KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 8.
Przedstawione na rysunku urządzenie laboratoryjne służy do poboru próbek
Ilustracja przedstawia schemat urządzenia laboratoryjnego składającego się z dwóch butli połączonych systemem rurek i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Urządzenia do poboru próbek gazowych są konstruowane tak, aby wymusić przepływ powietrza/gazu przez układ poboru (np. z wykorzystaniem aspiracji lub sorbentu). Nie służą do nabierania materiału stałego jak gleba ani do poboru cieczy, takich jak ścieki, które wymagają zupełnie innego osprzętu i pojemników.

Pełne wyjaśnienie:

W ochronie środowiska dobór sposobu poboru próbki zależy od matrycy, czyli tego, co badamy: gaz (powietrze, mieszanina gazów), ciecz (np. ścieki) lub materiał stały (np. gleba, osady, odpady). Pytanie wymaga rozpoznania, że pokazane urządzenie laboratoryjne jest przeznaczone do poboru próbek gazowych.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "gazowych"?
Próbniki/układy do poboru gazów zwykle pracują w oparciu o przepływ: powietrze jest zasysane lub przepuszczane przez element poborowy (np. filtr, rurkę sorpcyjną, pochłaniacz). Taki sposób działania jest charakterystyczny dla poboru próbek z atmosfery lub kanałów technologicznych, gdzie nie da się "nabrać" próbki jak cieczy czy ciała stałego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "glebowych" – pobór gleby wykonuje się narzędziami terenowymi (laski/świdry, próbniki glebowe, łopatki) i polega na pobraniu porcji materiału stałego z określonej głębokości. Konstrukcja sprzętu do gazów (przepływ, możliwe elementy pochłaniające) nie pasuje do tej matrycy.
  • "ściekowych" – ścieki to ciecz, a ich pobór realizuje się z użyciem naczyń, próbników zanurzeniowych lub automatycznych próbników przepływowych. Kluczowe są tu pojemniki, utrwalenie próbki, mieszanie i reprezentatywność w czasie, a nie przepływ powietrza przez układ.
  • "stałych" – materiały stałe (np. odpady, osady, pyły) pobiera się zwykle mechanicznie (szufelki, czerpaki, próbniki do materiałów sypkich) albo w sposób specyficzny dla danego procesu. Sprzęt typowy dla poboru gazów nie umożliwia reprezentatywnego poboru bryłek czy frakcji materiału stałego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz aparaturę kojarzącą się z przepływem/zasysaniem i elementem pochłaniającym, myśl o próbkach gazowych. Dla cieczy i ciał stałych dominują pojemniki i narzędzia do nabierania/wycinania próbki, a nie układy przepływowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próbka gazowa to porcja powietrza lub mieszaniny gazów pobrana w sposób kontrolowany (objętość, czas, przepływ) do dalszej analizy. Może być pobierana bezpośrednio do pojemnika (np. worek) albo pośrednio przez filtr/sorbent, który zatrzymuje zanieczyszczenia.
Sprzęt do gazów zwykle ma elementy związane z przepływem/zasysaniem (aspiracja, przewody, wkład pochłaniający). Sprzęt do ścieków opiera się na pobraniu cieczy do pojemnika, często z możliwością poboru automatycznego, mieszania i zabezpieczenia próbki.
Kontrola przepływu pozwala znać objętość pobranego powietrza, a to jest kluczowe do przeliczeń stężeń zanieczyszczeń. Bez stabilnego przepływu wynik może być niemiarodajny, bo ilość zatrzymanej substancji nie będzie odpowiadała znanej objętości gazu.
Najczęściej myli się matryce: urządzenia przepływowe kojarzy się błędnie z cieczami, bo "laboratorium = ścieki". Drugi błąd to wybór odpowiedzi "stałych", bo słowo "próbka" intuicyjnie kojarzy się z materiałem stałym, a nie z powietrzem.
To m.in. pobór powietrza w strefie oddychania pracownika, pobór powietrza atmosferycznego w pobliżu zakładu, pobór gazów z instalacji technologicznej do oceny emisji oraz pobór na sorbent do oznaczeń związków organicznych.
Pobór na sorbent stosuje się, gdy zanieczyszczenia występują w małych stężeniach lub gdy potrzebne jest "zatężenie" analitu przed oznaczeniem. Pobór do pojemnika bywa wygodny przy analizach bezpośrednich, ale nie zawsze zapewnia stabilność i czułość.
Reprezentatywność oznacza, że próbka dobrze odzwierciedla rzeczywisty skład badanego medium w danym miejscu i czasie. Dla gazów ważne są: właściwe miejsce poboru, unikanie przecieków, odpowiedni czas i przepływ oraz minimalizacja strat zanieczyszczeń.
Próbka glebowa jest pobierana z określonych warstw i punktów, często zgodnie z siatką poboru, by odzwierciedlić teren. Próbka odpadu stałego zależy od procesu i partii materiału; nacisk kładzie się na uśrednienie i zmniejszenie niejednorodności frakcji.
Czasem tak, np. do pojemników wypełnianych ciśnieniowo lub do prostych worków poborowych przy odpowiednich warunkach. Jednak w wielu metodykach potrzebny jest wymuszony przepływ (pompa/aspirator), aby pobrać określoną objętość i zapewnić porównywalność wyników.
Warto uczyć się "po funkcji": czy urządzenie wymusza przepływ (gazy), czy nabiera ciecz (ścieki), czy pobiera materiał z gruntu/hałdy (gleba i stałe). Pomaga też przegląd zdjęć typowych próbników i ćwiczenie krótkich opisów: matryca–cel–sposób poboru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Urządzenia do poboru próbek gazowych są konstruowane tak, aby wymusić przepływ powietrza/gazu przez układ poboru (np. z wykorzystaniem aspiracji lub sorbentu)."

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe i DTR typowych aspiratorów/próbników do powietrza stosowanych w laboratoriach środowiskowych
  • Skrypty/rozdziały z metodyk poboru próbek powietrza i gazów w monitoringu środowiska
  • Materiały dydaktyczne z rozpoznawania aparatury: próbniki gazowe, próbniki wody/ścieków, próbniki gleb

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego