości kątowej/obrotowej. Nie służy do zasilania odbiorników ani do hamowania; w układach regulacji dostarcza informację zwrotną o obrotach silnika.

Pełne wyjaśnienie:

Prądnica tachometryczna (tachogenerator, tachoprądnica) to elektromechaniczny czujnik prędkości stosowany w automatyce napędów. Jej zadaniem jest wytworzenie sygnału elektrycznego (napięcia lub prądu), który jest proporcjonalny do prędkości obrotowej wału maszyny wirującej. Dzięki temu może pełnić rolę elementu sprzężenia zwrotnego w układzie regulacji prędkości silnika.

Odpowiedź "pomiaru prędkości kątowej silnika." jest poprawna, ponieważ właśnie tę wielkość (prędkość obrotową/ kątową wału) tachoprądnica "zamienia" na wielkość elektryczną łatwą do przetwarzania przez układy sterowania. W praktyce takie sprzężenie zwrotne spotyka się m.in. w sterowaniu sprężarkami, dmuchawami czy pompami napędzanymi silnikami, gdzie kontrola obrotów wpływa na wydajność i bezpieczeństwo pracy.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo opisują inne funkcje:

  • "uzyskania dodatkowego napięcia stałego." – tachoprądnica może wytwarzać napięcie, ale jest to sygnał pomiarowy, a nie źródło zasilania do "pozyskania" energii dla dodatkowych obwodów.
  • "poprawy właściwości mechanicznych silnika." – czujnik nie zmienia parametrów mechanicznych. Może jedynie dostarczać informację, na podstawie której układ regulacji steruje napędem, ale sama prądnica tachometryczna nie "poprawia" mechaniki silnika.
  • "hamowania silnika po wyłączeniu zasilania." – hamowanie realizują układy hamowania (np. dynamiczne, rekuperacyjne) lub rozwiązania mechaniczne. Tachoprądnica może co najwyżej informować o spadku prędkości, lecz nie jest elementem wykonawczym hamowania.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się "zasilanie", "hamowanie" lub "poprawa właściwości", a pytanie dotyczy tachoprądnicy, najczęściej poprawna będzie funkcja pomiaru prędkości i sygnału sprzężenia zwrotnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To elektromechaniczny czujnik prędkości obrotowej. Jest sprzęgany z wałem silnika lub maszyny wirującej i wytwarza sygnał elektryczny (np. napięcie), którego wartość zależy od prędkości obrotów. Taki sygnał wykorzystuje się w sterowaniu i regulacji napędów.
Działa jako element sprzężenia zwrotnego: im szybciej obraca się wał, tym większy (lub o innej częstotliwości) jest sygnał z tachoprądnicy. Sterownik porównuje ten sygnał z wartością zadaną i koryguje sterowanie napędem, aby utrzymać żądaną prędkość.
Bo jej konstrukcja i przeznaczenie są pomiarowe: generuje sygnał proporcjonalny do prędkości, zwykle o niewielkiej mocy. To nie jest generator do zasilania odbiorników. W praktyce liczy się informacja o obrotach, a nie pozysk energii elektrycznej.
Sygnał opisuje prędkość obrotową (często ujmowaną jako prędkość kątową wału). W zależności od typu tachoprądnicy wyjściem może być napięcie/prąd zależne od prędkości albo sygnał o częstotliwości zależnej od prędkości. Zawsze kluczowa jest zależność "obroty → sygnał".
W praktyce mogą występować w automatyce urządzeń napędzanych silnikami: sprężarkach, dmuchawach, wentylatorach i pompach. Monitorowanie prędkości pozwala kontrolować wydajność, wykrywać przeciążenia oraz reagować na przekroczenie dopuszczalnych obrotów w procesie technologicznym.
Często myli się ją z urządzeniami o podobnej "otoczce" pojęciowej: z generatorem zasilającym (bo to "prądnica"), z układem hamowania (bo dotyczy obrotów), albo z czujnikami cyfrowymi. Warto zapamiętać: tachoprądnica = analogowy sygnał prędkości.
Tachoprądnica zwykle daje sygnał analogowy (np. napięcie zależne od obrotów). Enkoder obrotowy daje sygnał impulsowy/cyfrowy (liczba impulsów w czasie), który przelicza się na prędkość lub położenie. Oba służą do pomiaru ruchu, ale inaczej kodują informację.
Nie jako element wykonawczy. Tachoprądnica jest czujnikiem, więc może jedynie informować układ sterowania o prędkości. Hamowanie realizują inne układy (elektroniczne lub mechaniczne). Mylenie funkcji pomiaru z funkcją hamowania to częsta pułapka w pytaniach testowych.
Szukaj sformułowań typu: "pomiar prędkości obrotowej/kątowej", "sygnał proporcjonalny do obrotów", "czujnik prędkości". Odpowiedzi mówiące o zasilaniu, poprawie własności mechanicznych lub hamowaniu dotyczą innych elementów układu napędowego, nie samej tachoprądnicy.
Ucz się przez porównania: tachoprądnica (analogowa prędkość), enkoder (impulsy), rezolwer (położenie/kąt), czujniki prądu i ciśnienia (wielkości procesowe). Pomaga też kojarzenie roli w schemacie: czujniki dają informację do sterownika, a elementy wykonawcze realizują działanie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 80% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Prądnica tachometryczna (tachogenerator) jest czujnikiem prędkości: zamienia ruch obrotowy wału na sygnał elektryczny proporcjonalny do prędkości kątowej/obrotowej."

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw automatyki i napędów elektrycznych (dział: czujniki prędkości, sprzężenie zwrotne)
  • Materiały dydaktyczne o maszynach elektrycznych (dział: prądnice, generatory pomiarowe)
  • Instrukcje producentów tachogeneratorów/tachoprądnic (karty katalogowe – zasada działania i charakterystyki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego