KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 8.
Przedstawione na rysunku złoże kopaliny zwięzłej, które eksploatuje się w wyrobisku stokowym, należy udostępnić sposobem
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek złoża kopaliny zwięzłej, które jest eksploatowane w wyrobisku stokowym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Udostępnienie bezpośrednie polega na wejściu w złoże z powierzchni, bez wykonywania wyrobisk podziemnych. Dla wyrobiska stokowego typowe jest rozpoczęcie eksploatacji od odsłoniętego/osiągalnego ze stoku fragmentu złoża. Metody korytarzowa i filarowa dotyczą eksploatacji podziemnej, a wgłębna wiąże się z udostępnieniem z dna wyrobiska.

Pełne wyjaśnienie:

W górnictwie odkrywkowym udostępnienie złoża oznacza takie przygotowanie robót, aby można było bezpiecznie i efektywnie rozpocząć urabianie kopaliny. Jeżeli złoże jest eksploatowane w wyrobisku stokowym, to idea organizacji robót opiera się na możliwości "wejścia" w złoże ze stoku i prowadzenia frontu robót w sposób charakterystyczny dla odkrywki.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "bezpośrednim": udostępnienie bezpośrednie oznacza uzyskanie dostępu do kopaliny z powierzchni (np. poprzez odsłonięcie złoża i dojście skarpą/ze stoku), bez konieczności wykonywania podziemnych wyrobisk udostępniających. W praktyce wybór takiej metody wynika z geometrii zalegania złoża i ukształtowania terenu przedstawianego na rysunku.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tym kontekście:

  • "korytarzowym" – odnosi się do udostępniania/robót typowych dla górnictwa podziemnego (wyrobiska korytarzowe), a nie dla wyrobiska odkrywkowego.
  • "filarowym" – wiąże się z systemami eksploatacji podziemnej (pozostawianie filarów), co nie jest sposobem udostępnienia złoża w odkrywce.
  • "wgłębnym" – w praktyce kojarzone z udostępnianiem poprzez zejście do głębiej położonych partii (np. od dna/niższych poziomów). Dla klasycznego wyrobiska stokowego, gdy złoże jest osiągalne od strony stoku, właściwsze jest udostępnienie bezpośrednie.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj typ wyrobiska (stokowe vs wgłębne), a dopiero potem dobieraj sposób udostępnienia. Jeśli w grę wchodzą odpowiedzi typowo podziemne, zwykle są to dystraktory, gdy pytanie dotyczy odkrywki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Udostępnienie złoża to przygotowanie dostępu do kopaliny tak, aby można było rozpocząć eksploatację. W odkrywce obejmuje zwykle odsłonięcie złoża, wykonanie robót zdejmowania nadkładu oraz przygotowanie dróg technologicznych i bezpiecznych skarp.
Wyrobisko stokowe rozpoznaje się po tym, że dostęp do złoża prowadzony jest "ze stoku" terenu, a wyrobisko rozwija się po pochyłości, a nie jako głęboka niecka. Na schematach widać zwykle skarpę i kierunek robót umożliwiający wejście od strony zbocza.
Udostępnienie bezpośrednie polega na wejściu w złoże z powierzchni, bez wykonywania wyrobisk podziemnych. W wyrobisku stokowym kopalina jest osiągalna od strony stoku, więc przygotowanie frontu robót odbywa się właśnie przez odsłonięcie i bezpośredni dostęp.
Udostępnienie wgłębne wiąże się z organizacją dostępu do złoża poprzez zejście do niższych poziomów wyrobiska (np. rozwój robót "w głąb" i udostępnianie partii głębszych). Stosuje się je, gdy geometria złoża lub teren nie sprzyjają wejściu od stoku.
Najczęściej nie. Określenie "korytarzowe" odnosi się do wyrobisk korytarzowych charakterystycznych dla górnictwa podziemnego. W pytaniach o odkrywkę taka odpowiedź zwykle jest dystraktorem, bo udostępnienie realizuje się z powierzchni, a nie siecią korytarzy.
"Filarowa" kojarzy się z pozostawianiem filarów w wyrobiskach podziemnych, czyli z systemem eksploatacji, a nie z udostępnianiem złoża w odkrywce. W odkrywce bezpieczeństwo i stateczność zapewnia się głównie geometrią skarp i organizacją robót, nie filarami.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "podziemnej" (korytarzowej lub filarowej) mimo kontekstu odkrywki. Drugi błąd to automatyczne wskazywanie "wgłębnego" bez rozpoznania typu wyrobiska. Pomaga zasada: najpierw typ wyrobiska, potem metoda udostępnienia.
Udostępnienie to etap zapewnienia dostępu do złoża (jak "wejść" w złoże i przygotować front robót). Sposób eksploatacji opisuje, jak prowadzi się wybieranie kopaliny (organizacja ścian, poziomów, urabiania). Jeśli odpowiedź opisuje typowe systemy podziemne, to zwykle nie dotyczy udostępnienia odkrywki.
Najczęściej wtedy, gdy złoże jest osiągalne z powierzchni po wykonaniu robót przygotowawczych (np. zdjęciu nadkładu) i można rozpocząć eksploatację bez drążenia wyrobisk podziemnych. Sprzyja temu sytuacja, gdy złoże wychodzi ku powierzchni lub jest dostępne od strony stoku.
Trenuj rozpoznawanie schematów: typ wyrobiska, ułożenie złoża, nadkład i kierunek robót. Warto robić krótką checklistę: (1) odkrywka czy podziemie, (2) stokowe czy wgłębne, (3) jak uzyskuje się dostęp. Taka rutyna ogranicza pomyłki.
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Udostępnienie bezpośrednie polega na wejściu w złoże z powierzchni, bez wykonywania wyrobisk podziemnych."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z górnictwa odkrywkowego dotyczące udostępniania i urabiania złóż
  • Materiały dydaktyczne z geologii górniczej: interpretacja przekrojów i schematów złóż
  • Zadania/arkusze egzaminacyjne z rozpoznawania wyrobisk i metod udostępnienia na rysunkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego