KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 5.
Które produkty, zgodnie z opracowaną przez IŻŻ Piramidą Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej, powinny być spożywane przez zdrowego człowieka w największej ilości?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W modelu piramidy zdrowego żywienia największy udział w codziennym jadłospisie powinny mieć produkty z najniższego (najszerzej zalecanego) poziomu. Są to przede wszystkim warzywa, które zaleca się spożywać w wielu porcjach w ciągu dnia jako baza posiłków i dodatków.

Pełne wyjaśnienie:

Piramida zdrowego żywienia to graficzny model, który porządkuje zalecenia: im niższy i szerszy poziom piramidy, tym częściej i w większym udziale w diecie dana grupa produktów powinna się pojawiać. Pytanie dotyczy grupy produktów, którą zdrowa osoba powinna jeść w największej ilości, czyli stanowiącej podstawę codziennych posiłków.

Produkty warzywne są wskazywane jako grupa, która powinna dominować ilościowo (duża objętość porcji, wysoka częstość spożycia). Warzywa dostarczają m.in. błonnika pokarmowego, witamin i składników mineralnych, a jednocześnie zwykle mają niską gęstość energetyczną, co ułatwia komponowanie zbilansowanej diety.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Produkty mięsne – są źródłem białka i wybranych mikroelementów, ale nie powinny stanowić największej części diety; ich udział powinien być umiarkowany i zależny od całego jadłospisu.
  • Produkty nabiałowe – mogą być ważnym źródłem białka i wapnia, jednak w piramidzie nie zajmują poziomu odpowiadającego największej ilości; zaleca się ich rozsądne porcjowanie.
  • Produkty tłuszczowe – tłuszcze są potrzebne, ale ze względu na wysoką kaloryczność i zalecenia ograniczania nadmiaru, nie stanowią grupy spożywanej "w największej ilości".

W praktyce gastronomicznej warto pamiętać, że "najwięcej" nie oznacza "najbardziej kaloryczne", lecz najczęściej występujące w posiłkach i największe objętościowo: dodatki warzywne, surówki, sałatki, warzywa do zup i dań głównych. Takie podejście ułatwia utrzymanie jakości żywieniowej menu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To graficzny model zaleceń, który pokazuje, jakie grupy produktów i jaka aktywność fizyczna powinny dominować w stylu życia. Im niższy i szerszy poziom piramidy, tym częściej (i w większym udziale) zaleca się daną grupę w diecie.
Zwykle chodzi o największy udział w codziennym jadłospisie i największą częstość porcji, a nie o najwyższą kaloryczność. W praktyce są to produkty, które pojawiają się w wielu posiłkach i mają dużą objętość (np. dodatki warzywne).
Bo mają być podstawą diety: dostarczają błonnika, wielu witamin i składników mineralnych, a przy tym zwykle mają niską gęstość energetyczną. Ułatwiają komponowanie sycących posiłków bez nadmiaru kalorii.
W wielu przekazach edukacyjnych warzywa i owoce są omawiane łącznie jako kluczowa grupa. Na egzaminie decyduje jednak brzmienie pytania i dostępne odpowiedzi: wybiera się tę, która najlepiej odpowiada poziomowi stanowiącemu podstawę piramidy.
Częsty błąd to wybór "mięsa" lub "nabiału", bo kojarzą się z białkiem i "pełnym posiłkiem". Drugi błąd to utożsamienie "najwięcej" z "najbardziej kaloryczne", co może kierować do tłuszczów, mimo że nie są podstawą diety.
Najprościej dodać warzywa do każdego posiłku: surówka do dania głównego, warzywa w zupie, sałatka jako przystawka, warzywne dodatki do kanapek i dań mącznych. Warto też oferować kilka wariantów dodatków warzywnych do wyboru.
Nie. Tłuszcze są potrzebne (np. do wchłaniania witamin), ale zaleca się je w rozsądnych ilościach. Ze względu na wysoką kaloryczność i ryzyko nadmiaru, nie są grupą, która ma dominować ilościowo w codziennym jadłospisie.
Mięso może być elementem diety jako źródło białka i niektórych składników mineralnych, ale jego nadmiar nie jest celem zaleceń. Piramida promuje większy udział produktów roślinnych, a białko można uzupełniać także innymi produktami.
Trzeba odtworzyć logikę piramidy: podstawę stanowią produkty zalecane najczęściej i w największych porcjach. Następnie porównać odpowiedzi i wybrać tę grupę, która typowo znajduje się najniżej w piramidzie (najbardziej zalecana).
Ucz się schematów: co jest podstawą diety, co ma być umiarkowane, a co ograniczane. Przećwicz na przykładach jadłospisów (dzień/tydzień) i sprawdzaj, czy w każdym posiłku pojawiają się warzywa oraz czy produkty wysokokaloryczne nie dominują ilościowo.
info

Około 75% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "W modelu piramidy zdrowego żywienia największy udział w codziennym jadłospisie powinny mieć produkty z najniższego (najszerzej zalecanego) poziomu."

Źródła:

  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ): "Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej" – opis zaleceń, https://ncez.pzh.gov.pl/ (dział: piramida żywienia) - dostęp 2026-02-18
  • Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy: materiały edukacyjne dot. zasad zdrowego żywienia (publikacje/zalecenia na stronie instytutu), https://www.pzh.gov.pl/ - dostęp 2026-02-18
  • World Health Organization (WHO): Healthy diet – ogólne zalecenia dotyczące zwiększania spożycia warzyw i owoców, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/healthy-diet - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały edukacyjne Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej o piramidzie żywienia
  • Aktualne zalecenia zdrowego żywienia publikowane przez instytucje zdrowia publicznego
  • Podręczniki do dietetyki i żywienia człowieka dla szkół gastronomicznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego