KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 23.
Przedstawiony schemat układu sterowania określa funkcję
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu sterowania, który jest związany z kwalifikacją zawodową elektryka (EE5).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koniunkcja (AND) to funkcja logiczna, w której sygnał wyjściowy przyjmuje stan "1" tylko wtedy, gdy wszystkie wymagane sygnały wejściowe są w stanie "1". Alternatywa (OR) zadziałałaby już przy co najmniej jednym wejściu, a warianty "z negacją" oznaczają odwrócenie (NOT) jednego z sygnałów lub wyniku.

Pełne wyjaśnienie:

Funkcja koniunkcji (często zapisywana jako AND) opisuje sytuację: "wyjście jest aktywne dopiero wtedy, gdy spełnione są jednocześnie wszystkie warunki". W praktyce układów sterowania oznacza to, że element wykonawczy (np. przekaźnik, zawór, sygnalizacja) zadziała dopiero, gdy każdy wymagany sygnał wejściowy ma stan logiczny 1.

Jak to rozpoznać na schemacie? Analizuje się zależność wejście–wyjście: jeśli wyjście pojawia się wyłącznie przy jednoczesnej obecności sygnałów (warunki "i"), odpowiada to koniunkcji. To podejście jest równoważne sprawdzeniu tabeli prawdy dla funkcji AND: wyjście = 1 tylko dla kombinacji 1 i 1 (dla dwóch wejść) lub dla wszystkich wejść równych 1 (dla większej liczby wejść).

Odpowiedź "alternatywy" byłaby właściwa wtedy, gdy wyjście uaktywniałoby się już przy spełnieniu przynajmniej jednego warunku ("lub"), co odpowiada funkcji OR. Odpowiedzi "koniunkcji z negacją" oraz "alternatywy z negacją" wskazują, że w układzie występuje odwrócenie (NOT) któregoś z sygnałów albo wyniku działania bramki. Typowy błąd polega na pomijaniu symbolu negacji i traktowaniu układu tak, jakby każdy sygnał miał ten sam "kierunek" (aktywność bez odwrócenia).

W kontekście automatyki (również w instalacjach technicznych) koniunkcja odpowiada wielu blokadom bezpieczeństwa: urządzenie może pracować dopiero po spełnieniu kilku warunków równocześnie. Na egzaminie pomaga szybka strategia: (1) nazwać warunki wejściowe, (2) sprawdzić, czy wyjście ma sens jako "suma warunków" (OR) czy "wspólny warunek" (AND), (3) dopiero na końcu zwrócić uwagę, czy w schemacie jest negacja.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Koniunkcja (AND) to funkcja, w której wyjście ma stan "1" tylko wtedy, gdy wszystkie wymagane wejścia mają stan "1". W sterowaniu oznacza to działanie typu "warunek 1 i warunek 2 muszą być spełnione jednocześnie", np. dwie blokady muszą dopuścić uruchomienie.
Sprawdź, kiedy wyjście może się pojawić. Jeśli potrzebujesz jednocześnie kilku sygnałów (wszystkie warunki naraz), to jest AND. Jeśli wystarczy dowolny jeden sygnał (co najmniej jeden warunek), to jest OR. Pomaga szybkie prześledzenie skrajnych przypadków 0/1.
Negacja (NOT) odwraca znaczenie sygnału: 1 staje się 0, a 0 staje się 1. Jeśli w układzie jest NOT na wejściu lub na wyniku, to warunki zadziałania wyjścia się zmieniają. Częsty błąd to "niezauważenie kółka" lub innego symbolu odwrócenia.
Alternatywa (OR) oznacza "lub": wyjście będzie w stanie "1", gdy przynajmniej jedno z wejść jest w stanie "1". W praktyce to często układ zastępczy/awaryjny: zadziała sygnał z czujnika A albo z czujnika B, bez konieczności spełnienia obu naraz.
Dla dwóch wejść AND działa tak: 0 i 0 → 0, 0 i 1 → 0, 1 i 0 → 0, 1 i 1 → 1. Dla większej liczby wejść zasada jest taka sama: wyjście = 1 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są równe 1.
Typowy przykład to blokada: urządzenie może się uruchomić dopiero, gdy spełniono kilka warunków jednocześnie, np. jest zasilanie, jest sygnał zezwolenia i nie ma alarmu. To logiczne "i" ogranicza ryzyko przypadkowego startu i wspiera bezpieczeństwo działania.
Tak. Najpierw szukaj symbolu odwrócenia (NOT) przy wejściu lub na wyjściu elementu logicznego. Potem mentalnie zamień znaczenie tego sygnału: "aktywny" staje się "nieaktywny". Dopiero po tej korekcie oceniaj, czy warunki łączą się jako AND czy OR.
Najczęstsze błędy to: mylenie AND z OR, pomijanie negacji, ocenianie układu "na oko" bez sprawdzenia warunków 0/1 oraz zakładanie, że połączenia równoległe zawsze oznaczają OR. Pomaga nawyk: sprawdź przynajmniej dwa przypadki testowe.
Funkcję AND spotyka się wszędzie tam, gdzie wymagane jest jednoczesne spełnienie kilku warunków, np. zezwolenie operatora i poprawny stan czujnika, albo brak alarmu i obecność zasilania. W praktyce jest to logika "zgody" (permission) w automatyce.
Ucz się na tabelach prawdy i ćwicz na krótkich schematach. Dobra metoda: dla każdego układu wypisz warunek zadziałania wyjścia słowami ("i", "lub", "nie") i dopiero potem dopasuj nazwę funkcji. Zwracaj uwagę na negację, bo często decyduje o wyniku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Koniunkcja (AND) to funkcja logiczna, w której sygnał wyjściowy przyjmuje stan "1" tylko wtedy, gdy wszystkie wymagane sygnały wejściowe są w stanie "1"."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw automatyki i logiki Boole’a (funkcje AND/OR/NOT)
  • Zadania treningowe z rozpoznawania funkcji logicznych na podstawie schematów
  • Notatki własne: tabela prawdy dla AND, OR oraz wariantów z negacją

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego