KWALIFIKACJA ROL4 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 14.
Przedstawione na zdjęciu objawy chorobowe, występujące na bulwach ziemniaków, to
Ilustracja przedstawia bulwy ziemniaków z widocznymi objawami chorobowymi.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Rak ziemniaka" rozpoznaje się po charakterystycznych, brodawkowatych i kalafiorowatych naroślach na bulwach. Pozostałe odpowiedzi częściej wiążą się z gniciem, ciemnieniem tkanek lub objawami na łodygach i liściach, a nie typowymi naroślami na bulwie. Dlatego właściwe jest wskazanie raka ziemniaka.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniach opartych o fotografię kluczowe jest dopasowanie typu zmiany do jednostki chorobowej. Odpowiedź "rak ziemniaka" pasuje do sytuacji, gdy na bulwach widoczne są brodawkowate, nieregularne narośla, często przypominające kalafior. Taki obraz jest inny niż typowe zgnilizny czy przebarwienia.

Odpowiedź "czarna nóżka" bywa kojarzona z ziemniakiem, ale najczęściej rozpoznaje się ją po objawach na roślinach (zwłaszcza u podstawy łodygi) oraz po mokrych, cuchnących zgniliznach tkanek, a nie po brodawkowatych naroślach na skórce bulwy.

Odpowiedź "zaraza ziemniaczana" jest bardzo znana, co sprzyja pochopnemu wyborowi, jednak jej typowe objawy to plamy na liściach i łodygach oraz zgnilizny bulw w postaci brunatnych, wnikających w głąb przebarwień. Sama obecność zmian na bulwie nie wystarcza — trzeba patrzeć na ich charakter: zaraza nie tworzy kalafiorowatych narośli.

Odpowiedź "rizoktonioza ziemniaka" (często kojarzona z czarnymi sklerocjami na skórce) daje zwykle inne, bardziej "nalotowe" lub powierzchniowe objawy (jak drobne, czarne przylegające struktury), ewentualnie problemy ze wschodami i łodygami. To również nie jest typowy obraz brodawkowatych, rozrośniętych narośli.

Na egzaminie warto stosować prostą strategię: najpierw ustalić, czy na zdjęciu widać narośl (tkanka rozrośnięta), czy zgniliznę/przebarwienie (tkanka obumarła). Narośla na bulwie najsilniej kierują rozpoznanie w stronę raka ziemniaka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rak ziemniaka to choroba powodująca rozrost tkanki bulwy w postaci brodawkowatych, nieregularnych narośli. Zmiany często przypominają kalafior i mogą obejmować oczka oraz powierzchnię bulwy. To nie jest typowa zgnilizna, tylko deformujące narośla.
Zaraza ziemniaczana na bulwach częściej daje brunatne przebarwienia i zgniliznę, która wnika w głąb miąższu. Rak ziemniaka zwykle tworzy brodawkowate narośla i silne deformacje skórki. Najpierw oceń: narośl (rozrost) czy zgnilizna (obumarcie).
Czarna nóżka kojarzy się głównie z objawami na roślinie (u podstawy łodygi) i z mokrą zgnilizną tkanek, a nie z rozrostowymi naroślami na skórce bulwy. Jeśli na zdjęciu widać deformujące brodawki, ta odpowiedź jest zwykle nieadekwatna.
Rizoktonioza bywa rozpoznawana po czarnych, przylegających strukturach na skórce (często wyglądających jak "ziarenka ziemi") oraz po problemach z kiełkowaniem i łodygami. To inny typ objawu niż rozległe, kalafiorowate narośla charakterystyczne dla raka.
Najważniejsze jest określenie typu zmiany: narośl/deformacja czy zgnilizna/przebarwienie. Potem oceniasz barwę, fakturę, regularność krawędzi oraz czy zmiana jest powierzchniowa czy "wchodzi" w miąższ. Te cechy zawężają rozpoznanie.
W pytaniach obrazkowych fotografia jest kluczowa, bo to ona pokazuje typ zmiany. Bez niej można jedynie zgadywać na podstawie listy odpowiedzi. Na egzaminie zawsze najpierw opisz własnymi słowami, co widzisz (narośl, plama, zgnilizna), a dopiero potem wybieraj nazwę choroby.
Częsty błąd to wybór najbardziej znanej choroby (np. zarazy) bez sprawdzenia, czy objawy dotyczą bulw czy liści. Inny błąd to mylenie zgnilizn z naroślami oraz ignorowanie faktury zmiany. Pomaga porównywanie: rozrost tkanki vs rozpad/gnicie tkanki.
Najczęściej podczas zbioru, sortowania i przygotowania do przechowywania, gdy bulwy są oczyszczone i oglądane pojedynczo. Objawy mogą się też uwidaczniać w przechowalni, ale wtedy część zmian może się wtórnie komplikować przez gnicie i nadkażenia.
Pszczelarz działa w otoczeniu roślin uprawnych i dzikich, które tworzą bazę pożytkową oraz wpływają na decyzje agrotechniczne w gospodarstwie. Rozpoznawanie problemów zdrowotnych roślin pomaga rozumieć ryzyka fitosanitarne i planować współpracę z rolnikiem bez szkody dla pasieki.
Najlepiej pracować z atlasem objawów i robić porównania "obok siebie": ta sama choroba na liściach, łodygach i bulwach. Twórz fiszki z cechami: kolor, kształt, czy jest narośl, czy zgnilizna. Na koniec rozwiązuj testy z fotografiami, ograniczając czas.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: ""Rak ziemniaka" rozpoznaje się po charakterystycznych, brodawkowatych i kalafiorowatych naroślach na bulwach."

Źródła:

  • EPPO Global Database – Synchytrium endobioticum (potato wart disease): https://gd.eppo.int/taxon/SYNCEN (dostęp: 2026-02-28)
  • CABI Invasive Species Compendium – Synchytrium endobioticum (potato wart): https://www.cabi.org/isc/datasheet/50740 (dostęp: 2026-02-28)
  • USDA APHIS – Potato wart (Synchytrium endobioticum) fact information (opis objawów): https://www.aphis.usda.gov/plant-pests-diseases/potato-wart (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Atlasy/klucze do rozpoznawania chorób ziemniaka na podstawie zdjęć objawów
  • Materiały szkoleniowe z podstaw fitopatologii (choroby bulw i przechowalnicze)
  • Ćwiczenia porównawcze: zestawienia objawów na bulwach vs objawów na liściach/łodygach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego