KWALIFIKACJA MED1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 18.
Proces polegający na utracie tkanek zęba pod wpływem żucia i miażdżenia pokarmów to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Atrycja to mechaniczne ścieranie tkanek twardych zęba wynikające z kontaktu ząb–ząb podczas mastykacji (żucia), czyli przy żuciu i miażdżeniu pokarmów. Erozja ma podłoże chemiczne (kwasy), a abfrakcja wiąże się z naprężeniami w okolicy szyjki zęba.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "utrata tkanek zęba pod wpływem żucia i miażdżenia pokarmów" wskazuje na atrycję, czyli ścieranie mechaniczne powstające wtedy, gdy powierzchnie zgryzowe zębów przeciwstawnych ocierają się o siebie podczas mastykacji. Typowo dotyczy to powierzchni zgryzowych i brzegów siecznych, a obrazem klinicznym mogą być spłaszczenia guzków oraz płaszczyzny starcia.

Odpowiedź "abfrakcja" jest nieprawidłowa, ponieważ abfrakcja wiąże się głównie z naprężeniami biomechanicznymi i mikrozgięciami w okolicy szyjki zęba. Mechanizm nie polega na ścieraniu w trakcie żucia, lecz na koncentracji sił i powstawaniu ubytków w rejonie przyszyjkowym.

Odpowiedź "erozja" również nie pasuje do opisu, bo erozja jest procesem chemicznym (działanie kwasów pochodzenia pokarmowego lub żołądkowego). Daje raczej gładkie, wklęsłe ubytki, a nie typowe płaskie powierzchnie starcia od tarcia mechanicznego.

Odpowiedź "demastykacja" nie opisuje standardowo wyróżnianego mechanizmu ubytków tkanek twardych zębów. W praktyce egzaminacyjnej i klinicznej rozróżnia się m.in. atrycję, abrazję, erozję i abfrakcję; w tym zestawie to właśnie atrycja odpowiada za utratę tkanek w wyniku żucia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się żucie/mastykacja i kontakt zębów, myśl o atrycji; gdy mowa o szczotkowaniu i czynnikach zewnętrznych – o abrazji; gdy o kwasach – o erozji; a gdy o naprężeniach przy szyjce – o abfrakcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Atrycja to mechaniczne ścieranie tkanek twardych zęba wynikające z kontaktu ząb–ząb podczas mastykacji (żucia). Najczęściej dotyczy powierzchni zgryzowych i brzegów siecznych, a klinicznie daje spłaszczenia i płaszczyzny starcia.
Kluczowa jest przyczyna: atrycja zachodzi przy tarciu zębów o zęby (np. żucie, bruksizm), a abrazja przy tarciu tkanek zęba przez ciało obce (np. szczoteczka, pasta, nawyki). Pomaga też lokalizacja i kształt ubytku.
Bruksizm powoduje długotrwały, często niekontrolowany kontakt zębów i silne tarcie ząb–ząb, zwykle w nocy. To zwiększa tempo ścierania powierzchni zgryzowych i brzegów siecznych, prowadząc do spłaszczeń, skrócenia koron i możliwego odsłonięcia zębiny.
Erozja to utrata tkanek zęba o podłożu chemicznym, najczęściej przez kwasy z diety lub refluksu. Atrycja jest procesem mechanicznym (tarcie ząb–ząb w trakcie żucia). W erozji częste są ubytki wklęsłe, a przy atrycji – płaskie powierzchnie starcia.
Abfrakcja to ubytek niepróchnicowy wiązany z naprężeniami biomechanicznymi i mikrozgięciami zęba, zwykle w okolicy szyjki. Nie wynika bezpośrednio z żucia jako tarcia powierzchni, tylko z koncentracji sił i przeciążeń (np. wady zgryzu, parafunkcje).
Atrycja najczęściej dotyczy powierzchni zgryzowych zębów bocznych oraz brzegów siecznych siekaczy i kłów. Wynika to z tego, że w tych miejscach zachodzi najintensywniejszy kontakt zęba przeciwstawnego podczas żucia i zaciskania.
Nie zawsze. Niewielkie starcie może być fizjologiczne i postępować powoli. Problemem jest atrycja patologiczna, gdy ścieranie jest nadmierne (np. bruksizm, nieprawidłowe kontakty zgryzowe), powoduje dolegliwości i odsłanianie zębiny.
Typowe są spłaszczenia guzków, płaszczyzny starcia, skrócenie koron klinicznych oraz możliwe odsłonięcie zębiny. Często zmiany są dość symetryczne po obu stronach łuku. W wywiadzie pomocne bywa pytanie o zgrzytanie i zaciskanie zębów.
Najczęstsze pomyłki to utożsamianie atrycji z abrazją (bo obie dotyczą "ścierania") oraz z erozją (bo też powoduje ubytki). Warto zapamiętać: atrycja = ząb–ząb, abrazja = ciało obce, erozja = kwasy, abfrakcja = naprężenia.
Wiedza pomaga w zebraniu ukierunkowanego wywiadu (bruksizm, dieta, refluks), zwróceniu uwagi lekarza na niepokojące starcia oraz w edukacji pacjenta. Ułatwia też przygotowanie zaleceń profilaktycznych i dokumentowanie lokalizacji oraz charakteru ubytków.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Atrycja to mechaniczne ścieranie tkanek twardych zęba wynikające z kontaktu ząb–ząb podczas mastykacji (żucia), czyli przy żuciu i miażdżeniu pokarmów."

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z zakresu stomatologii zachowawczej (dział: ubytki niepróchnicowe / tooth wear)
  • Materiały dydaktyczne o różnicowaniu: atrycja vs abrazja vs erozja vs abfrakcja (schemat przyczyna–obraz kliniczny)
  • Atlas/zdjęcia kliniczne starć zębów (powierzchnie zgryzowe i brzegi sieczne)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego