KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 16.
Próbki złoża pobierane w celu określania między innymi ciężaru właściwego, objętościowego, wytrzymałości na ściskanie, to próbki do badań
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podane wielkości (ciężar właściwy, ciężar objętościowy, wytrzymałość na ściskanie) to parametry fizyczne i wytrzymałościowe skał. Oznacza się je w badaniach technicznych materiału złożowego, a nie w badaniach chemicznych (skład), stratygraficznych (układ warstw) ani "mineralnych" jako odrębnej kategorii badań.

Pełne wyjaśnienie:

Wymienione w pytaniu parametry opisują właściwości fizyczne i mechaniczne materiału złożowego (skał lub kopaliny). Do tej grupy należą m.in. ciężar właściwy (związany z gęstością materiału), ciężar objętościowy (istotny np. przy obliczaniu masy urobku w danej objętości) oraz wytrzymałość na ściskanie (kluczowa w geomechanice, ocenie stateczności górotworu i doborze technologii urabiania).

Takie oznaczenia wykonuje się na próbkach przeznaczonych do badań technicznych, bo ich celem jest określenie cech wpływających na zachowanie się skały w warunkach eksploatacji i obciążenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "chemicznych" – badania chemiczne dotyczą przede wszystkim składu chemicznego (np. zawartości określonych pierwiastków/związków), a nie parametrów wytrzymałościowych; mogą być ważne dla jakości surowca, ale nie odpowiadają wprost za wytrzymałość na ściskanie.
  • "stratygraficznych" – stratygrafia opisuje następstwo i wiek warstw oraz korelację jednostek geologicznych; pobieranie próbek stratygraficznych służy rozpoznaniu budowy geologicznej, a nie wyznaczaniu typowych parametrów mechanicznych.
  • "mineralnych" – określenie składu mineralnego bywa elementem badań petrograficznych/mineralogicznych, ale "badania mineralne" nie stanowią standardowej, jednoznacznej kategorii odpowiadającej pomiarom ciężarów i wytrzymałości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się wytrzymałość na ściskanie, gęstość/ciężar oraz inne cechy materiałowe, niemal zawsze chodzi o badania techniczne (fizyczno-mechaniczne). Gdy pojawia się "zawartość" pierwiastków, popiołu, siarki itp. – wtedy rozważaj badania chemiczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Badania techniczne to oznaczenia właściwości fizycznych i mechanicznych materiału złożowego, ważnych w eksploatacji. Obejmują m.in. parametry gęstości/ciężaru, porowatości oraz wytrzymałości (np. na ściskanie). Wyniki pomagają ocenić zachowanie skały w warunkach obciążenia.
Najczęściej są to cechy opisujące materiał jako "ciało stałe": ciężar właściwy, ciężar objętościowy, wytrzymałość na ściskanie i rozciąganie, spójność, kąt tarcia wewnętrznego, czasem też nasiąkliwość czy porowatość. To typowy zakres badań technicznych w górnictwie.
Wytrzymałość na ściskanie opisuje reakcję próbki na obciążenie mechaniczne aż do zniszczenia. Nie mówi bezpośrednio o składzie chemicznym. Badania chemiczne odpowiadają na pytanie "z czego zbudowany jest materiał", a badania techniczne – "jak zachowuje się pod obciążeniem i w eksploatacji".
Ciężar właściwy (w praktyce powiązany z gęstością właściwą) dotyczy właściwości samej substancji mineralnej, bez uwzględniania pustek. Pomaga porównywać materiały i bywa potrzebny w obliczeniach zasobów oraz w interpretacji właściwości technologicznych kopaliny.
Ciężar objętościowy uwzględnia objętość próbki jako całości (w tym pory i nieciągłości). W praktyce pomaga przeliczać objętość urobku na masę, planować transport i składowanie oraz szacować obciążenia. To typowy parametr z badań technicznych materiału.
Badania chemiczne wykonuje się, gdy trzeba określić skład surowca i jego jakość, np. zawartość określonych składników użytecznych lub niepożądanych. Wyniki są kluczowe dla klasyfikacji surowca, doboru technologii przeróbki i oceny opłacalności, ale nie zastępują badań wytrzymałościowych.
Stratygrafia dotyczy układu i następstwa warstw oraz ich korelacji, a nie pomiaru właściwości wytrzymałościowych próbki. Próbki stratygraficzne pomagają opisać profil geologiczny, natomiast ciężar właściwy czy wytrzymałość na ściskanie to cechy materiałowe badane technicznie.
Nie. Skład mineralny ustala się metodami mineralogicznymi/petrograficznymi, a wytrzymałość na ściskanie mierzy się w próbach mechanicznych. Skład może wpływać na wytrzymałość, ale to różne typy badań i różne metody laboratoryjne, dlatego nie należy ich utożsamiać.
Skup się na tym, co jest mierzone. Gdy pojawiają się: wytrzymałość, gęstość/ciężar, parametry mechaniczne – to badania techniczne. Gdy pojawiają się: zawartość pierwiastków, związków, skład chemiczny – to badania chemiczne. Wątpliwości rozstrzyga lista parametrów w treści.
Najczęstszy błąd to wybór "chemicznych", bo słowo "złoże" kojarzy się z analizą składu. Drugi błąd to pomijanie informacji o wytrzymałości i ciężarach, czyli brak analizy parametrów. Pomaga zasada: mechanika i gęstość = techniczne; skład = chemiczne.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że podane wielkości (ciężar właściwy, ciężar objętościowy, wytrzymałość na ściskanie) to parametry fizyczne i wytrzymałościowe skał.

Materiały:

  • Podręczniki z geomechaniki i mechaniki skał (właściwości wytrzymałościowe skał)
  • Materiały dydaktyczne z geologii złożowej (pobieranie i klasyfikacja próbek)
  • Instrukcje/laboratoryjne skrypty z badań fizycznych i mechanicznych skał stosowane w kształceniu górniczym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego