KWALIFIKACJA EKA5 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 19.
Przedsiębiorca jest czynnym podatnikiem podatku VAT, prowadzi sprzedaż usług wyłącznie opodatkowaną. Podatnik zakupił samochód osobowy, który będzie służył zarówno do celów prywatnych oraz do opodatkowanej działalności gospodarczej, czyli tzw. celów mieszanych. Ustal wartość początkową samochodu osobowego na podstawie Faktury 108/2022, według której zostanie wpisany do ewidencji środków trwałych.
Ilustracja przedstawia fakturę VAT nr 108/2022, wystawioną przez firmę MOTO CAR s.c.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość początkową samochodu ujmuje się jako cenę nabycia, czyli kwotę netto powiększoną o tę część VAT, której podatnik nie może odliczyć.
Przy tzw. użytku mieszanym samochodu osobowego odliczenie VAT jest ograniczone, więc nieodliczony VAT zwiększa wartość środka trwałego wpisywaną do ewidencji.

Pełne wyjaśnienie:

Wartość początkowa środka trwałego (tu: samochodu osobowego) ustalana jest na podstawie ceny nabycia wynikającej z dokumentu zakupu, czyli faktury. Dla czynnego podatnika VAT kluczowe jest, czy podatek VAT z faktury można odliczyć w całości, częściowo, czy wcale.

Jeżeli samochód ma służyć zarówno do celów prywatnych, jak i do działalności opodatkowanej (użytek mieszany), w praktyce występuje ograniczenie odliczenia VAT. To oznacza, że tylko część VAT obniży podatek należny, a pozostała (nieodliczona) część nie "znika" – staje się elementem kosztu nabycia.

Dlatego w takim zadaniu stosuje się zasadę:

  • wartość początkowa = kwota netto z faktury + nieodliczona część VAT

Odpowiedź "66 900,00 zł" odpowiada sytuacji, w której do wartości początkowej doliczono wyłącznie tę część VAT, która nie podlega odliczeniu przy użytkowaniu mieszanym, a nie całą kwotę VAT ani samą kwotę netto.

Dlaczego pozostałe kwoty bywają wybierane błędnie?

  • "60 000,00 zł" typowo odpowiada przyjęciu samej kwoty netto, czyli pominięciu nieodliczonej części VAT.
  • "73 800,00 zł" najczęściej wynika z przyjęcia wartości brutto (netto + cały VAT), co byłoby właściwe tylko wtedy, gdy VAT nie mógłby być odliczony w ogóle.
  • "36 900,00 zł" sugeruje użycie niepełnych danych z faktury lub pomylenie składników (np. omyłkowe odjęcie zamiast dodania nieodliczonego VAT).

Na egzaminie warto zawsze: (1) odczytać z faktury kwotę netto i VAT, (2) ustalić, jaka część VAT jest odliczalna przy danym sposobie używania pojazdu, (3) doliczyć do netto tylko VAT nieodliczony.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wartość początkowa to kwota, od której nalicza się amortyzację środka trwałego. Najczęściej jest to cena nabycia z faktury, skorygowana o elementy, które zwiększają koszt zakupu (np. koszty doprowadzenia do używania) oraz o VAT, którego nie można odliczyć.
Jeśli przedsiębiorca jest czynnym podatnikiem VAT, to część VAT może odliczyć i wtedy nie zwiększa ona wartości początkowej. Natomiast VAT nieodliczony (np. przy użytku mieszanym) traktuje się jak element ceny nabycia i dolicza do wartości początkowej auta.
Użytek mieszany oznacza, że pojazd służy także celom prywatnym, więc ustawodawca ogranicza prawo do odliczenia. Skutkiem jest to, że część VAT pozostaje nieodliczona i zwiększa koszt nabycia pojazdu, co ma znaczenie dla ewidencji i amortyzacji.
Najpierw odczytaj kwotę netto i VAT z faktury. Następnie ustal, jaka część VAT podlega odliczeniu (zależnie od sposobu użytkowania). Na koniec policz: wartość początkowa = netto + VAT nieodliczony. Wynik wpisujesz do ewidencji środków trwałych.
Nie. Wartość brutto (netto + cały VAT) jest wartością początkową tylko wtedy, gdy VAT nie podlega odliczeniu. Gdy VAT można odliczyć w całości lub w części, do wartości początkowej trafia odpowiednio tylko VAT nieodliczony, a nie cała kwota podatku.
Najczęściej myli się kwoty netto i brutto albo pomija ograniczenia w odliczeniu VAT przy samochodach osobowych. Częsty jest też błąd "na skróty": wpisanie do wartości początkowej samego netto, mimo że część VAT jest nieodliczona i powinna zwiększyć cenę nabycia.
Zwiększa ją wtedy, gdy z jakiegokolwiek powodu podatnik nie ma prawa odliczyć VAT (w całości lub w części). W praktyce dotyczy to m.in. sytuacji ograniczonego odliczenia przy użytku mieszanym pojazdu albo zakupów związanych z działalnością zwolnioną z VAT.
Tak, bo wskazuje, że podatnik co do zasady ma prawo do odliczania VAT od zakupów związanych z działalnością. Jednak przy samochodzie osobowym używanym "mieszanie" mogą obowiązywać dodatkowe ograniczenia, więc mimo sprzedaży opodatkowanej odliczenie nie musi wynosić 100%.
Podstawą jest faktura zakupu, a w praktyce także dokument OT/przyjęcia środka trwałego oraz dowody poniesienia dodatkowych kosztów zwiększających cenę nabycia (jeśli występują). Dane z dokumentów muszą pozwolić ustalić wartość początkową i moment przyjęcia do używania.
Ćwicz rozpoznawanie, kiedy do wartości początkowej wchodzi VAT, a kiedy nie. Rozwiązuj zadania z fakturami, w których trzeba wyliczyć netto/VAT/brutto i ustalić część VAT nieodliczoną. Pomaga też powtarzanie definicji "ceny nabycia" i zasad ewidencji środków trwałych.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Ministerstwo Finansów – informacje o odliczaniu VAT od pojazdów samochodowych (strona informacyjna), https://www.gov.pl/web/finanse (należy przejść do sekcji dotyczącej VAT i pojazdów) - dostęp 2026-03-02
  • Portal Podatkowy MF – objaśnienia/poradniki dotyczące VAT (w tym odliczenia VAT), https://www.podatki.gov.pl/vat/ - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki do kwalifikacji z zakresu rachunkowości i podatków (VAT oraz środki trwałe)
  • Materiały informacyjne MF dotyczące odliczania VAT od pojazdów samochodowych
  • Komentarze i opracowania dydaktyczne o ustalaniu wartości początkowej środków trwałych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego