KWALIFIKACJA ROL3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 9.
Przez jaką chorobę została zaatakowana roślina, której źdźbło przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia dwa źdźbła roślin z widocznymi korzeniami.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zgorzel rozpoznaje się po nekrozie i wyraźnym zaczernieniu u podstawy źdźbła oraz w okolicy węzła krzewienia, co osłabia roślinę. Sporysz dotyczy kłosa (sklerocja zamiast ziarniaków), rdza daje pomarańczowe krostki na liściach, a pleśń śniegowa wiąże się z bieleniem i nalotem grzybni.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku widoczne jest wyraźne zaczernienie (nekroza) obejmujące nasadę źdźbła oraz okolice węzła krzewienia. Taki układ zmian jest typowy dla zgorzeli podstawy źdźbła – choroby grzybowej zbóż, która uszkadza tkanki w dolnej części pędu. Skutkiem jest osłabienie rośliny, gorsze przewodzenie wody i asymilatów oraz większa podatność na wyleganie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Sporysz (ergot) kojarzy się przede wszystkim z porażeniem kłosów: zamiast ziarniaków powstają ciemne, twarde twory (sklerocja). Nie jest to typowy obraz choroby widocznej jako nekroza u podstawy źdźbła.
  • Pleśń śniegowa najczęściej ujawnia się po okresie zalegania śniegu: rośliny mogą bieleć, gnić, a na tkankach bywa widoczny nalot/grzybnia. W pytaniu kluczowym objawem jest jednak miejscowe zaczernienie i uszkodzenie tkanek u nasady pędu, a nie ogólne "przygnicie pod śniegiem".
  • Rdza wieńcowa należy do chorób "rdzowych", które typowo tworzą pomarańczowe lub rdzawobrunatne krostki (uredinia) głównie na liściach (czasem także na źdźbłach), a nie jednolite zaczernienie podstawy źdźbła.

Z punktu widzenia przygotowania do egzaminu warto zapamiętać prostą zasadę: najpierw ustal, który organ jest porażony (podstawa źdźbła, liść, kłos), a dopiero potem dopasuj chorobę. Dla pszczelarza taka umiejętność pomaga oceniać kondycję roślin w otoczeniu pasieki, co może wpływać na dostępność pyłku i ogólną stabilność pożytków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zgorzel podstawy źdźbła to choroba grzybowa zbóż, w której dochodzi do uszkodzenia tkanek u nasady pędu. Typowy jest ciemny, nekrotyczny obszar przy podstawie źdźbła i w rejonie węzła krzewienia. Skutkiem jest osłabienie roślin i gorsze plonowanie.
Najbardziej charakterystyczne jest zaczernienie/nekroza w dolnej części źdźbła, tuż przy ziemi oraz w okolicy węzła krzewienia. Górna część pędu może wyglądać na jaśniejszą. Taki układ zmian odróżnia zgorzel od chorób liści i kłosa.
Sporysz jest kojarzony głównie z porażeniem kłosów, gdzie zamiast ziarniaków powstają ciemne, twarde sklerocja. W zadaniu oceniany jest objaw na podstawie źdźbła, a nie na kłosie, dlatego wybór "sporysz" jest typowym błędem dopasowania narządu.
Rdza daje zwykle pomarańczowe/rdzawe krostki na liściach (czasem też na źdźbłach), czyli punktowe "wysypki". Zgorzel to raczej nekroza i ciemnienie tkanek u podstawy źdźbła. Kluczowa jest więc forma zmiany (krostki vs nekroza) i miejsce jej wystąpienia.
Pleśń śniegową najczęściej zauważa się po okresie zalegania śniegu. Rośliny mogą bieleć, gnić, bywa widoczny nalot/grzybnia na tkankach. W odróżnieniu od zgorzeli nie chodzi o typowe, miejscowe zaczernienie podstawy źdźbła, tylko o uszkodzenia związane z zimowaniem.
Najpierw ustal, czy zmiana dotyczy podstawy źdźbła, liści czy kłosa. W pytaniach obrazkowych to zwykle najważniejsza wskazówka. Dopiero potem porównuj typ zmiany: nekroza/zgnilizna, krostki (rdze) albo nalot/grzybnia (pleśnie).
Zdrowotność roślin wpływa na ilość i jakość pyłku oraz ogólną stabilność pożytków w sezonie. Jeśli rośliny w otoczeniu pasieki są silnie porażone, mogą słabiej kwitnąć lub wytwarzać mniej pyłku. Wiedza o objawach pomaga pszczelarzowi lepiej ocenić warunki pożytkowe.
Tak, pośrednio. Choroba osłabia rośliny i może pogarszać ich kondycję oraz rozwój generatywny, co w skali pola zmienia dostępność pyłku. Dla pszczelarza ważne jest rozumienie, że problemy fitosanitarne w okolicy pasieki mogą ograniczać zasoby pokarmowe pszczół.
Najczęściej myli się choroby przez podobne nazwy (np. różne choroby grzybowe) oraz przez pominięcie tego, która część rośliny jest porażona. Drugi błąd to traktowanie każdej ciemnej plamy jako "rdzy" lub "pleśni" bez sprawdzenia, czy są krostki albo nalot.
Pomaga krótka ściąga: zgorzel – podstawa źdźbła i węzeł krzewienia (nekroza); sporysz – kłos (sklerocja zamiast ziarna); rdza – liście (pomarańczowe krostki); pleśń śniegowa – uszkodzenia po zimie (bielenie, gnicie, nalot).
info

Statystycznie 37% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Zgorzel rozpoznaje się po nekrozie i wyraźnym zaczernieniu u podstawy źdźbła oraz w okolicy węzła krzewienia, co osłabia roślinę."

Źródła:

  • EPPO Global Database: Oculimacula yallundae (PSECHP) – datasheet/host and symptoms information, https://gd.eppo.int/taxon/PSECHP (dostęp: 2026-02-18)
  • EPPO Global Database: Oculimacula acuformis (PSECHA) – datasheet/host and symptoms information, https://gd.eppo.int/taxon/PSECHA (dostęp: 2026-02-18)
  • AHDB Cereals & Oilseeds (UK): Eyespot in cereals – opis objawów i różnicowanie, https://ahdb.org.uk/knowledge-library/eyespot-in-cereals (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki/atlas chorób roślin uprawnych (zboża) z fotografiami objawów
  • Materiały doradcze instytutów i ośrodków doradztwa rolniczego dotyczące chorób zbóż
  • Notatki własne: tabela porównawcza "objaw–miejsce występowania–choroba" dla kilku najczęstszych patogenów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego