KWALIFIKACJA MED2 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 25.
Proces patologicznej utraty szkliwa i zębiny w postaci ubytków klinowych, spowodowany siłami biomechanicznego obciążenia wywołanego nieprawidłowym zgryzem, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Abfrakcja to niepróchnicowa utrata szkliwa i zębiny w okolicy szyjki zęba, często o kształcie klinowym, łączona z przeciążeniami okluzyjnymi i nieprawidłowym zgryzem. Atrycja dotyczy starcia powierzchni zęba w kontakcie z zębem, a erozja ma tło chemiczne (kwasy).

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na klinowate ubytki tkanek twardych (szkliwa i zębiny) powiązane z siłami biomechanicznymi wynikającymi z przeciążeń zgryzowych. Taki mechanizm najtrafniej odpowiada pojęciu abfrakcji, zaliczanej do niepróchnicowych ubytków szyjkowych (NCCL). W ujęciu klinicznym podkreśla się związek z nieprawidłową okluzją, parafunkcjami oraz kumulacją naprężeń w okolicy szyjki.

Odpowiedź "atrycja" jest nieprawidłowa, ponieważ atrycja oznacza starcie zębów w wyniku kontaktu ząb–ząb (np. na powierzchniach żujących lub brzegach siecznych). Choć może współistnieć z przeciążeniami i bruksizmem, nie opisuje typowo klinowych ubytków szyjkowych jako głównego obrazu.

Odpowiedź "erozja" również nie pasuje, bo erozja jest chemicznym rozpuszczaniem tkanek twardych przez kwasy (dietetyczne lub pochodzące z refluksu/wymiotów). Jej obraz bywa gładki i "wypolerowany", a niekoniecznie klinowaty, a kluczowym czynnikiem nie są siły okluzyjne.

Odpowiedź "demastykacja" nie jest właściwym terminem opisującym typowy mechanizm niepróchnicowych ubytków szyjkowych w tej definicji; w praktyce dydaktycznej w stomatologii częściej rozróżnia się: abfrakcję (przeciążenia), abrazję (ścieranie przez czynnik zewnętrzny, np. szczotkowanie) i erozję (czynniki chemiczne), a osobno atrycję (ząb–ząb).

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawiają się słowa "klinowy ubytek" oraz "przeciążenia zgryzowe/okluzyjne", to najczęściej chodzi o abfrakcję. Gdy mowa o kwasach – myśl o erozji, a gdy o intensywnym tarciu ząb–ząb – o atrycji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Abfrakcja to niepróchnicowa utrata tkanek twardych zęba w okolicy szyjki, często o kształcie klinowym. Wiąże się ją z przeciążeniami okluzyjnymi i kumulacją naprężeń podczas nieprawidłowego kontaktu zębów.
Abfrakcja ma związek z siłami biomechanicznymi (zgryz, przeciążenia) i bywa klinowata w okolicy szyjki. Erozja jest skutkiem działania kwasów (dieta, refluks) i częściej daje gładkie, "wypolerowane" ubytki bez dominującej roli sił zgryzowych.
Atrycja to starcie wynikające z kontaktu ząb–ząb, typowo na powierzchniach żujących lub brzegach siecznych. Abfrakcja dotyczy głównie okolicy szyjki i jest łączona z przeciążeniami oraz naprężeniami w zębie, co sprzyja klinowym ubytkom.
Nieprawidłowy zgryz może zwiększać miejscowe obciążenia i prowadzić do niekorzystnego rozkładu sił podczas zwarcia. To sprzyja powstawaniu naprężeń w okolicy szyjki zęba, co może skutkować niepróchnicową utratą szkliwa i zębiny o charakterze abfrakcji.
Może mieć związek pośredni, ponieważ bruksizm zwiększa i powtarza obciążenia zgryzowe. Jeśli dochodzi do przeciążeń i koncentracji sił, ryzyko niepróchnicowych ubytków szyjkowych może rosnąć. W praktyce często współistnieją też inne czynniki, np. abrazja.
Częste są ubytki w okolicy szyjki zęba oraz nadwrażliwość na zimno, dotyk lub szczotkowanie. Pacjent może zgłaszać dyskomfort przy higienie lub podczas spożywania zimnych napojów. Ocena przyczyny wymaga analizy zgryzu i nawyków.
Higienistka może ocenić technikę szczotkowania, dobrać miękką szczoteczkę i pastę o niskiej ścieralności oraz przekazać instruktaż ograniczający dodatkowe uszkodzenia szyjek. Ważne jest też zwrócenie uwagi lekarza na możliwe przeciążenia okluzyjne.
To ubytki w okolicy szyjki zęba niezwiązane bezpośrednio z próchnicą. Mogą wynikać z różnych mechanizmów, m.in. przeciążeń (abfrakcja), czynników chemicznych (erozja) czy ścierania przez czynniki zewnętrzne (abrazja). Różnicowanie zależy od obrazu i wywiadu.
Najczęściej myli się abfrakcję z atrycją (bo obie kojarzą się z obciążeniami) albo z erozją (bo też dotyczy utraty szkliwa). Kluczowe jest wychwycenie mechanizmu: przeciążenia okluzyjne sugerują abfrakcję, a kwasy sugerują erozję.
Najpierw zaznacz w treści czynnik dominujący: kwasy, tarcie ząb–ząb czy przeciążenia zgryzowe. Potem dopasuj pojęcie do mechanizmu i lokalizacji (szyjka vs powierzchnie żujące). Takie "mapowanie" ogranicza wybór na podstawie skojarzeń i zwiększa trafność odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 25% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Abfrakcja to niepróchnicowa utrata szkliwa i zębiny w okolicy szyjki zęba, często o kształcie klinowym, łączona z przeciążeniami okluzyjnymi i nieprawidłowym zgryzem."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Abfrakcja" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Abfrakcja (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Erozja zębów" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Erozja_z%C4%99b%C3%B3w (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): "Atrycja" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Atrycja (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu profilaktyki stomatologicznej (rozdziały o niepróchnicowych ubytkach tkanek twardych)
  • Artykuły przeglądowe o niepróchnicowych ubytkach szyjkowych (NCCL) i ich etiologii
  • Materiały dydaktyczne o okluzji, parafunkcjach (np. bruksizm) i ich skutkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego