KWALIFIKACJA INF1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 36.
Przedstawiony symbol graficzny jest oznaczeniem
Ilustracja przedstawia czarno-biały symbol graficzny używany w schematach technicznych, prawdopodobnie elektronicznych lub
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol z prostokątną "obudową" i wewnętrznym elementem w kształcie "I" oznacza przetwornik piezoelektryczny (rezonator kwarcowy). Taki element wykorzystuje zjawisko piezoelektryczne i służy jako stabilne odniesienie częstotliwości w generatorach. Nie jest to tłumik ani kompletny oscylator.

Pełne wyjaśnienie:

Przedstawiony znak to symbol przetwornika piezoelektrycznego, często spotykanego jako rezonator kwarcowy. Charakterystyczne jest połączenie: prostokąt (obudowa elementu) oraz wewnętrzny detal w kształcie "I"/hantla (kryształ z elektrodami). Dwa wyprowadzenia boczne pokazują, że jest to element wpinany w obwód.

Odpowiedź "przetwornika." jest poprawna, ponieważ element piezoelektryczny zamienia energię elektryczną na drgania mechaniczne i odwrotnie. W praktyce telekomunikacyjnej rezonator kwarcowy jest stosowany do stabilizacji częstotliwości – np. jako element odniesienia w układach taktowania i w torach radiowych.

Pozostałe odpowiedzi są błędne z typowych powodów:

  • "oscylatora." – oscylator to cały układ generujący sygnał (zwykle zawiera rezonator oraz elementy wzmacniające i sprzęgające). Symbol pojedynczego rezonatora nie oznacza kompletnego generatora.
  • "tłumika." – tłumik jest elementem zmniejszającym amplitudę/poziom sygnału. Jego oznaczenia na schematach mają inną konwencję (często pojawia się opis tłumienia, strzałki lub inne znaki), a nie wewnętrzny "kryształ" w obudowie.
  • "kompensatora." – kompensator to element korekcyjny/kompensacyjny, a nie typowy symbol kryształu piezoelektrycznego. Sam kształt z wewnętrznym "I" wskazuje na element rezonansowy piezoelektryczny.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w symbolu widzisz prostokąt z "wkładką" w środku (jak "I"), myśl o krysztale/rezonatorze, a nie o układzie funkcjonalnym typu generator.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To element wykorzystujący zjawisko piezoelektryczne, czyli zamianę energii elektrycznej na mechaniczną (drgania) i odwrotnie. Na schematach często oznacza się go jako rezonator kwarcowy: prostokąt (obudowa) z wewnętrznym znakiem przypominającym "I" oraz dwoma wyprowadzeniami.
Najczęściej jest to prostokątna "obudowa" z dwoma wyprowadzeniami po bokach oraz detal wewnętrzny przypominający literę "I" lub hantel. Ten wewnętrzny znak reprezentuje kryształ z elektrodami. Taki symbol wskazuje na element rezonansowy, a nie na pełny generator.
Kryształ kwarcu drga z bardzo powtarzalną częstotliwością własną, gdy zostanie pobudzony napięciem. Dzięki temu układ może "zaczepić" generację o stabilne zjawisko fizyczne. W telekomunikacji ogranicza to dryft częstotliwości i poprawia zgodność parametrów urządzeń.
Przetwornik (rezonator/kryształ) jest pojedynczym elementem, który zapewnia stabilną częstotliwość odniesienia. Oscylator to kompletny układ generujący sygnał, zawierający rezonator oraz dodatkowe elementy aktywne i pasywne (np. wzmacniacz, sprzężenie). Symbol rezonatora nie oznacza całego oscylatora.
Nie. Tłumik służy do zmniejszania poziomu sygnału i na schematach bywa opisywany parametrem tłumienia (np. w dB) lub innymi znakami typowymi dla elementów tłumiących. Rezonator kwarcowy rozpoznaje się po charakterystycznym "wkładzie" w obudowie (znak "I"/hantel).
W praktyce pojawiają się w modemach, routerach, terminalach oraz urządzeniach z mikroprocesorem. Zapewniają taktowanie i stabilną podstawę czasową dla transmisji danych. Bez stabilnego odniesienia częstotliwości urządzenie może działać niestabilnie lub nie spełniać wymagań synchronizacji.
Najczęstsze to mylenie elementu z układem (rezonator vs oscylator), ignorowanie detalu wewnętrznego symbolu oraz wybór odpowiedzi "na skojarzenie" (np. tłumik, bo kojarzy się z telekomunikacją). Pomaga zwracanie uwagi na cechy charakterystyczne: obudowa i znak kryształu.
Gdy urządzenie przestaje się uruchamiać, zawiesza się, traci komunikację lub ma problemy z radiem/synchronizacją. Uszkodzony rezonator może powodować brak stabilnego taktowania. W diagnostyce sprawdza się, czy generator startuje oraz czy częstotliwość odniesienia jest obecna.
Umożliwia budowę stabilnych elementów rezonansowych (kwarc) oraz przetworników zamieniających sygnały elektryczne na drgania i odwrotnie. Dzięki temu można precyzyjnie sterować częstotliwością pracy układów, co jest kluczowe w transmisji danych i układach radiowych.
Najlepiej łączyć naukę z praktyką: rozwiązuj zadania z rozpoznawania elementów, analizuj schematy prostych układów i ucz się cech rozróżniających (np. detal wewnętrzny, liczba wyprowadzeń, opis). Dobrą metodą jest tworzenie fiszek z symbolami i krótką funkcją elementu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że symbol z prostokątną "obudową" i wewnętrznym elementem w kształcie "I" oznacza przetwornik piezoelektryczny (rezonator kwarcowy).

Źródła:

  • Wikipedia: Piezoelectricity — https://en.wikipedia.org/wiki/Piezoelectricity (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: Quartz crystal — https://en.wikipedia.org/wiki/Quartz_crystal (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: Crystal oscillator — https://en.wikipedia.org/wiki/Crystal_oscillator (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Tablice symboli elektronicznych stosowanych na schematach (podręczniki do elektroniki i telekomunikacji)
  • Materiały o rezonatorach kwarcowych i generatorach taktujących w urządzeniach cyfrowych
  • Ćwiczenia z czytania schematów ideowych i montażowych (PCB) dla urządzeń abonenckich

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego