KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 15.
Przedstawionym na ilustracji przyrządem pomiarowym można zmierzyć
Ilustracja przedstawia przyrząd pomiarowy, który jest mikrometrem śrubowym, używanym do precyzyjnego mierzenia średnicy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pomiar "średnicy otworu" wykonuje się przyrządami przeznaczonymi do pomiarów wewnętrznych, które opierają się o ścianki otworu i pozwalają odczytać jego wymiar.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą wielkości wyznaczanych innymi metodami lub innymi przyrządami (np. pomiar zębów, średnic obliczeniowych, głębokości).

Pełne wyjaśnienie:

W praktyce montażu i obsługi maszyn często trzeba zweryfikować średnicę otworu (np. pod łożysko, tuleję, sworzeń). Do tego służą przyrządy do pomiarów wewnętrznych – ich końcówki pomiarowe muszą mieć kontakt z wewnętrzną powierzchnią otworu, aby odczyt dotyczył średnicy.

Odpowiedź "średnicę otworu" jest właściwa, bo właśnie ten typ wymiaru jest typowym zastosowaniem przyrządów przedstawianych na tego typu ilustracjach w zadaniach egzaminacyjnych: narzędzie jest przykładane/rozpierane wewnątrz otworu i umożliwia kontrolę wymiaru wewnętrznego.

Pozostałe propozycje są błędne, ponieważ odnoszą się do innych wielkości geometrycznych i innego sposobu wyznaczania:

  • "moduł koła zębatego" nie jest bezpośrednio mierzony takim przyrządem jako jedna prosta wielkość. Moduł wynika z zależności geometrycznych uzębienia i zwykle wyznacza się go metodami dedykowanymi (np. przez pomiar parametrów zębów i obliczenia lub przez sprawdziany).
  • "średnica oddziałowa ślimaka" to wielkość związana z geometrią współpracy ślimaka z kołem ślimakowym; jej wyznaczenie nie jest typowym prostym pomiarem warsztatowym jednym przyrządem do otworów i często wymaga danych konstrukcyjnych lub metod pośrednich.
  • "głębokość rowka wpustowego" to pomiar głębokości, do którego stosuje się głębokościomierze (np. wbudowane w suwmiarkę) albo czujniki/sondy głębokościowe. Przyrząd do średnic wewnętrznych nie jest przeznaczony do stabilnego bazowania i odczytu głębokości rowka.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozstrzygnij, czy przyrząd mierzy wymiar zewnętrzny, wewnętrzny czy głębokość. Dopiero potem dopasuj odpowiedź. Jeśli narzędzie pracuje "w środku" elementu i opiera się o ścianki, zwykle chodzi o średnicę otworu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wyznaczenie średnicy elementu wewnętrznego, czyli odległości między przeciwległymi ściankami otworu. W praktyce służy do kontroli pasowań (np. pod łożysko) i wykrywania zużycia. Wymaga przyrządu przystosowanego do kontaktu z powierzchnią wewnętrzną.
Najczęściej stosuje się narzędzia do pomiaru średnic wewnętrznych (np. średnicówki, mikrometry wewnętrzne, czujniki do otworów) oraz sprawdziany graniczne. Wybór zależy od wymaganej dokładności, średnicy otworu i tego, czy wynik ma być liczbowy czy w formie "przechodzi/nie przechodzi".
Suwmiarka może mierzyć średnice wewnętrzne, ale jej dokładność i sposób bazowania bywają niewystarczające przy ciasnych pasowaniach lub przy dużej głębokości otworu. Łatwo też o przekoszenie szczęk. Do dokładniejszej kontroli stosuje się przyrządy dedykowane do pomiarów wewnętrznych.
Wskazówką jest to, że elementy pomiarowe są ukształtowane tak, aby opierały się o ścianki wewnętrzne (pracują "na rozparcie" lub mają końcówki do kontaktu wewnątrz). Przyrządy do otworów zwykle nie mają szerokich powierzchni bazowania na zewnątrz detalu, tylko końcówki pomiarowe do wnętrza.
Moduł to parametr geometryczny uzębienia, który opisuje "wielkość" zęba i wynika z zależności pomiędzy średnicą podziałową a liczbą zębów. Nie jest to typowy wymiar mierzony bezpośrednio jednym prostym przyrządem do otworów; zwykle wyznacza się go metodami pośrednimi lub na podstawie danych konstrukcyjnych.
Głębokość rowka wpustowego mierzy się przyrządami do pomiaru głębokości, np. głębokościomierzem, końcówką głębokościową suwmiarki lub czujnikiem zegarowym z odpowiednim ustawieniem. Kluczowe jest stabilne bazowanie na powierzchni odniesienia, aby odczyt dotyczył samej głębokości, a nie przekoszenia.
Nie. Średnica oddziałowa (związana z geometrią współpracy) nie musi być równa średnicy zewnętrznej. To pojęcie konstrukcyjne używane w opisie przekładni ślimakowych i często wymaga danych projektowych lub metod pośrednich do wyznaczenia. Dlatego nie jest to typowy prosty pomiar takim samym przyrządem jak do średnic otworów.
Typowe błędy to: przekoszenie przyrządu w otworze, pomiar w jednym miejscu zamiast w kilku przekrojach, brak czystości powierzchni (opiłki, olej), zbyt duża siła docisku oraz pomijanie wpływu temperatury. W praktyce warto mierzyć co najmniej w dwóch prostopadłych kierunkach i na różnych głębokościach.
Sprawdzian (np. "przechodzi/nie przechodzi") jest przydatny, gdy liczy się szybka kontrola zgodności z tolerancją, a nie dokładna wartość liczbowa. To częste w produkcji seryjnej lub w kontroli montażowej. Odczyt w milimetrach jest lepszy, gdy trzeba ocenić zużycie, trend zmian lub dobrać pasowanie.
Ćwicz rozpoznawanie narzędzi po kształcie i zasadzie działania oraz łącz je z typem wymiaru: zewnętrzny, wewnętrzny, głębokość. Rób krótkie fiszki "przyrząd → co mierzy → typowy przykład". Na egzaminie zawsze sprawdź, czy odpowiedź dotyczy tego samego rodzaju pomiaru, co pokazany przyrząd.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe i karty technologiczne kontroli wymiarów w zakładzie
  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (pomiary wewnętrzne i zewnętrzne)
  • Katalogi producentów przyrządów pomiarowych (zakresy, zastosowanie, ograniczenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego