KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 6.
Prędkość prądu powietrza w wyrobiskach w polach metanowych z trakcją elektryczną nie może być mniejsza niż
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Minimalna prędkość prądu powietrza w wyrobiskach w polach metanowych z trakcją elektryczną ma zapewnić skuteczne rozcieńczanie i odprowadzanie metanu oraz ograniczenie tworzenia się stref zastoju powietrza. Wartość 1,0 m/s jest podawana jako wymóg minimalny w takich warunkach pracy.

Pełne wyjaśnienie:

W polach metanowych podstawowym celem przewietrzania jest rozcieńczanie metanu i jego odprowadzanie z rejonu robót tak, aby nie dopuszczać do tworzenia się mieszanin wybuchowych. Sama ilość powietrza (wydatek) to nie wszystko: równie istotna jest prędkość prądu powietrza w wyrobisku, bo wpływa ona na to, czy przepływ "zbiera" metan z ociosów i stropu oraz czy nie powstają zastoje.

Warunek "z trakcją elektryczną" oznacza, że w rejonie występują urządzenia/instalacje elektryczne związane z ruchem, co w zestawieniu z zagrożeniem metanowym podnosi wymagania bezpieczeństwa. Wyższa minimalna prędkość przepływu ogranicza ryzyko lokalnych nagromadzeń metanu w pobliżu źródeł energii oraz w miejscach o gorszym wymieszaniu powietrza.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "1,0 m/s"? Ponieważ odpowiada ona wskazywanemu minimalnemu progowi dla takich wyrobisk: poniżej tej prędkości rośnie ryzyko powstawania stref słabego przewietrzania, a skuteczność "wypłukiwania" metanu z rejonu robót jest gorsza.

Dlaczego pozostałe wartości są nieprawidłowe?

  • "0,30 m/s" – to prędkość zbyt mała; może odpowiadać intuicyjnemu "łagodnemu przepływowi", ale w polu metanowym nie zapewnia właściwego mieszania i odprowadzania gazu.
  • "0,50 m/s" – bywa mylona z innymi wymaganiami spotykanymi w praktyce, jednak w warunkach metanowych z trakcją elektryczną jest traktowana jako zbyt niska jako minimalna granica.
  • "0,15 m/s" – to wartość skrajnie niska, typowa raczej dla sytuacji niepożądanych (zastoje), a nie dla wymagania minimalnego.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze czytaj warunki szczególne w treści (tu: "pole metanowe" oraz "trakcja elektryczna"). To one zwykle podnoszą wymagania minimalne w porównaniu z wyrobiskami bez takich ograniczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To prędkość, z jaką powietrze przepływa przez przekrój wyrobiska. Mierzy się ją zwykle anemometrem i podaje w m/s. W praktyce wpływa na skuteczność usuwania gazów (np. metanu), pyłu oraz na powstawanie lub likwidację stref zastoju powietrza.
Minimalna prędkość ma zapobiegać lokalnym nagromadzeniom metanu, zwłaszcza pod stropem i w wnękach. Zbyt wolny przepływ sprzyja tworzeniu "kieszeni" gazu oraz słabemu mieszaniu powietrza. Wymóg minimalny jest więc środkiem profilaktycznym w ramach przewietrzania.
Tak. Obecność urządzeń elektrycznych w rejonie zagrożonym metanem zwiększa znaczenie utrzymania stabilnych parametrów przewietrzania, aby ograniczać ryzyko osiągnięcia stężeń niebezpiecznych w pobliżu infrastruktury. Dlatego w treści pytania warunek "z trakcją elektryczną" jest kluczowy.
Najczęstsze skutki to gorsze odprowadzanie metanu, powstawanie stref zastoju i nierównomierny rozkład stężeń gazów. W konsekwencji mogą pojawić się przekroczenia dopuszczalnych parametrów atmosfery kopalnianej, konieczność wstrzymania robót oraz wzrost ryzyka zdarzeń niebezpiecznych.
W praktyce używa się anemometrów (np. skrzydełkowych) i wykonuje pomiary w kilku punktach przekroju, aby uwzględnić nierównomierność przepływu. Wynik interpretuje się w odniesieniu do wymagań dla danego rejonu (np. pole metanowe, obecność trakcji, rodzaj robót).
To rejon, w którym występuje zagrożenie metanowe wynikające z możliwości wydzielania metanu ze złoża i górotworu. W takim rejonie kluczowe są: skuteczne przewietrzanie, kontrola stężeń metanu, właściwa organizacja robót oraz przestrzeganie wymagań bezpieczeństwa dla urządzeń i instalacji.
Prędkość (m/s) opisuje, jak szybko powietrze płynie, a wydatek (m³/s lub m³/min) opisuje, ile powietrza przepływa w czasie. Są powiązane zależnością: wydatek = prędkość × pole przekroju. Na egzaminie łatwo je pomylić, dlatego warto sprawdzać jednostki.
Takie wartości bywają stosowane jako dystraktory, bo student może kojarzyć "minimalne" z "bardzo małe". W wentylacji kopalń minimalna prędkość nie oznacza komfortu przepływu, tylko skuteczność usuwania zagrożeń. Zbyt mała prędkość zwiększa ryzyko zastojów i nierównych stężeń.
Typowe błędy to: nieuwzględnienie warunków szczególnych (metan, trakcja), mylenie prędkości z wydatkiem, oraz wybór wartości "średniej" (np. 0,50 m/s) na zasadzie zgadywania. Pomaga nawyk: podkreśl w treści słowa kluczowe i szukaj wartości minimalnej dla tych warunków.
Zawsze, bo to sformułowanie oznacza wymóg minimalny. Wtedy wybiera się wartość graniczną, poniżej której nie wolno schodzić, a nie wartość "zalecaną" lub "typową". W pytaniach górniczych takie zwroty często odnoszą się do parametrów bezpieczeństwa (wentylacja, metan, pył).
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wartość 1,0 m/s jest podawana jako wymóg minimalny w takich warunkach pracy.

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe kopalni z zakresu wentylacji i zagrożeń metanowych
  • Podręczniki i skrypty z wentylacji kopalń podziemnych (uczelnie/technika górnicze)
  • Instrukcje zakładowe dotyczące przewietrzania rejonów metanowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego