Pryzmat Nicola (Nicol) to klasyczny element optyki polaryzacyjnej, którego działanie opiera się na dwójłomności kryształu. W praktyce oznacza to, że w odpowiednio zorientowanym krysztale wiązka światła może rozdzielić się na dwie składowe o różnych własnościach optycznych (m.in. różnych kierunkach rozchodzenia i polaryzacjach). Do budowy takiego pryzmatu tradycyjnie wykorzystuje się szpat islandzki, czyli przezroczystą odmianę kalcytu, znaną z wyraźnej dwójłomności.
Odpowiedź "ze szpatu islandzkiego" jest poprawna, ponieważ to właśnie kalcyt zapewnia własności niezbędne do uzyskania efektu polaryzacji w konstrukcji pryzmatu Nicola. W typowym opisie dydaktycznym pryzmat ten jest przykładem polaryzatora/analizatora opartego na krysztale dwójłomnym.
Pozostałe propozycje są mylące z różnych powodów:
- "z kryształu turmalinu" – turmalin bywa kojarzony z polaryzacją (historycznie stosowano kryształy turmalinu jako polaryzatory przez selektywną absorpcję), ale to inny typ elementu i inny mechanizm niż pryzmat Nicola wykonywany z kalcytu.
- "z kwarcu krystalicznego" – kwarc ma zastosowania w optyce (np. elementy zjawisk związanych z własnościami kryształów), jednak w kontekście pryzmatu Nicola kluczowa jest silna dwójłomność kalcytu oraz konstrukcja tego pryzmatu; kwarc nie jest tu materiałem typowym dla tego elementu.
- "z kryształu jednosiarczanu chininy" – taka odpowiedź nie odpowiada standardowym opisom elementów polaryzacyjnych spotykanych w optyce instrumentalnej; nie jest kojarzona z materiałem konstrukcyjnym pryzmatu Nicola.
W przygotowaniu do egzaminu warto zapamiętać prostą regułę: pryzmaty polaryzacyjne typu Nicol łączą się w nauczaniu z kalcytem (szpatem islandzkim), natomiast turmalin częściej pojawia się jako historyczny przykład polaryzatora absorpcyjnego, a folie polaryzacyjne jako współczesne rozwiązania techniczne.
