KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 40.
Przeciwdziałaniu zjawiskom erozji gleb nie sprzyja
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pokrywa roślinna chroni glebę: osłania ją przed kroplami deszczu, ogranicza spływ powierzchniowy i wiąże cząstki korzeniami.
Dlatego usuwanie naturalnej szaty roślinnej zwiększa podatność na erozję, a tarasowanie, ograniczenie wyrębu i płodozmian działają przeciwerozyjnie.

Pełne wyjaśnienie:

Erozja gleb to proces wynoszenia cząstek gleby przez wodę (spływ, rozbryzg) lub wiatr. Jednym z najważniejszych "naturalnych zabezpieczeń" jest pokrywa roślinna. Rośliny przechwytują część energii opadu, zmniejszają rozbryzg, spowalniają spływ powierzchniowy, poprawiają infiltrację wody oraz wiążą glebę systemem korzeniowym.

Dlatego odpowiedź "usuwanie naturalnej szaty roślinnej" jest poprawna: takie działanie zwykle zwiększa ryzyko erozji, bo gleba staje się odsłonięta i łatwiej ulega rozmywaniu lub wywiewaniu.

Pozostałe propozycje są klasycznymi przykładami działań ograniczających erozję:

  • "tarasowanie stromych stoków" zmniejsza nachylenie efektywnych powierzchni spływu i spowalnia odpływ wody, co ogranicza zmywanie gleby.
  • "ograniczenie wyrębu drzew" sprzyja utrzymaniu okrywy roślinnej oraz struktury gleby, szczególnie na terenach podatnych na spływ i osuwanie.
  • "stosowanie płodozmianu" pozwala utrzymywać lepszą strukturę i żyzność gleby, a także częściej zapewnia okrywę roślinną (lub resztki pożniwne) w okresach krytycznych, zmniejszając podatność na erozję.

Wskazówka egzaminacyjna: zwracaj uwagę na słowo "nie". W pytaniach o działania "niesprzyjające" często tylko jedna odpowiedź opisuje czynnik nasilający problem, a pozostałe to metody zapobiegania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Erozja gleby to wynoszenie cząstek gleby z miejsca ich powstania. Najczęściej wyróżnia się erozję wodną (rozbryzg i spływ powierzchniowy) oraz wietrzną (wywiewanie). W praktyce prowadzi do ubytku próchnicy, spadku plonów i zamulania cieków.
Rośliny osłaniają glebę przed energią kropli deszczu, spowalniają spływ wody i zwiększają wsiąkanie. Dodatkowo korzenie stabilizują agregaty glebowe, a resztki roślinne tworzą warstwę ochronną. Usunięcie roślinności zwykle zwiększa podatność na erozję.
To znaczy, że dana czynność utrudnia ochronę gleby lub zwiększa ryzyko erozji. Na egzaminie warto odwrócić tok myślenia: zamiast szukać metody ochrony, trzeba wskazać czynnik pogarszający sytuację (np. odsłonięcie powierzchni gleby).
Tarasy skracają długość stoku i zmniejszają spadek, przez co woda płynie wolniej i ma mniejszą siłę zmywania. Część wody może też wsiąkać, a nie spływać po powierzchni. W efekcie ogranicza się spływ, bruzdy erozyjne i straty gleby.
Drzewa i runo leśne zwiększają szorstkość powierzchni, zatrzymują wodę opadową i stabilizują glebę korzeniami. Mniejszy wyrąb to mniejsze odsłonięcie powierzchni, mniejszy spływ i mniejsze ryzyko osuwisk. Jest to szczególnie ważne na zboczach i w zlewniach.
Płodozmian poprawia strukturę gleby i zawartość materii organicznej, co zwiększa odporność na rozmywanie i wywiewanie. Umożliwia też wprowadzanie roślin okrywowych oraz pozostawianie resztek pożniwnych, które chronią glebę w okresach bez pełnej pokrywy roślinnej.
Materiał erozyjny trafia do rowów i rzek, powodując zamulanie, pogorszenie przejrzystości wody i transport składników biogennych. To może nasilać eutrofizację oraz obniżać jakość siedlisk. Dodatkowo szybki spływ zwiększa ryzyko gwałtownych wezbrań.
Największe bywa wtedy, gdy gleba jest odsłonięta (po zbiorach, po orce, przed wschodami roślin) oraz podczas intensywnych opadów lub silnych wiatrów. Duże znaczenie ma też nachylenie terenu, długość stoku i stan struktury gleby (zaskorupienie, ubijanie).
Najczęstszy błąd to pominięcie negacji ("nie sprzyja") i wybór metody przeciwerozyjnej zamiast czynnika nasilającego erozję. Inny błąd to kierowanie się skojarzeniem, że "jakiekolwiek prace ziemne" pomagają, mimo że niektóre (np. usuwanie roślinności) działają odwrotnie.
Ucz się w parach: czynnik ryzyka (odsłonięta gleba, stromy stok, brak zadrzewień) i działanie ochronne (okrywa roślinna, tarasy, pasy wiatrochronne, płodozmian). Trenuj też czytanie pytań z negacją i sprawdzaj, co jest "pogorszeniem".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 78% zdających egzamin. średnio łatwe

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ochrony gleb oraz erozji (materiał szkolny dla technika ochrony środowiska)
  • Materiały edukacyjne jednostek naukowych/uczelni dotyczące erozji wodnej i wietrznej
  • Raporty i poradniki branżowe o praktykach przeciwerozyjnych w rolnictwie (płodozmian, okrywa roślinna, uprawa konturowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego