KWALIFIKACJA MEC9 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 9.
Pręt stalowy o przekroju kwadratowym, którego bok a=10 mm jest rozciągany siłą osiową F=2 kN. Jakie naprężenia rozciągające powstaną w pręcie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Naprężenie normalne przy rozciąganiu oblicza się ze wzoru σ=F/A.
Pole przekroju: A=10 mm·10 mm=100 mm²=1×10⁻⁴ m², a siła 2 kN=2000 N.
σ=2000/1×10⁻⁴=2×10⁷ Pa=20 MPa. Odpowiedzi 2 lub 2000 MPa to skutek błędnych przeliczeń jednostek.

Pełne wyjaśnienie:

W pręcie rozciąganym siłą osiową powstaje naprężenie normalne (rozciągające), które w ujęciu średnim liczy się z podstawowej zależności:

σ = F / A

gdzie: F to siła osiowa, a A to pole przekroju poprzecznego.

1) Pole przekroju
Przekrój jest kwadratowy o boku a=10 mm, więc:
A = a·a = 10 mm · 10 mm = 100 mm².

Aby poprawnie otrzymać wynik w jednostkach SI, warto przejść na metry kwadratowe:
1 mm = 10⁻³ m, więc 1 mm² = (10⁻³ m)² = 10⁻⁶ m².
Zatem 100 mm² = 100 · 10⁻⁶ m² = 10⁻⁴ m².

2) Przeliczenie siły
F = 2 kN = 2000 N.

3) Obliczenie naprężenia
σ = 2000 N / (1×10⁻⁴ m²) = 2×10⁷ N/m² = 2×10⁷ Pa.

Ponieważ 1 MPa = 10⁶ Pa, to:
2×10⁷ Pa = 20 MPa.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 2 MPa zwykle pojawia się, gdy ktoś potraktuje 2 kN jako 2 N albo wykona niekonsekwentne przeliczenia jednostek, przez co wynik jest zaniżony o około 1000 razy.
  • 200 MPa to typowa "intuicyjna" wartość kojarzona z wytrzymałością stali, ale nie wynika z danych zadania; tutaj obciążenie i pole przekroju dają wynik rzędu dziesiątek MPa, nie setek.
  • 2000 MPa powstaje najczęściej przez pomylenie mm² z m² (brak przeliczenia pola) lub błędne przesunięcie przecinka przy przejściu Pa → MPa, co zawyża wynik o 100× lub 1000×.

Wskazówka kontrolna (sprawdzenie rzędu wielkości):
2000 N rozłożone na 100 mm² daje 20 N/mm², a 1 N/mm² = 1 MPa, więc od razu widać, że wynik powinien być 20 MPa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Naprężenie rozciągające (normalne) liczysz ze wzoru σ=F/A, gdzie F to siła osiowa, a A pole przekroju. Kluczowe jest użycie spójnych jednostek (np. N i m²) lub skrótu inżynierskiego: N/mm² = MPa.
Wzór σ=F/A opisuje średnie naprężenie normalne w przekroju pręta obciążonego osiowo. Mówi, jak "gęsto" (na jednostkę pola) rozkłada się siła. To podstawowe narzędzie do wstępnej oceny obciążenia elementu.
Przeliczenie jest proste: 1 kN = 1000 N. Dlatego 2 kN = 2000 N. Ten krok jest ważny, bo pozostawienie kN w liczniku przy polu w m² prowadzi do błędnego wyniku (zwykle o 1000 razy).
Najpierw pamiętaj, że 1 mm = 10⁻³ m, więc 1 mm² = 10⁻⁶ m². Stąd 100 mm² = 100·10⁻⁶ m² = 10⁻⁴ m². Najczęstszy błąd to potraktowanie mm² jak mm.
Bo w praktyce inżynierskiej wygodnie używa się mm². Jednostka N/mm² jest liczbowo równa MPa (ponieważ 1 MPa = 10⁶ Pa, a 1 Pa = 1 N/m²). To pozwala szybko kontrolować rząd wielkości wyniku.
Tak, to wartość naprężenia wynikająca z danych (2 kN na 100 mm²). Nie jest to granica wytrzymałości, tylko aktualne naprężenie robocze. Stale konstrukcyjne zwykle dopuszczają dużo większe naprężenia, więc 20 MPa to raczej niewielkie obciążenie.
Taki wynik zwykle pojawia się, gdy ktoś nie przeliczy pola z mm² na m² albo źle przejdzie z Pa na MPa (pomyli 10⁶). W efekcie naprężenie zostaje zawyżone o rząd wielkości. Pomaga szybki skrót: 20 N/mm² = 20 MPa.
Możesz go użyć, gdy liczysz naprężenia i masz siłę w N oraz pole w mm². Wtedy wynik w N/mm² możesz od razu zapisać jako MPa. Trzeba jednak konsekwentnie trzymać te jednostki w całym rachunku.
W idealnym modelu rozciągania osiowego dominuje naprężenie normalne (prostopadłe do przekroju). Jeśli siła działa współosiowo i przekrój jest stały, rozkład naprężeń jest w przybliżeniu równomierny, a średnie naprężenie liczy się jako σ=F/A.
Użyj kontroli N/mm². Dla kwadratu 10 mm × 10 mm masz A=100 mm². Siła 2 kN = 2000 N. Dzielisz: 2000/100 = 20 N/mm², czyli 20 MPa. To szybki test, czy wynik ma sens.
info

Około 64% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Naprężenie normalne przy rozciąganiu oblicza się ze wzoru σ=F/A.Pole przekroju: A=10 mm·10 mm=100 mm²=1×10⁻⁴ m², a siła 2 kN=2000 N.σ=2000/1×10⁻⁴=2×10⁷ Pa=20 MPa."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Naprężenie" (definicja σ=F/A), https://pl.wikipedia.org/wiki/Napr%C4%99%C5%BCenie — dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL), "Paskal" (zależności jednostek Pa i MPa), https://pl.wikipedia.org/wiki/Paskal — dostęp 2026-03-01
  • The Engineering ToolBox, "Stress" (basic definition stress=force/area and units), https://www.engineeringtoolbox.com/stress-tensile-d_132.html — dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Skrypt/rozdział z wytrzymałości materiałów: naprężenia i odkształcenia przy rozciąganiu i ściskaniu
  • Tablice przeliczeń jednostek SI (kN, N, mm², m², Pa, MPa)
  • Zbiór zadań z wytrzymałości materiałów: pręty rozciągane/ściskane (zadania na σ=F/A)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego