Jeżeli wyroby gotowe są ujmowane w magazynie według planowanego kosztu wytworzenia, to w trakcie okresu sprawozdawczego ewidencja zapasu nie odzwierciedla jeszcze w pełni kosztu rzeczywistego. Po ustaleniu kosztu rzeczywistego wykonuje się operację przeksięgowania, której celem jest rozliczenie kosztów produkcji i doprowadzenie ujęcia kosztów do wartości wynikającej z danych rzeczywistych.
W praktyce księgowej taka operacja ma charakter "wyrównujący": przenosi (lub rozlicza) koszty z poziomu ewidencji kosztów podstawowych do konta rozliczeniowego (albo odwrotnie – zależnie od przyjętego układu kont i treści dokumentu). W treści zadania wskazano operację: przeksięgowanie rzeczywistego kosztu wytworzenia wyrobów gotowych. To oznacza, że księgowanie dotyczy kont, które służą do:
- zamknięcia/rozliczenia kosztów działalności produkcyjnej,
- powiązania kosztów rzeczywistych z ewidencją planowaną.
Dlatego poprawny dekret wskazuje: "Rozliczenie kosztów działalności" po stronie Wn oraz "Koszty działalności podstawowej" po stronie Ma. Taki zapis jest spójny z logiką przeksięgowania: konto rozliczeniowe jest obciążane, aby ująć rozliczaną kwotę, natomiast konto kosztów podstawowych jest uznawane, aby zamknąć/przenieść koszty z miejsca ich pierwotnego ujęcia.
Pozostałe warianty (inne zestawienia kont lub stron) są błędne typowo z jednego z powodów: odwracają strony Wn/Ma (czyli pokazują przeciwny kierunek przeksięgowania), używają kont nieadekwatnych do rozliczania kosztów produkcji, albo mieszają ewidencję zapasów z ewidencją kosztów, przez co nie realizują celu operacji, jakim jest rozliczenie kosztu rzeczywistego przy ujęciu planowanym.
Wskazówka egzaminacyjna: przy dekretacji najpierw nazwij cel operacji (rozliczenie/korekta plan–rzeczywiste), a dopiero potem dobieraj strony Wn/Ma. To ogranicza ryzyko wyboru odpowiedzi "na skojarzenie".
