KWALIFIKACJA GIW2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 20.
Którą pozycję zajmuje diament w skali Mohsa?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Mohsa to porównawcza skala twardości minerałów od 1 do 10, gdzie wyższa liczba oznacza większą odporność na zarysowanie.
Diament jest najtwardszym minerałem wzorcowym w tej skali, dlatego zajmuje pozycję 10.

Pełne wyjaśnienie:

Skala Mohsa to porównawcza skala twardości minerałów, oparta na zasadzie zarysowania: minerał twardszy rysuje minerał miększy. Skala ma wartości od 1 do 10, gdzie 1 oznacza minerał najmiększy, a 10 – najtwardszy w zestawie wzorców.

Odpowiedź "10" jest poprawna, ponieważ diament stanowi najwyższy (najtwardszy) wzorzec w skali Mohsa. W praktyce oznacza to, że diament może zarysować wszystkie minerały o niższej twardości, natomiast żaden z nich nie zarysuje diamentu w ramach tej skali porównawczej.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo wskazują wartości, które nie odpowiadają miejscu diamentu w skali:

  • "9" to bardzo wysoka twardość, ale nie najwyższa w skali. Wybór tej wartości wynika często z intuicji, że "prawie maksimum" wystarczy, jednak w skali istnieje jeszcze stopień wyższy.
  • "2" oznacza minerał bardzo miękki. Taka wartość jest sprzeczna z powszechną wiedzą o właściwościach diamentu (wysoka odporność na zarysowanie).
  • "1" to minimalna twardość w skali, więc wybór tej liczby zwykle wynika z pomylenia kierunku skali (błędne założenie, że "1" to "pierwsze miejsce", czyli najlepszy wynik).

W przygotowaniu do egzaminu pomaga zapamiętanie, że skala Mohsa jest krótka (10 stopni), a diament zawsze zamyka ją na końcu jako punkt odniesienia dla maksymalnej twardości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Mohsa to porównawcza skala twardości minerałów (od 1 do 10) oparta na zarysowaniu. W górnictwie pomaga wstępnie rozpoznawać minerały oraz oceniać, jak bardzo urobek może zużywać narzędzia, elementy przenośników czy części robocze maszyn.
Diament jest najtwardszym minerałem wzorcowym w skali Mohsa, czyli ma największą odporność na zarysowanie w tym zestawie odniesienia. Dlatego przypisuje mu się najwyższy stopień skali, czyli 10.
Zapamiętaj "krańce" skali: 1 to minerał najmiększy, a 10 to najtwardszy. Dodatkowo utrwal fakt, że diament zawsze jest na końcu skali jako maksimum. To często wystarcza do pytań testowych o pozycję diamentu.
Nie. Skala Mohsa nie podaje twardości w jednostkach (np. w paskalach). To skala porównawcza oparta na tym, czy jeden minerał rysuje drugi. Wynik jest stopniem (1–10), a nie wartością bezwzględną z pomiaru laboratoryjnego.
W praktyce wykonuje się próbę zarysowania: sprawdza się, czy badany minerał rysuje wzorce o znanej twardości lub czy sam daje się zarysować. Wynik określa się jako przedział pomiędzy dwoma stopniami skali, gdy jeden wzorzec rysuje, a drugi już nie.
Wartość 9 brzmi jak "prawie maksimum", więc działa intuicja i wybór na skróty. To przykład zakotwiczenia na wysokiej liczbie zamiast przypomnienia sobie, że skala Mohsa ma dokładnie 10 stopni, a diament jest na samym szczycie.
Tak, bo twardość minerałów wpływa na ścieranie i obciążenie narzędzi. Im twardsze składniki skały, tym większe zużycie elementów roboczych. Znajomość pojęcia twardości pomaga rozumieć, dlaczego stosuje się określone materiały i powłoki na narzędzia.
Najczęstsze błędy to odwrócenie kierunku skali (uznanie, że 1 to "najlepszy wynik"), mylenie skali porównawczej z pomiarem w jednostkach oraz traktowanie różnic między stopniami jako równych. W testach szczególnie mylące jest wskazanie 9 zamiast 10.
Oznacza to, że jest od niego twardszy w sensie odporności na zarysowanie. Podczas próby na powierzchni miększego minerału powstaje trwała rysa wykonana przez twardszy. To prosta metoda porównawcza, często omawiana w mineralogii podstawowej.
Przydaje się m.in. podczas rozpoznawania urobku, oceny ścieralności materiału na przenośnikach, analizie przyczyn nadmiernego zużycia narzędzi oraz w rozmowie z dozorem i geologiem o właściwościach skał. To wiedza łącząca teorię z praktyką eksploatacji.
info

Około 78% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica: "Mohs hardness" (opis skali Mohsa i wartości 1–10) https://www.britannica.com/science/Mohs-hardness (dostęp: 2026-03-01)
  • USGS (United States Geological Survey): strona edukacyjna dot. właściwości minerałów i twardości/odniesienie do skali Mohsa https://www.usgs.gov/faqs/what-mohs-scale (dostęp: 2026-03-01)
  • Mindat.org: "Mohs hardness" / baza mineralogiczna z opisem skali i diamentu jako 10 https://www.mindat.org/a/mohs_scale_of_hardness (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do mineralogii (dział: właściwości fizyczne minerałów, twardość)
  • Tablice/wzorce skali Mohsa z opisem minerałów wzorcowych
  • Ćwiczenia praktyczne z rozpoznawania minerałów (metoda zarysowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego