KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 26.
Przekaźnik elektromagnetyczny K1 zastosowany w przedstawionym układzie powinien mieć cewkę 24 V DC oraz
Ilustracja przedstawia schemat układu elektropneumatycznego podzielony na dwie części.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W układzie przekaźnik K1 musi jednocześnie realizować podtrzymanie (styk równoległy do przycisku start) oraz załączać obciążenie w drugiej gałęzi.
Dlatego wymagane są dwa zestyki zwierne pracujące po zadziałaniu cewki 24 V DC; pojedynczy styk lub styki rozwierne nie spełnią tej logiki.

Pełne wyjaśnienie:

W sterowaniu przekaźnikowym liczba i rodzaj styków dobiera się do funkcji logicznych, które ma wykonać przekaźnik w konkretnym schemacie. Przekaźnik elektromagnetyczny ma cewkę (tu 24 V DC) oraz zestaw styków, które zmieniają stan po zadziałaniu cewki.

W przedstawionym układzie przekaźnik K1 jest wykorzystany w dwóch miejscach schematu elektrycznego:

  • Obwód podtrzymania – styk K1 jest połączony równolegle do przycisku start. Po naciśnięciu start przekaźnik zadziała, a po puszczeniu przycisku pozostanie zasilony przez własny styk. Taki styk musi być typu zwiernego (NO), bo w stanie spoczynku obwód ma być otwarty.
  • Obwód sterowania elementem wykonawczym – drugi styk K1 włącza zasilanie cewki 1M1 (elektrozaworu). Również tutaj potrzebny jest styk zwierny (NO), aby cewka 1M1 była zasilana dopiero po zadziałaniu K1.

Stąd poprawna odpowiedź to "dwa zestyki zwierne" – dwa niezależne styki NO, każdy do innej funkcji. Odpowiedź "jeden zestyk zwierny" jest błędna, bo nie da się jednocześnie wykonać podtrzymania i sterowania 1M1 tylko jednym stykiem. Wariant "jeden zestyk zwierny i jeden rozwierny" nie pasuje do logiki start/stop: styk rozwierny (NC) przewodzi w spoczynku, co mogłoby zasilać podtrzymanie lub 1M1 w stanie niepożądanym. "Dwa zestyki rozwierne" również są nieprawidłowe, bo w spoczynku zamykają obwody, a po zadziałaniu przekaźnika je rozłączają, czyli działają odwrotnie niż wymagane w typowym uruchamianiu układu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze policz, ile razy symbol K1 pojawia się jako styk w schemacie, a następnie sprawdź, czy są to styki NO czy NC (symbolicznie: NO jest otwarty w spoczynku, NC jest zamknięty).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zestyk zwierny (NO) jest rozwarty w stanie spoczynku i zamyka się po zadziałaniu cewki przekaźnika lub stycznika. W sterowaniu 24 V DC służy często do uruchamiania obciążenia albo do samopodtrzymania, bo przepuszcza prąd dopiero po załączeniu elementu.
Zestyk rozwierny (NC) jest zamknięty w spoczynku i otwiera się po zadziałaniu cewki. Stosuje się go m.in. w obwodach zatrzymania, blokad i zabezpieczeń, gdzie przerwanie obwodu ma nastąpić po załączeniu przekaźnika albo przy awarii (np. przerwaniu przewodu).
Samopodtrzymanie działa tak, że po krótkim naciśnięciu przycisku start przekaźnik ma pozostać załączony. Zapewnia to styk K1 równoległy do przycisku start. Bez tego styku cewka K1 byłaby zasilana tylko podczas trzymania przycisku, a po puszczeniu układ natychmiast by się wyłączył.
Należy odszukać wszystkie symbole styków opisane jako K1 w części elektrycznej schematu i policzyć je. Potem trzeba sprawdzić ich typ (NO/NC) po symbolu graficznym. Liczba wystąpień styków K1 w schemacie zwykle odpowiada liczbie wymaganych styków w przekaźniku.
Tak. Przekaźniki przemysłowe często mają wiele styków (np. 1, 2, 3 lub więcej zestyków), aby jednym elementem realizować kilka funkcji: podtrzymanie, sterowanie różnymi obwodami, sygnalizację. Na egzaminie trzeba dobierać liczbę styków do liczby miejsc użycia w schemacie.
24 V DC jest powszechne w obwodach sterowania maszyn, bo ułatwia bezpieczne prowadzenie sygnałów, współpracę z czujnikami i automatyką oraz ogranicza skutki porażenia w porównaniu z wyższymi napięciami. Dobór cewki na 24 V DC musi odpowiadać napięciu zasilania obwodu sterowania.
Najczęstsze pomyłki to: zamiana NO z NC, mylenie nazw "zwierny/rozwierny", oraz wybór liczby styków "na oko" bez policzenia wystąpień w schemacie. Często też ignoruje się fakt, że podtrzymanie wymaga osobnego styku, niezależnego od styku sterującego obciążeniem.
Styk K1 w gałęzi z 1M1 działa jak zezwolenie na zasilenie elektrozaworu. Gdy K1 jest wyłączony, styk NO jest otwarty i 1M1 nie dostaje napięcia. Po zadziałaniu K1 styk się zamyka, a cewka 1M1 może uruchomić zawór pneumatyczny.
Przycisk stop jest zwykle rozwierny (NC) w stanie spoczynku, aby obwód sterowania był zamknięty i układ mógł pracować. Naciśnięcie stop przerywa obwód cewki przekaźnika i wyłącza układ. Takie rozwiązanie poprawia diagnostykę, bo przerwa w obwodzie działa jak zatrzymanie.
W takich zadaniach nie. Liczbę i typ styków dobiera się do konkretnego schematu, czyli do liczby miejsc, w których użyto styków K1 oraz do wymaganej logiki (np. podtrzymanie i sterowanie obciążeniem). Sama informacja o napięciu cewki (24 V DC) nie mówi nic o liczbie styków.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • IEC 60617, Graphical symbols for diagrams (norma dotycząca symboli graficznych styków i elementów na schematach)
  • IEC 61346, Industrial systems, installations and equipment and industrial products – Structuring principles and reference designations (zasady oznaczeń elementów typu K1, 1M1)
  • PN-EN 60204-1, Bezpieczeństwo maszyn – Wyposażenie elektryczne maszyn (typowe napięcia sterownicze, m.in. 24 V DC, i zasady bezpieczeństwa obwodów sterowania)

Materiały:

  • Katalogi i noty aplikacyjne przekaźników przemysłowych (dobór liczby styków i napięcia cewki)
  • Materiały dydaktyczne z czytania schematów drabinkowych (Ladder) w sterowaniu przekaźnikowym
  • Dokumentacja i opisy symboli graficznych dla schematów elektrycznych (IEC 60617)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego