Sprawdzian (zwłaszcza graniczny typu przechodzi/nie przechodzi) służy do szybkiej oceny, czy wymiar wykonany mieści się w dopuszczalnym przedziale tolerancji, bez wykonywania odczytu liczbowego. W metrologii warsztatowej dobór sprawdzianu zależy przede wszystkim od tego, czy kontrolujemy wymiar zewnętrzny (np. średnicę wałka), wymiar wewnętrzny (np. średnicę otworu), gwint czy promień.
Odpowiedź "wałków." jest właściwa dla sprawdzianów używanych do kontroli średnic zewnętrznych elementów cylindrycznych. W praktyce chodzi o przyrządy, które przykłada się lub nasuwa na wałek, aby potwierdzić spełnienie warunku granicznego (część "GO" ma przejść, a część "NOGO" nie powinna przejść).
Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych klas kontroli:
- "gwintów." – sprawdziany gwintowe muszą odwzorowywać profil gwintu i współpracować z nim (inaczej nie da się ocenić zgodności skoku/profilu). Jeśli przyrząd nie ma cech współpracy z gwintem, nie jest to kontrola gwintu.
- "otworów." – kontrola otworów odbywa się typowo sprawdzianami trzpieniowymi (wprowadzanymi do wnętrza). To inny sposób kontaktu z powierzchnią i inna geometria części pomiarowej niż przy kontroli wałka.
- "promieni." – promienie sprawdza się zwykle wzornikami promieni lub metodami porównawczymi; nie jest to typowa kontrola średnicy w sensie sprawdzianu granicznego dla walcowych powierzchni.
Na egzaminie warto zapamiętać regułę: zewnętrzne średnice → sprawdziany do wałków, wewnętrzne średnice → sprawdziany do otworów, gwinty → sprawdziany gwintowe, promienie → wzorniki promieni. Dzięki temu łatwiej dopasować przyrząd do kontrolowanego elementu.
