KWALIFIKACJA ELM2 - TEST WIEDZY NR 7

PYTANIE NR 9.
Przekonwertuj liczbę dziesiętną 17 na system binarny.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Liczbę 17 rozkładamy na sumę potęg dwójki: 17 = 16 + 1 = 24 + 20. Oznacza to, że w zapisie binarnym bity o wagach 16 i 1 są równe 1, a pozostałe 0. Zatem poprawny zapis to 10001.

Pełne wyjaśnienie:

Aby zamienić liczbę dziesiętną 17 na zapis binarny, korzysta się z faktu, że system binarny jest pozycyjny, a kolejne pozycje mają wagi będące potęgami liczby 2: 1, 2, 4, 8, 16, 32…

Krok 1: dobierz największą wagę nieprzekraczającą 17.
Największa potęga dwójki ≤ 17 to 16 (czyli 24). To oznacza, że bit dla wagi 16 musi być równy 1.

Krok 2: policz resztę.
17 − 16 = 1. Pozostała do zapisania wartość to 1, czyli 20. Zatem bit dla wagi 1 również wynosi 1.

Krok 3: uzupełnij brakujące wagi zerami.
Między 16 a 1 znajdują się wagi 8, 4 i 2. Ponieważ w rozkładzie 17 nie ma tych składników, odpowiadające im bity są równe 0.

Otrzymujemy więc zapis: dla wag (16, 8, 4, 2, 1) mamy odpowiednio (1, 0, 0, 0, 1), czyli 10001.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 10101 = 16 + 4 + 1 = 21, więc daje inną wartość dziesiętną.
  • 11001 = 16 + 8 + 1 = 25, zawiera dodatkowo bit wagi 8.
  • 11101 = 16 + 8 + 4 + 1 = 29, ma jeszcze więcej ustawionych wag.

Wskazówka egzaminacyjna: po wyborze odpowiedzi wykonaj szybki test kontrolny: zsumuj wagi pozycji, na których jest "1". Jeśli suma nie daje 17, odpowiedź jest błędna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najszybciej rozłóż 17 na potęgi dwójki: 17 = 16 + 1. Zapisz bity dla wag 16, 8, 4, 2, 1 jako 1/0 zależnie, czy dana waga występuje w sumie. Dostajesz 1 0 0 0 1, czyli 10001.
Bo 10001 oznacza 16 + 1 = 17. Natomiast 10101 oznacza 16 + 4 + 1 = 21. Różnica wynika z ustawionego bitu wagi 4 w liczbie 10101, którego nie ma w rozkładzie liczby 17.
Wagi bitów to wartości przypisane pozycjom w zapisie: od prawej strony są to 20=1, 21=2, 22=4, 23=8, 24=16 itd. Jeśli na danej pozycji jest "1", dana waga wchodzi do sumy.
Zrób kontrolę wsteczną: zsumuj wagi wszystkich pozycji, gdzie jest "1". Dla 10001 sumujesz 16 i 1, co daje 17. Ta metoda jest szybka i na egzaminie pozwala wyłapać błędy typu odwrócony zapis lub zły dobór bitów.
Najczęściej: (1) pominięcie zer między jedynkami, (2) odwrócenie kolejności bitów, (3) błędne dobranie największej potęgi dwójki, (4) brak sprawdzenia wyniku przez ponowne przeliczenie na dziesiętny. Każdy z nich daje inną sumę wag.
Tak. Dzielisz 17 przez 2, zapisujesz reszty: 17÷2=8 r1, 8÷2=4 r0, 4÷2=2 r0, 2÷2=1 r0, 1÷2=0 r1. Odczytujesz reszty od końca: 10001. To równoważna i pewna metoda.
Zapis binarny jest podstawą pracy układów cyfrowych: stany logiczne 0/1, rejestry w mikrokontrolerach, ustawienia bitowe (maski), odczyt portów I/O oraz diagnostyka interfejsów. Często wartości są też prezentowane w hex, ale wynikają z bitów.
W 10001 ustawione są bity o wagach 16 i 1 (czyli pozycje odpowiadające 24 i 20). Bity o wagach 8, 4 i 2 są wyzerowane. Taki układ odpowiada dokładnie sumie 16 + 1.
Tak, jeśli mówimy o standardowym zapisie binarnym liczby nieujemnej. 10001 to suma wag: 16 + 1 = 17. Inaczej może być tylko w szczególnych interpretacjach (np. liczby ze znakiem w kodach U2), ale sam wzorzec bitów nadal ma te same wagi.
Ćwicz dwie metody: rozkład na potęgi dwójki i dzielenie przez 2 z resztą. Zawsze rób kontrolę wsteczną przez sumę wag "jedynek". Warto też opanować powiązania binarny–hex, bo często pojawiają się przy rejestrach w elektronice.
info

Około 77% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że liczbę 17 rozkładamy na sumę potęg dwójki: 17 = 16 + 1 = 24 + 20.

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "System dwójkowy" – opis systemu binarnego i wag pozycji, https://pl.wikipedia.org/wiki/System_dw%C3%B3jkowy (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (pl): "System pozycyjny" – zasada zapisu pozycyjnego i wartości pozycji, https://pl.wikipedia.org/wiki/System_pozycyjny (dostęp: 2026-02-18)
  • Khan Academy: "Binary number system" (materiał o zapisie binarnym i potęgach 2), https://www.khanacademy.org/computing/computer-science/cryptography/comp-number-theory/a/binary-numbers (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw techniki cyfrowej (dział: systemy liczbowe)
  • Karty pracy/ćwiczenia: konwersje dziesiętny–binarny–szesnastkowy
  • Materiały edukacyjne z techniki cyfrowej dotyczące wag bitów i kodowania liczb

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego