KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2010

PYTANIE NR 40.
Przedsiębiorstwo wytwarzające podobne wyroby gotowe z tego samego surowca, przy zastosowaniu tego samego procesu produkcyjnego, tych samych urządzeń, ale różniące się cechami fizycznymi ustali koszt jednostkowy produktu za pomocą kalkulacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "podziałowej ze współczynnikami", bo dotyczy produkcji podobnych wyrobów w tym samym procesie i na tych samych urządzeniach, które różnią się cechami fizycznymi. W takich przypadkach koszty wspólne dzieli się na produkty przy użyciu współczynników odzwierciedlających różnice (np. pracochłonność, masa, gatunek).

Pełne wyjaśnienie:

W opisie wskazano, że przedsiębiorstwo wytwarza podobne wyroby gotowe z tego samego surowca, przy tym samym procesie produkcyjnym i na tych samych urządzeniach, ale wyroby różnią się cechami fizycznymi. To klasyczna przesłanka do zastosowania kalkulacji podziałowej ze współczynnikami.

Istota tej metody polega na tym, że koszty wspólne (powstałe w jednym procesie) nie mogą być podzielone "po równo" na każdy wyrób, bo wyroby nie są identyczne. Dlatego stosuje się współczynniki (relacje), które przeliczają różne odmiany produktu na tzw. jednostki umowne. Następnie koszt przypadający na jednostkę umowną rozlicza się na konkretne produkty zgodnie z przyjętymi współczynnikami.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "podziałowej procesowej" stosuje się, gdy produkcja przebiega przez kolejne fazy/procesy i koszty gromadzi się oraz rozlicza etapami. Sam fakt jednego procesu i tych samych urządzeń nie oznacza jeszcze kalkulacji procesowej; kluczowy jest układ faz oraz potrzeba rozliczania kosztów między wydziałami/etapami.
  • "podziałowej prostej" używa się przy jednorodnej produkcji jednego wyrobu (lub praktycznie identycznych wyrobów), gdzie koszt jednostkowy można uzyskać przez prosty podział kosztów przez liczbę jednostek. Tu wyroby różnią się cechami fizycznymi, więc prosty podział zniekształciłby koszt jednostkowy poszczególnych odmian.
  • "doliczeniowo-zleceniowej" jest charakterystyczna dla produkcji na zlecenie (jednostkowej/małoseryjnej), gdzie koszty przypisuje się do konkretnego zlecenia, a nie dzieli z jednego wspólnego procesu na równoległe odmiany wyrobu. W opisie mamy produkcję podobnych wyrobów w jednym procesie, więc właściwy jest wariant kalkulacji podziałowej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści widzisz "ten sam surowiec, ten sam proces", myśl o kalkulacji podziałowej. Gdy dodatkowo pojawia się informacja o różnicach cech/odmian produktu, bardzo często oznacza to współczynniki i przeliczanie na jednostki umowne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To metoda ustalania kosztu jednostkowego, gdy w jednym wspólnym procesie powstają podobne, ale nieidentyczne wyroby. Koszty wspólne dzieli się na produkty przez zastosowanie współczynników (jednostek umownych), które odzwierciedlają różnice cech fizycznych lub "ważność" odmian.
Najczęściej pojawia się opis: ten sam surowiec, ten sam proces i te same urządzenia, ale kilka odmian wyrobu różniących się parametrami (np. wielkością, masą, gatunkiem). Ta informacja oznacza, że prosty podział kosztów byłby zniekształcający, więc potrzebne są współczynniki.
Prosta zakłada produkcję jednorodną (praktycznie jeden wyrób), więc koszt jednostkowy to koszty całkowite podzielone przez liczbę sztuk. Ze współczynnikami dotyczy kilku podobnych wyrobów w tym samym procesie, gdzie trzeba je przeliczyć na jednostki umowne, aby podział kosztów był bardziej sprawiedliwy.
Bo przy różnicach cech fizycznych (np. rozmiar, masa, jakość) zużycie zasobów bywa różne. Gdyby podzielić koszty "po równo" na sztuki, część wyrobów zostałaby przeszacowana, a część niedoszacowana. Współczynniki pozwalają uwzględnić te różnice w rozliczeniu kosztów.
Stosuje się ją, gdy produkcja przebiega etapami (procesami/fazami), a koszty gromadzi się i rozlicza dla kolejnych etapów. Kluczowe jest rozdzielenie kosztów między fazy produkcji, a nie samo występowanie jednego surowca. W zadaniach egzaminacyjnych szukaj informacji o kolejnych wydziałach lub etapach wytwarzania.
Zazwyczaj nie. Kalkulacja zleceniowa (doliczeniowa) służy do przypisywania kosztów do konkretnego zlecenia/partii, typowo w produkcji jednostkowej lub małoseryjnej. Przy wspólnym procesie wytwarzania podobnych odmian bardziej adekwatna jest kalkulacja podziałowa (często ze współczynnikami), bo koszty są wspólne i trzeba je podzielić.
W praktycznych zadaniach potrzebujesz: kosztów wspólnych okresu/partii, ilości poszczególnych odmian oraz przyjętych współczynników przeliczeniowych (np. 1,0; 1,2; 0,8). Z tego wylicza się jednostki umowne i rozdziela koszt na produkty. Jeśli współczynników brak w treści, zwykle nie da się tej metody policzyć.
To przeliczone ilości produkcji, które sprowadzają różne odmiany wyrobu do wspólnej miary. Każdą odmianę mnoży się przez jej współczynnik, aby uzyskać liczbę jednostek umownych. Dzięki temu koszt na 1 jednostkę umowną można następnie przypisać do poszczególnych produktów w sposób odzwierciedlający ich "wagę" w kosztach.
Typowe błędy to: wybór "prostej" tylko dlatego, że proces jest ten sam (pominięcie różnic odmian), mylenie "procesowej" z "współczynnikową" przez podobne brzmienie, oraz automatyczne wskazywanie "zleceniowej", bo kojarzy się z ustalaniem kosztu jednostkowego. Pomaga krótkie skojarzenie: różne odmiany w jednym procesie → współczynniki.
Przećwicz rozpoznawanie typu produkcji na podstawie opisu (jednorodna, wieloasortymentowa, etapowa, na zlecenie). Zrób tabelkę: cechy w treści → właściwa metoda kalkulacji. Następnie rozwiązuj krótkie testy z czterema odpowiedziami, zwracając uwagę na słowa-klucze: "odmiany", "wspólny proces", "fazy", "zlecenie".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Poprawna jest odpowiedź "podziałowej ze współczynnikami", bo dotyczy produkcji podobnych wyrobów w tym samym procesie i na tych samych urządzeniach, które różnią się cechami fizycznymi."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z rachunku kosztów (dział: kalkulacje kosztów)
  • Zadania egzaminacyjne i arkusze próbne z kwalifikacji EKA.7 dotyczące rachunku kosztów
  • Notatki: tabela porównawcza odmian kalkulacji podziałowej (kiedy prosta, kiedy procesowa, kiedy współczynnikowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego