KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 3.
Przedstawiony na rysunku element układu zasilającego urządzenie mechatroniczne jest pompą
Ilustracja przedstawia schemat działania pompy obrotowej, co jest zgodne z kontekstem pytania egzaminacyjnego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa obrotowa jest pompą wyporową, w której element roboczy wykonuje ruch obrotowy (np. koła zębate, łopatki), co pozwala na stałe zasysanie i tłoczenie medium. Pompa tłokowa i membranowa pracują ruchem posuwisto-zwrotnym, a strumieniowa wykorzystuje zjawiska przepływowe, bez elementu wyporowego.

Pełne wyjaśnienie:

W układach zasilania urządzeń mechatronicznych spotyka się różne typy pomp, ale ich rozróżnienie opiera się głównie na zasadzie działania i wynikających z niej cech konstrukcyjnych widocznych na rysunku.

Pompa obrotowa należy do pomp wyporowych: przepływ powstaje dzięki temu, że element roboczy wykonuje ruch obrotowy i cyklicznie tworzy przestrzenie robocze, które zasysają i tłoczą ciecz. Typowe odmiany to pompy zębate, łopatkowe czy śrubowe. Często cechują się dość równomiernym przepływem, zwartą budową i są powszechne w hydraulice siłowej, układach smarowania oraz zasilaczach hydraulicznych.

Odpowiedź "tłokową" jest nieprawidłowa, ponieważ pompa tłokowa realizuje przepływ poprzez ruch posuwisto-zwrotny tłoka w cylindrze. Zwykle wiąże się to z inną geometrią (cylinder, tłok, zawory ssące/tłoczące) i często bardziej pulsacyjnym charakterem przepływu.

Odpowiedź "membranową" jest błędna, bo w pompie membranowej elementem roboczym jest elastyczna membrana, która ugina się i wraca, również w cyklu posuwisto-zwrotnym. Konstrukcyjnie oczekuje się komór z membraną i zaworami zwrotnymi, a nie typowego zespołu wirującego.

Odpowiedź "strumieniową" także nie pasuje do pompy obrotowej: pompy strumieniowe (np. inżektorowe) nie są pompami wyporowymi i zwykle nie mają klasycznego elementu roboczego wymuszającego wypór. Wykorzystują energię strumienia napędowego i zjawiska przepływowe (dysza, komora mieszania, dyfuzor), co jest inną zasadą działania i innymi cechami na rysunku.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać element wirujący (koła zębate/łopatki/śruby) i korpus z króćcami ssawnym oraz tłocznym, najczęściej chodzi o pompę obrotową. Jeśli widać tłok lub membranę i zawory zwrotne – to zwykle pompa o ruchu posuwisto-zwrotnym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa obrotowa to pompa wyporowa, w której element roboczy wykonuje ruch obrotowy (np. koła zębate, łopatki, śruby). Obrót powoduje cykliczne zwiększanie i zmniejszanie objętości komór roboczych, co zasysa medium i tłoczy je do wyjścia.
W pompie obrotowej szukaj elementów wirujących (zębatek/rotora/łopatek) w korpusie. W pompie tłokowej typowe są cylinder i tłok oraz zawory ssące i tłoczące, a zasada pracy opiera się na ruchu posuwisto-zwrotnym.
Pompa membranowa pracuje dzięki uginaniu elastycznej membrany, czyli w cyklu zbliżonym do ruchu posuwisto-zwrotnego. Nie ma typowego elementu roboczego wykonującego ciągły obrót, dlatego nie zalicza się jej do pomp obrotowych.
"Pompa wyporowa" oznacza, że przepływ powstaje przez okresowe "wypieranie" określonej objętości cieczy z komór roboczych. Do tej grupy należą m.in. pompy obrotowe i tłokowe. Przeciwieństwem są pompy niewyporowe (wirowe).
Pompy obrotowe spotyka się często w zasilaczach hydraulicznych, układach smarowania i prostych układach hydrauliki siłowej. Wybiera się je m.in. ze względu na zwartą budowę, dobrą niezawodność oraz łatwość serwisowania w typowych aplikacjach.
Do typowych pomp obrotowych zalicza się pompy zębate, łopatkowe i śrubowe. Wszystkie mają wspólną cechę: element roboczy obraca się i tworzy przestrzenie robocze przenoszące ciecz od strony ssawnej do tłocznej.
Zwykle nie. Pompa strumieniowa (np. inżektor) wykorzystuje energię strumienia napędowego i geometrię kanałów (dysza, komora mieszania, dyfuzor). Nie musi mieć elementów wyporowych ani wirników typowych dla pomp obrotowych.
Najczęściej myli się typ pompy, patrząc tylko na kształt obudowy, a nie na element roboczy. Inny błąd to utożsamianie każdej pompy hydraulicznej z tłokową. Pomaga sprawdzanie: obrót (obrotowa) vs membrana/tłok (posuwisto-zwrotne).
Przy złym doborze mogą pojawić się pulsacje przepływu, hałas, kawitacja, problemy z utrzymaniem ciśnienia albo przegrzewanie. Np. pompa o innym charakterze przepływu niż wymagany w układzie może pogorszyć stabilność działania siłowników.
Ćwicz rozpoznawanie pomp z rysunków przekrojowych i symboli oraz ucz się cech: rodzaj ruchu elementu roboczego, obecność zaworów, typowe elementy (zębatki, membrana, tłok). Pomaga też analiza przykładów z układów hydraulicznych i smarowania.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Pompa obrotowa jest pompą wyporową, w której element roboczy wykonuje ruch obrotowy (np. koła zębate, łopatki), co pozwala na stałe zasysanie i tłoczenie medium."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Pompa wyporowa" – sekcje o podziale pomp i zasadzie działania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_wyporowa - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Pompa zębata" – opis budowy i pracy pompy obrotowej zębatej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_z%C4%99bata - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Pompa membranowa" – zasada działania pompy membranowej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_membranowa - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z hydrauliki i pneumatyki (rozdziały o pompach)
  • Karty katalogowe producentów pomp (opis zasady działania, przekroje, parametry)
  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (symbole i przekroje)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego