KWALIFIKACJA MEP2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 22.
Przedstawione na rysunku wskazanie mikrometru wynosi
Ilustracja przedstawia mikrometr, który jest narzędziem pomiarowym używanym do precyzyjnego mierzenia małych odległości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt mikrometru wykonuje się przez zsumowanie wskazania z tulei (część całkowita i ewentualnie 0,5 mm) oraz wskazania z bębna (setne milimetra), a jeśli jest noniusz – także tysięczne.
Na rysunku taka suma odpowiada wartości 18,82 mm, pozostałe odpowiedzi wynikają z pominięcia części podziałki lub odczytu z niewłaściwej kreski.

Pełne wyjaśnienie:

Mikrometr zewnętrzny odczytuje się zawsze krokowo, łącząc informacje z kilku podziałek. Na rysunku przyrządu widzisz zwykle:

  • tuleję (podziałkę główną) – pokazuje pełne milimetry oraz często kreskę połówkową (0,5 mm),
  • bęben (podziałkę obrotową) – pozwala doprecyzować wynik o setne milimetra (typowo 0,01 mm),
  • noniusz (jeśli jest) – umożliwia odczyt tysięcznych (np. 0,001 mm),
  • linię odniesienia, względem której wybiera się właściwą kreskę na bębnie.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź 18,82 mm?
Jest to wartość zgodna z pełnym odczytem: najpierw ustala się część "bazową" z tulei, następnie dopisuje część wynikającą z ustawienia bębna względem linii odniesienia (a w mikrometrach z noniuszem także doprecyzowanie z noniusza). Wskazanie przedstawione na rysunku odpowiada właśnie tej kompletnej procedurze odczytu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 18,73 mm – typowy błąd polega na odczytaniu niewłaściwej kreski na bębnie (przesunięcie o kilka działek) albo na nieuwzględnieniu części wynikającej z dokładniejszej podziałki.
  • 18,33 mm – często wynika z pominięcia istotnej części wskazania (np. połówki milimetra na tulei) albo z odczytu z innego miejsca niż linia odniesienia.
  • 22,33 mm – to błąd rzędu kilku milimetrów, zwykle spowodowany nieprawidłowym odczytem części całkowitej na tulei (zła "dziesiątka"/pozycja) lub interpretacją innego zakresu skali.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi sprawdź, czy wynik jest logiczny: część z tulei powinna odpowiadać temu, co jest widoczne "na stałej skali", a dopiero potem dobierasz setne z bębna. Jeśli odpowiedź różni się o kilka milimetrów, najpewniej źle odczytano tuleję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj pełne milimetry (i ewentualnie 0,5 mm) na tulei, potem dopasuj setne milimetra z bębna względem linii odniesienia. Jeśli mikrometr ma noniusz, na końcu doprecyzuj tysięczne. Wynik to suma tych części.
To informacja o "połówce" milimetra, którą należy doliczyć, gdy bęben przesunął się już poza kreskę 0,5 mm. Pominięcie tej kreski to jeden z najczęstszych błędów i daje wynik zaniżony o 0,5 mm.
Różnica 0,01 mm zwykle wynika z wyboru sąsiedniej kreski na bębnie (przesunięcie o jedną działkę) albo z niepewnego ustawienia względem linii odniesienia. W zadaniach z rysunkiem trzeba dokładnie sprawdzić, która kreska jest idealnie na linii.
Linia odniesienia to pozioma linia na tulei, względem której odczytuje się podziałkę na bębnie. To właśnie do niej "przykłada się" liczby i kreski z bębna. Pomylenie linii odniesienia z inną krawędzią rysunku prowadzi do błędnych setnych.
Najczęściej: pominięcie 0,5 mm na tulei, odczyt bębna z niewłaściwej kreski, nieuwzględnienie noniusza (gdy jest), oraz błędne odczytanie części całkowitej (np. przesunięcie o 1 mm). Pomaga odczyt "w trzech krokach".
Nie. W wielu mikrometrach szkolnych/egzaminacyjnych odczyt kończy się na 0,01 mm (tuleja + bęben). Noniusz pojawia się w dokładniejszych konstrukcjach. Dlatego przed odczytem warto rozpoznać na rysunku, czy jest dodatkowa skala noniusza.
Porównaj rząd wielkości: tuleja daje część "bazową" w mm, a bęben tylko doprecyzowuje o setne (i ewentualnie tysięczne). Jeśli po dodaniu bębna wynik skacze o kilka mm, to znak, że źle odczytano tuleję lub pomylono położenie zera.
Mikrometr wybiera się, gdy wymagana jest większa dokładność i powtarzalność, np. przy kontroli średnic tulejek, dystansów, elementów mocujących w oprawach czy precyzyjnych wałkach w mechanizmach. Suwmiarka jest szybsza, ale zwykle mniej dokładna.
Wynik zapisuj w mm, zgodnie z dokładnością przyrządu (np. do 0,01 mm). W zapisie egzaminacyjnym ważna jest spójność: jeśli odczyt jest do setnych, podaj dwie cyfry po przecinku. Upewnij się, że używasz poprawnego separatora zgodnego z arkuszem.
Ćwicz na rysunkach i realnym przyrządzie: najpierw odczyt z tulei, potem z bębna, na końcu (jeśli jest) z noniusza. Zrób serię krótkich zadań i zapisuj krok po kroku, skąd bierze się każda część wyniku. To ogranicza pomyłki "na oko".
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Instrukcja obsługi mikrometru producenta (sekcja: odczyt i zerowanie)
  • Podręcznik metrologii warsztatowej (rozdział: mikrometryczne przyrządy pomiarowe)
  • Ćwiczenia z odczytu podziałek na rysunkach mikrometrów (zestawy zadań egzaminacyjnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego