W rachunku kosztów koszty wydziałowe są typowym przykładem kosztów pośrednich, których nie da się przypisać do jednego wyrobu "wprost". Dlatego rozlicza się je na obiekty kosztów (tu: zlecenia X i Y) za pomocą klucza rozliczeniowego. W zadaniu kluczem są płace bezpośrednie, więc zlecenie, które ma większe płace bezpośrednie, powinno otrzymać większą część kosztów wydziałowych.
Procedura jest zawsze taka sama:
- ustalić podstawę podziału (płace bezpośrednie dla X i Y – w arkuszu mogą być podane w tabeli/załączniku),
- obliczyć sumę podstawy: płace(X) + płace(Y),
- wyznaczyć udziały: udział(X) = płace(X) / suma płac, udział(Y) = płace(Y) / suma płac,
- podzielić koszty wydziałowe: KW(X) = 240 000 × udział(X), KW(Y) = 240 000 × udział(Y),
- zrobić kontrolę: KW(X) + KW(Y) musi dać dokładnie 240 000 zł (różnice mogą wynikać jedynie z zaokrągleń).
Wynik wskazany w kluczu odpowiedzi (70 000 zł dla X oraz 170 000 zł dla Y) oznacza, że udział zlecenia X w płacach bezpośrednich wynosił 70 000 / 240 000, a udział zlecenia Y 170 000 / 240 000. To jest zgodne z zasadą proporcjonalnego rozliczenia: większa część kosztów wydziałowych przypada na zlecenie o większej podstawie (większych płacach bezpośrednich).
Dlaczego pozostałe warianty odpowiedzi mogą być błędne? Najczęstsze przyczyny to: rozliczenie "po połowie" mimo wskazanego klucza, zastosowanie odwrotnej proporcji albo brak kontroli sumy (kwoty nie dają 240 000 zł). W praktyce egzaminacyjnej kontrola sumy jest najszybszym sposobem wykrycia pomyłki rachunkowej.
