KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2023 (test 3)

PYTANIE NR 1.
Na którym rysunku przedstawiono schemat przekładni jednostopniowej walcowej?
Ilustracja przedstawia cztery schematy mechaniczne, oznaczone jako Rysunek 1, Rysunek 2, Rysunek 3 i Rysunek 4.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia jednostopniowa walcowa to układ jednej pary kół zębatych walcowych pracujących na równoległych osiach. Poprawny rysunek powinien pokazywać dwa wały i jedno zazębienie (bez dodatkowych stopni lub zmiany kierunku osi). Taki schemat odpowiada wskazanemu rysunkowi 1.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia zębata jednostopniowa walcowa (często: walcowa o zębach prostych lub skośnych) ma kilka rozpoznawalnych cech na schemacie:

  • Jednostopniowa oznacza, że występuje tylko jedno miejsce przeniesienia napędu przez zazębienie, czyli jedna para współpracujących kół zębatych.
  • Walcowa oznacza, że koła są walcowe, a osie wałów są równoległe. Na schemacie zwykle widać więc dwa równoległe wały oraz koło na każdym z nich.

W praktyce przekładnia taka jest najprostszą postacią redukcji lub zmiany prędkości obrotowej: moment i prędkość są przenoszone bezpośrednio z koła napędzającego na napędzane, bez dodatkowych kół pośrednich tworzących kolejne stopnie.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Na rysunku 1"?
Bo rysunek odpowiada schematowi z jedną parą kół na równoległych osiach, czyli spełnia jednocześnie warunek "jednostopniowa" (jedno zazębienie) i "walcowa" (osie równoległe).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Rysunek 2 – typowy błąd to wskazanie układu, w którym widać więcej niż jedną parę współpracujących kół (co sugeruje przekładnię wielostopniową) albo układ o innej geometrii osi.
  • Rysunek 3 – często przedstawia przekładnię o innej zasadzie pracy (np. zmiana kierunku osi, obecność elementu pośredniego), co wyklucza czystą przekładnię walcową jednostopniową.
  • Rysunek 4 – może zawierać dodatkowy stopień, inne ustawienie osi lub elementy charakterystyczne dla innego typu przekładni; wówczas nie spełnia definicji "jednostopniowej walcowej".

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw policz liczbę zazębień (stopni), a dopiero potem sprawdź geometrię osi (równoległe czy przecinające się/prostopadłe). To ogranicza ryzyko pomyłki przy podobnych rysunkach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przekładnia zębata, w której napęd jest przenoszony przez jedno zazębienie (jedna para kół). "Walcowa" oznacza koła walcowe i równoległe osie wałów. Na schemacie najczęściej widać dwa równoległe wały i po jednym kole na każdym.
Sprawdź liczbę miejsc zazębienia. Jeśli widzisz tylko jedną parę kół współpracujących ze sobą, to jest to przekładnia jednostopniowa. Gdy występują dwa zazębienia (np. koło pośrednie na osobnym wale), układ staje się wielostopniowy.
Kluczowa jest geometria osi: w przekładni walcowej osie wałów są równoległe. Dodatkowo koła są walcowe (zęby proste lub skośne). Jeśli osie przecinają się lub są prostopadłe, to zwykle jest to inny typ przekładni.
Liczba stopni decyduje o tym, ile razy zmienia się prędkość i moment w układzie oraz jak wygląda schemat kinematyczny. Na egzaminie łatwo pomylić przekładnię jednostopniową z wielostopniową, gdy patrzy się tylko na "obecność kół", a nie na liczbę zazębień.
W przekładni walcowej osie są równoległe, a w stożkowej osie zwykle przecinają się (często pod kątem prostym). Na schemacie zwróć uwagę na kierunek wałów: równoległe wały sugerują przekładnię walcową, a zmiana kierunku osi – przekładnię stożkową.
Najczęściej tak, bo koło pośrednie wprowadza dodatkowe zazębienie, czyli kolejny stopień przeniesienia napędu. Wyjątki zależą od definicji użytej w danym materiale, ale na typowych schematach egzaminacyjnych: jedno zazębienie = jednostopniowa, dwa lub więcej = wielostopniowa.
Najczęstsze pomyłki to: pomijanie słowa "jednostopniowa" i wybór układu z większą liczbą kół, mylenie osi równoległych z prostopadłymi oraz kierowanie się "bogatszym" rysunkiem zamiast kryteriami definicyjnymi (liczba zazębień i geometria osi).
Minimalnie: dwa wały (wejściowy i wyjściowy) oraz dwa koła zębate pozostające w zazębieniu. Wały powinny być równoległe. Dodatkowe elementy (łożyska, obudowa) mogą się pojawić, ale nie zmieniają typu przekładni.
W prostych reduktorach i przekładniach maszynowych, np. w napędach przenośników, mechanizmach podawania, układach pozycjonowania oraz w motoreduktorach. Umiejętność rozpoznania typu przekładni ułatwia serwis, dobór części i ocenę typowych usterek.
Stosuj kolejność: (1) policz zazębienia (czy jest tylko jedno), (2) sprawdź ułożenie osi (czy są równoległe), (3) dopiero na końcu zwróć uwagę na szczegóły rysunku. Ta metoda minimalizuje ryzyko wyboru "ładniejszego" schematu zamiast poprawnego.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Przekładnia jednostopniowa walcowa to układ jednej pary kół zębatych walcowych pracujących na równoległych osiach."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_z%C4%99bata - dostęp 2026-02-18
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%82o_z%C4%99bate - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały: przekładnie zębate)
  • Katalogi i instrukcje motoreduktorów (sekcje: typy przekładni i schematy)
  • Ćwiczenia z czytania schematów kinematycznych i rysunku technicznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego