KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 30.
Przedstawiony na rysunku układ pomiarowy pozwala na wyznaczenie
Ilustracja przedstawia schemat układu pomiarowego, który jest związany z kwalifikacją zawodową elektryka, szczególnie w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W układzie prąd w cewce przekaźnika jest płynnie zwiększany (autotransformator + rezystor nastawny), a amperomierz włączony szeregowo pokazuje jego wartość. Chwila zadziałania jest sygnalizowana przez lampkę sterowaną stykami, więc można odczytać minimalny prąd powodujący przełączenie, czyli prąd zadziałania.

Pełne wyjaśnienie:

Przedstawiony układ jest klasycznym stanowiskiem do wyznaczania prądu zadziałania przekaźnika, czyli najmniejszej wartości prądu płynącego przez cewkę, przy której następuje przełączenie styków.

Dlaczego właśnie to można tu zmierzyć?

  • Autotransformator i rezystor nastawny umożliwiają płynną regulację prądu w obwodzie cewki (zmiana napięcia i ograniczenie prądu).
  • Amperomierz w szeregu z cewką mierzy dokładnie prąd, który decyduje o zadziałaniu elementu elektromagnetycznego.
  • Oddzielny obwód sygnalizacyjny z lampką, załączaną stykami przekaźnika, daje jednoznaczną informację o momencie przełączenia.

Pomiar polega na stopniowym zwiększaniu prądu i odczytaniu wskazania amperomierza w chwili, gdy lampka zmieni stan (styk się przełączy). Odczytana wartość to prąd zadziałania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "czas zadziałania przekaźnika czasowego" wymagałby elementu pomiaru czasu (np. stopera, licznika, oscyloskopu) oraz testu funkcji czasowej. W pokazanym układzie nie ma toru pomiaru czasu.
  • "częstotliwość graniczna przekaźnika prądowego" wymagałaby źródła o regulowanej częstotliwości i procedury badania odpowiedzi w funkcji częstotliwości. Tu zasilanie jest typowo stałoczęstotliwościowe (sieciowe), a układ nastawiony jest na regulację prądu.
  • "napięcie powrotu przekaźnika podnapięciowego" dotyczy układu, w którym kluczowa jest obserwacja napięcia przy powrocie (odpadaniu) w funkcji napięcia, a nie prądu. Tutaj wielkością kontrolowaną i mierzoną wprost jest prąd cewki.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w schemacie widzisz amperomierz szeregowo z badanym elementem oraz sygnalizację styków, najczęściej testowana jest wartość prądu wywołująca zadziałanie (lub powrót), a nie czas czy parametry częstotliwościowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prąd zadziałania to najmniejsza wartość prądu płynącego przez cewkę przekaźnika, przy której jego styki zmieniają położenie. Jest to parametr czułości: im niższy, tym łatwiej przekaźnik "łapie" przyrost prądu.
Szukaj: regulowanego zasilania (np. autotransformator), amperomierza w szeregu z cewką oraz sygnalizacji zadziałania styków (lampka/obwód pomocniczy). Taki zestaw wskazuje na pomiar prądu, a nie czasu.
Amperomierz mierzy prąd tylko wtedy, gdy jest włączony szeregowo z elementem, przez który ten prąd płynie (tu: cewką przekaźnika). Włączenie równoległe byłoby błędem i mogłoby uszkodzić miernik lub zafałszować wynik.
Nie. Woltomierz bywa użyty pomocniczo do kontroli napięcia zasilania, ale o tym, co jest wyznaczane, decyduje tor pomiarowy: jeśli kluczowy jest amperomierz w obwodzie cewki i sygnalizacja styków, to wyznacza się prąd zadziałania.
Rezystor nastawny (reostat) pozwala płynnie ograniczać i stabilizować prąd cewki, co ułatwia precyzyjne "dojechanie" do progu zadziałania bez gwałtownych skoków. Zmniejsza też ryzyko przegrzania cewki przy zbyt dużym prądzie.
Typowe błędy to: zbyt szybkie zwiększanie prądu bez stabilizacji, pomijanie nagrzewania cewki (zmiana rezystancji i progu), odczyt po "przestrzeleniu" wartości oraz mylenie prądu zadziałania z prądem powrotu przy zmniejszaniu prądu.
Prąd powrotu to wartość prądu, przy której przekaźnik odpuszcza (wraca do stanu spoczynkowego) podczas zmniejszania prądu. Zwykle jest niższy niż prąd zadziałania z powodu histerezy układu magnetycznego, dlatego nie należy ich utożsamiać.
Do pomiaru czasu potrzebujesz toru czasowego: stopera, licznika, rejestratora albo oscyloskopu oraz jednoznacznego wyznaczenia momentu start/stop. W pokazanym układzie masz regulację prądu i sygnalizację styków, ale brak przyrządu czasu.
Tak, w praktyce spotyka się elementy automatyki i zabezpieczeń współpracujące z urządzeniami gazowymi (np. sterowanie wentylacją, detekcją, odcięciem). Zrozumienie progów zadziałania przekaźników pomaga ocenić, czy układ sterowania reaguje przy właściwych warunkach pracy.
Najpierw ustal, co jest mierzone bezpośrednio: jeśli widzisz amperomierz w szeregu z cewką i regulację prądu, to szukasz odpowiedzi o prądzie. Jeśli brak przyrządu czasu, odrzuć odpowiedzi czasowe. Jeśli brak źródła o zmiennej częstotliwości, odrzuć częstotliwość graniczną.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w układzie prąd w cewce przekaźnika jest płynnie zwiększany (autotransformator + rezystor nastawny), a amperomierz włączony szeregowo pokazuje jego wartość.

Materiały:

  • Podręczniki do elektrotechniki/automatyki obejmujące przekaźniki elektromagnetyczne i podstawy pomiarów
  • Instrukcje laboratoryjne z badań przekaźników (prąd zadziałania, prąd powrotu, histereza)
  • Materiały szkoleniowe z układów sterowania i zabezpieczeń (schematy, zasady doboru aparatury pomiarowej)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego