W zadaniu występują dwa rodzaje wielkości produkcji: wyroby gotowe (ukończone w 100%) oraz produkty niezakończone (produkcja w toku) o stopniu przetworzenia 50%. Aby porównać je "na wspólnej podstawie" i wyznaczyć koszt jednostkowy, stosuje się jednostki ekwiwalentne.
Krok 1: wyznaczenie jednostek ekwiwalentnych (j.e.)
Wyroby gotowe: 9 000 szt. × 100% = 9 000 j.e.
Produkcja w toku: 2 000 szt. × 50% = 1 000 j.e.
Razem: 9 000 + 1 000 = 10 000 j.e.
Krok 2: koszt na 1 jednostkę ekwiwalentną
Skoro łączne koszty wytworzenia za okres wyniosły 300 000,00 zł, to:
300 000 / 10 000 = 30 zł na 1 j.e.
Krok 3: jednostkowy koszt produktu niezakończonego
Jedna sztuka produktu niezakończonego jest przetworzona w 50%, czyli odpowiada 0,5 jednostki ekwiwalentnej. Zatem koszt przypadający na 1 sztukę produkcji w toku wynosi:
30 zł × 0,5 = 15 zł/szt.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
Wartość 30,00 zł/szt. odpowiada kosztowi 1 jednostki ekwiwalentnej (czyli 100% przetworzenia), więc byłaby właściwa dla wyrobu gotowego, a nie dla sztuki przetworzonej tylko w połowie. Wartości 150,00 zł/szt. oraz 300,00 zł/szt. wynikają zwykle z błędnego dzielenia przez niewłaściwą liczbę sztuk albo z pominięcia idei jednostek ekwiwalentnych.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy pojawia się stopień przetworzenia (np. 40%, 60%), niemal zawsze trzeba: (1) policzyć jednostki ekwiwalentne, (2) wyznaczyć koszt na j.e., (3) przemnożyć przez procent przetworzenia dla produkcji w toku.
