KWALIFIKACJA MEP2 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 9.
Przedstawiony na rysunku obraz prążków interferencyjnych określa powierzchnię płaską
Ilustracja przedstawia obraz prążków interferencyjnych w formie okręgu z czerwonymi liniami.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "z załamanymi brzegami" pasuje do sytuacji, gdy obraz prążków wskazuje deformacje skoncentrowane na obrzeżach powierzchni, typowe dla uszkodzeń krawędziowych. "Z rysą" dotyczy zwykle wąskiego, lokalnego śladu, a "prostopadłą" nie opisuje cechy płaskości w tym ujęciu.

Pełne wyjaśnienie:

Prążki interferencyjne w kontroli powierzchni płaskich są wizualnym "mapowaniem" różnic wysokości (odchyłek od idealnej płaskości) w badanym obszarze. Analizuje się przede wszystkim kształt, ciągłość i lokalizację zniekształceń prążków.

Odpowiedź "z załamanymi brzegami" jest właściwa, gdy zaburzenia obrazu nie mają charakteru jednolitego na całej powierzchni, lecz pojawiają się głównie przy krawędziach. W praktyce warsztatowej takie efekty wiąże się często z uszkodzeniem obrzeża (np. wyszczerbieniem, podbiciem, nieprawidłowym fazowaniem), co daje obraz sugerujący "załamanie"/nieciągłość na brzegach.

Odpowiedź "prostopadłą" jest nieadekwatna: prostopadłość to relacja geometryczna między dwiema powierzchniami/osiami, a nie opis samej jakości powierzchni płaskiej odczytywanej z prążków interferencyjnych w tym typowym zadaniu.

Odpowiedź "niesymetryczną" jest zbyt ogólna. Wiele wad może dawać obraz niesymetryczny, ale w pytaniu chodzi o rozpoznanie konkretnego rodzaju defektu. Sama asymetria nie przesądza o przyczynie; kluczowe jest, czy zaburzenia są lokalne (np. tylko na brzegu) czy rozłożone w całym polu.

Odpowiedź "z rysą" zwykle odnosi się do wąskiej, liniowej wady, która powoduje lokalny ślad/zakłócenie prążków wzdłuż linii. Jeśli na rysunku dominują zniekształcenia na obrzeżach, interpretacja jako "rysa" jest typowym błędem polegającym na dopasowaniu do najbardziej znanej wady.

Wskazówka egzaminacyjna: patrz najpierw, gdzie deformują się prążki (krawędzie vs środek), a dopiero potem dobieraj nazwę wady. To zmniejsza ryzyko odpowiedzi intuicyjnej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prążki interferencyjne to jasne i ciemne pasma powstające, gdy nakładają się na siebie fale świetlne o podobnej długości fali. Układ prążków zależy od różnicy dróg optycznych, dlatego może ujawniać bardzo małe nierówności powierzchni badanej w metrologii optycznej.
W kontroli płaskości prążki działają jak "warstwice" odchyłek: ich przebieg i zniekształcenia pokazują, gdzie powierzchnia odbiega od ideału. Równe, gładkie prążki sugerują dobrą płaskość, a lokalne deformacje wskazują miejsca wad lub naprężeń.
Krawędzie są szczególnie narażone na wyszczerbienia i podbicia. Taki defekt zmienia lokalnie warunki interferencji i "łamie" ciągłość prążków przy brzegu. W praktyce optyka-mechanika to częsty sygnał problemu po szlifowaniu, fazowaniu albo nieprawidłowym transporcie detalu.
Rysa zwykle daje wąski, liniowy ślad zaburzenia prążków, często przecinający pole pomiarowe. Wada krawędziowa częściej objawia się deformacjami skoncentrowanymi na obrzeżach. Kluczowe jest położenie: linia w środku sugeruje rysę, a "pofalowanie" na brzegu – problem krawędzi.
Niesymetryczność oznacza, że prążki nie układają się podobnie po obu stronach pola. To jednak opis ogólny: może wynikać z lokalnej wady, przechylenia elementu, naprężeń lub błędu ustawienia. Na egzaminie trzeba zwykle wskazać bardziej konkretną przyczynę niż sama asymetria.
Prostopadłość dotyczy relacji między dwiema powierzchniami albo osią a płaszczyzną. Obraz prążków w typowych zadaniach z płaskości służy ocenie odchyłek samej powierzchni, a nie kąta między elementami. Dlatego odpowiedź odnosząca się do prostopadłości zwykle nie pasuje do tego typu opisu.
Najczęstsze błędy to: wybór odpowiedzi na podstawie skojarzenia (np. "rysa" bez analizy), ignorowanie lokalizacji zniekształceń (brzeg vs środek) oraz mylenie cech geometrycznych (np. prostopadłość) z oceną jakości płaszczyzny. Pomaga analiza: gdzie, jak i jak bardzo prążki są zaburzone.
Najlepiej ćwiczyć na przykładach zdjęć/rysunków: dobra płaskość, klin, wybrzuszenie, wady krawędzi, rysy. Ucz się rozpoznawać cechy: ciągłość prążków, ich gęstość oraz lokalizację deformacji. Dobrą metodą jest robienie krótkich notatek: "defekt brzegowy = zaburzenia na obrzeżu".
Kontrolę płaskości wykonuje się m.in. po obróbce (szlifowanie, polerowanie), po naprawach, przed montażem elementów wymagających dobrego przylegania oraz przy reklamacji jakości powierzchni. Metoda interferencyjna jest ceniona, bo pozwala zauważyć bardzo małe odchyłki niewidoczne gołym okiem.
Wady krawędziowe opisuje się słowami odnoszącymi się do brzegu: uszkodzenie, wykruszenie, załamanie, nierówne obrzeże. W kontraście rysa jest liniowa, a pojęcia typu "niesymetryczna" są zbyt ogólne. Na egzaminie dopasuj odpowiedź do miejsca występowania zaburzeń prążków.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Odpowiedź "z załamanymi brzegami" pasuje do sytuacji, gdy obraz prążków wskazuje deformacje skoncentrowane na obrzeżach powierzchni, typowe dla uszkodzeń krawędziowych."

Materiały:

  • Podręczniki z optyki falowej (interferencja, interferometria)
  • Instrukcje pracowni/metrologii optycznej dotyczące kontroli płaskości
  • Atlasy/opracowania z przykładami prążków interferencyjnych dla typowych wad

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego