KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 16.
Prądnicę tachometryczną stosuje się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prądnica tachometryczna (tachogenerator) jest przetwornikiem, który wytwarza sygnał elektryczny zależny od prędkości obrotowej wału. Dlatego stosuje się ją do pomiaru prędkości obrotowej silnika i budowy sprzężenia zwrotnego w układach regulacji napędu. Nie służy do pomiaru kąta ani jako typowe źródło zasilania.

Pełne wyjaśnienie:

Prądnica tachometryczna (często nazywana tachogeneratorem) to element elektromechaniczny stosowany jako czujnik prędkości obrotowej. Jej istotą nie jest "zasilanie układu", lecz wytworzenie napięcia (lub innego sygnału) proporcjonalnego do prędkości obrotowej wału, z którym jest sprzęgnięta.

Dlatego odpowiedź "do pomiaru prędkości obrotowej silnika elektrycznego" jest poprawna: tachogenerator dostarcza sygnał do układów sterowania i regulacji (sprzężenie zwrotne). Umożliwia to np. stabilizację obrotów, wykrywanie odchyleń od wartości zadanej oraz diagnostykę pracy napędu.

Pozostałe propozycje są typowymi pułapkami:

  • "do pomiaru kąta obrotu wału silnika elektrycznego" – kąt/położenie mierzy się zwykle czujnikami położenia (np. enkoderami lub rezolwerami). Tachogenerator nie jest czujnikiem położenia; informuje o tym, jak szybko wał się obraca, a nie w jakim jest położeniu.
  • "jako źródło napięcia stałego w układach elektronicznych" – choć prądnica może wytwarzać napięcie, tachogenerator w praktyce pełni rolę czujnika sygnałowego. Parametry takiego źródła (stabilność, wydajność prądowa) nie są celem konstrukcji tachogeneratora, więc nie traktuje się go jako typowego zasilacza.
  • "jako źródło napięcia stałego w układach wzbudzenia maszyn synchronicznych" – układy wzbudzenia mają własne, dedykowane źródła zasilania/układy wzbudnicy. Tachogenerator nie jest standardowym elementem układu wzbudzenia, tylko elementem pomiarowym w układach regulacji prędkości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w nazwie występuje człon tach-, zwykle chodzi o prędkość (tachometr, tachografia, tachogenerator). To pomaga odróżnić pomiar prędkości od pomiaru położenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prądnica tachometryczna (tachogenerator) to przetwornik elektromechaniczny używany jako czujnik prędkości obrotowej. Wytwarza sygnał elektryczny (np. napięcie) zależny od prędkości obrotowej wału, dzięki czemu nadaje się do sprzężenia zwrotnego w sterowaniu napędem.
Tachogenerator stosuje się do pomiaru prędkości obrotowej i przekazania tej informacji do układu sterowania. Umożliwia to regulację obrotów (utrzymanie zadanej prędkości), wykrywanie przeciążeń oraz stabilną pracę silnika w automatyce.
Tachogenerator daje sygnał zależny od tego, jak szybko obraca się wał. Kąt (położenie) wymaga zliczania impulsów lub bezpośredniego pomiaru położenia, co realizują czujniki typu enkoder/rezolwer. Dlatego tachogenerator jest czujnikiem prędkości, a nie położenia.
Kąt obrotu wału mierzy się zwykle enkoderem (inkrementalnym lub absolutnym) albo rezolwerem. Te czujniki podają informację o położeniu, a z niej można też wyliczyć prędkość. Tachogenerator z definicji dostarcza głównie informację o prędkości.
Wytwarza napięcie, ale w praktyce nie jest traktowana jako typowe źródło zasilania. Jej celem jest sygnał pomiarowy proporcjonalny do prędkości, a nie stabilne napięcie o określonej wydajności prądowej jak w zasilaczach. Dlatego w testach przyjmuje się zastosowanie pomiarowe.
Prędkość to "ile obrotów na minutę" i kojarzy się z członem tach- (tachometr, tachogenerator). Położenie/kąt to "w jakim miejscu wał się znajduje" i częściej wiąże się z enkoderem lub czujnikiem położenia. Warto zwracać uwagę na te słowa-klucze.
Najczęstsze pomyłki to: utożsamianie "prądnicy" z "zasilaniem" (wybór odpowiedzi o źródle napięcia), mylenie prędkości z kątem obrotu oraz brak rozróżnienia między czujnikiem prędkości a czujnikiem położenia. Pomaga pamiętać, że tachogenerator to głównie element sprzężenia zwrotnego.
Pomiar prędkości jest powszechny w automatyce: wentylatory, pompy, przenośniki, mieszadła, napędy zaworów i przepustnic oraz inne układy, gdzie trzeba utrzymać określone obroty. W takich zastosowaniach sygnał z czujnika prędkości trafia do regulatora lub sterownika.
W wielu obiektach z instalacjami gazowymi występuje automatyka pomocnicza (np. wentylacja, pompy obiegowe, napędy armatury). Tam pomiar prędkości silników może być elementem diagnostyki i regulacji. Pytanie egzaminacyjne sprawdza ogólną kompetencję z pomiarów w układach napędowych.
Utrwal definicję: tachogenerator = czujnik prędkości. Następnie porównaj go z enkoderem (położenie). Ćwicz rozpoznawanie, czy pytanie dotyczy prędkości, momentu, położenia czy zasilania. W testach często pojawiają się odpowiedzi-pułapki o "źródle napięcia".
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że prądnica tachometryczna (tachogenerator) jest przetwornikiem, który wytwarza sygnał elektryczny zależny od prędkości obrotowej wału.

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Tachoprądnica" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Tachopr%C4%85dnica (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (en): "Tachogenerator" – https://en.wikipedia.org/wiki/Tachogenerator (accessed: 2026-02-28)
  • Wikipedia (pl): "Enkoder" – porównanie czujnika położenia – https://pl.wikipedia.org/wiki/Enkoder (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki do maszyn elektrycznych (dział: prądnice, prądnice specjalne, tachogeneratory)
  • Materiały z automatyki napędu (sprzężenie zwrotne prędkości, regulatory)
  • Instrukcje i karty katalogowe tachogeneratorów oraz enkoderów (porównanie zastosowań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego