KWALIFIKACJA EKA5 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 27.
Przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją mebli wystawiło fakturę VAT za sprzedane fotele biurowe:

- wartość netto: 5 000 zł
- podatek VAT 23%: 1150 zł

Fakturę VAT uregulowano gotówką. Przedsiębiorstwo powinno zaksięgować fakturę VAT na następujących kontach księgowych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzedaż wyrobów gotowych opłacona gotówką zwiększa środki pieniężne, więc ujmuje się ją po stronie Dt "Kasa" w kwocie brutto 6 150 zł.
Po stronie Ct wykazuje się przychód netto 5 000 zł na koncie sprzedaży wyrobów gotowych oraz VAT należny 1 150 zł, aby zachować zasadę podwójnego zapisu.

Pełne wyjaśnienie:

W przedstawionej operacji gospodarczej występują trzy skutki, które muszą zostać ujęte zgodnie z zasadą podwójnego zapisu:

  • wpływ gotówki – zapłata nastąpiła gotówką, więc rośnie stan kasy,
  • powstanie przychodu ze sprzedaży wyrobów gotowych (firma produkcyjna sprzedaje wyrób własny),
  • VAT należny – podatek wynikający ze sprzedaży, wykazywany odrębnie od przychodu.

Dlatego prawidłowy dekret wygląda następująco:

  • Dt "Kasa" 6 150 zł – ujmujemy kwotę brutto, bo taka kwota realnie wpłynęła do przedsiębiorstwa,
  • Ct "Przychody ze sprzedaży wyrobów gotowych" 5 000 zł – przychód w wartości netto,
  • Ct "VAT należny" 1 150 zł – VAT należny do rozliczenia z urzędem skarbowym.

Wariant z "Rozrachunkami z odbiorcami" byłby właściwy przy sprzedaży z odroczonym terminem płatności (powstaje należność), ale nie przy zapłacie gotówką, gdzie należność nie występuje.

Wariant z "Przychodami ze sprzedaży towarów" myli dwa różne pojęcia: towary dotyczą działalności handlowej (zakup i odsprzedaż), natomiast wyroby gotowe to produkty własnej produkcji – co wynika bezpośrednio z treści zadania (produkcja mebli).

Wariant, w którym kwoty są odwrócone (np. przychód 6 150 zł) lub VAT pojawia się po niewłaściwej stronie, łamie logikę ewidencji: przychód nie jest kwotą brutto, a VAT należny nie jest wpływem do kasy. Dobra praktyka egzaminacyjna: zawsze sprawdź równość stron zapisu i zależność brutto = netto + VAT.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Należy ująć wpływ środków do kasy po stronie Wn/Dt w kwocie brutto, a po stronie Ma/Ct wykazać przychód netto ze sprzedaży wyrobów gotowych oraz VAT należny. Taki zapis odzwierciedla jednocześnie wpływ gotówki i powstanie zobowiązania z tytułu VAT.
Rozrachunki z odbiorcami (należności) powstają, gdy zapłata nastąpi później. Przy zapłacie gotówką należność nie istnieje, bo jednostka od razu otrzymuje środki pieniężne. Dlatego zamiast rozrachunków zwiększa się konto kasy (lub banku).
VAT należny to podatek wynikający z wystawionej faktury sprzedaży, który przedsiębiorstwo wykazuje do rozliczenia. Nie jest on przychodem jednostki, tylko kwotą "pobraną" od nabywcy i przeznaczoną do rozliczenia podatkowego, dlatego ujmuje się go oddzielnie od przychodu.
Kwota brutto to suma wartości netto i VAT: brutto = netto + VAT. W zadaniach egzaminacyjnych warto po obliczeniu sprawdzić, czy zapis księgowy "zamyka się" na tę samą kwotę po obu stronach, co pomaga wychwycić pomyłki.
Wybór zależy od tego, co sprzedaje jednostka. Wyroby gotowe to produkty własnej produkcji (firma wytwarza i sprzedaje). Towary dotyczą handlu (zakup w celu odsprzedaży). W treści o "produkcji mebli" właściwe są przychody ze sprzedaży wyrobów gotowych.
Używa się konta odpowiadającego formie zapłaty. Jeśli zapłata jest gotówką, rośnie Kasa. Jeżeli zapłata wpływa na rachunek bankowy, rośnie Rachunek bankowy. Mechanizm dekretu pozostaje podobny: Wn środki pieniężne, Ma przychód netto i Ma VAT należny.
Najczęstszy sygnał to potraktowanie VAT jak przychodu lub wpisanie go po niewłaściwej stronie zapisu. Pomaga kontrola logiczna: VAT należny wynika ze sprzedaży i jest wykazywany oddzielnie od przychodu netto. Dodatkowo sprawdź, czy kwota brutto równa się sumie netto i VAT.
Konto rozrachunków pojawia się wtedy, gdy jednostka wystawia fakturę, ale nie otrzymuje od razu zapłaty (sprzedaż "na kredyt", z terminem płatności). Wtedy powstaje należność od odbiorcy. Po zapłacie należność jest rozliczana wpływem do kasy lub na rachunek bankowy.
Typowe błędy to: mylenie wyrobów gotowych z towarami (zły rodzaj przychodu), użycie rozrachunków mimo zapłaty gotówką, wpisanie kwoty brutto jako przychodu, oraz brak kontroli sum (brutto ≠ netto + VAT). Warto zawsze policzyć i porównać kwoty oraz strony zapisu.
Najlepiej opanować kilka schematów: sprzedaż gotówkowa, sprzedaż z odroczoną płatnością, zapłata przelewem, oraz rozdzielenie netto i VAT. Ćwicz na krótkich zadaniach z kwotami netto/VAT/brutto i zawsze wykonuj kontrolę: zgodność stron Wn/Ma oraz poprawny wybór kont (wyroby vs towary).
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, art. 20 ust. 1, Dz.U. 2023 poz. 120
  • Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, art. 28, Dz.U. 2023 poz. 120

Materiały:

  • Ustawa o rachunkowości (aktualny tekst jednolity) – zasady ujmowania operacji gospodarczych
  • Materiały dydaktyczne z planu kont i dekretacji sprzedaży (konto przychodów, VAT należny, kasa/rachunek)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych EKA.7 dotyczące ewidencji sprzedaży i VAT

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego