KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 24.
Przekonwertuj liczby z systemu dziesiętnego do binarnego. Jaka jest binarna reprezentacja liczby dziesiętnej 45?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Liczbę 45 rozkładamy na sumę potęg 2: 45 = 32 + 8 + 4 + 1. Dla wag 32,16,8,4,2,1 zapisujemy bity: 1,0,1,1,0,1, co daje 101101. Pozostałe odpowiedzi odpowiadają innym sumom wag (np. 101011 = 43).

Pełne wyjaśnienie:

W systemie binarnym (dwójkowym) każda pozycja ma wagę będącą potęgą liczby 2. Dla zapisu bez wiodących zer, aby zamienić liczbę dziesiętną na binarną, najwygodniej:

  • znaleźć największą potęgę 2 nie większą niż liczba,
  • sprawdzić, które kolejne wagi "mieszczą się" w liczbie (bit = 1), a które nie (bit = 0),
  • zebrać bity od największej wagi do najmniejszej.

Dla 45 największą wagą jest 32 (25):
45 − 32 = 13, więc bit przy 32 = 1.
Następna waga 16 nie mieści się w 13, więc bit przy 16 = 0.
Waga 8 mieści się: 13 − 8 = 5, więc bit przy 8 = 1.
Waga 4 mieści się: 5 − 4 = 1, więc bit przy 4 = 1.
Waga 2 nie mieści się w 1, więc bit przy 2 = 0.
Waga 1 mieści się: 1 − 1 = 0, więc bit przy 1 = 1.

Zatem dla wag (32,16,8,4,2,1) otrzymujemy bity (1,0,1,1,0,1), czyli 101101.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne:

  • 101011 odpowiada sumie 32 + 8 + 2 + 1 = 43 — częsty błąd to pominięcie wagi 4 i "przestawienie" bitu.
  • 111001 to 32 + 16 + 8 + 1 = 57 — tu pojawia się błąd, gdy ktoś bez sprawdzenia odejmuje wagi "po kolei" i ustawia zbyt wiele jedynek na początku.
  • 110101 to 32 + 16 + 4 + 1 = 53 — typowe jest mylenie, czy w danym miejscu ma być 8 czy 4, jeśli nie zapisze się wag nad pozycjami.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wypisz nad bitami wagi 32,16,8,4,2,1 (lub większe, jeśli potrzeba). Wtedy łatwo kontrolujesz, czy suma wag z ustawionymi jedynkami daje dokładnie liczbę z treści.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najprościej rozłożyć 45 na potęgi dwójki: 45 = 32 + 8 + 4 + 1. Potem ustawiasz bity dla wag 32,16,8,4,2,1 jako 1,0,1,1,0,1. Otrzymujesz zapis 101101.
System binarny ma podstawę 2, więc każda kolejna pozycja oznacza kolejną potęgę 2 (…1,2,4,8,16,32…). Dzięki temu każdą liczbę da się zapisać jako sumę wybranych wag, a bity 0/1 mówią, czy dana waga jest użyta.
To wartości przypisane kolejnym bitom (od najstarszego do najmłodszego) w 6‑bitowym zapisie. Dla 45 wybierasz te wagi, które sumują się do 45: 32 + 8 + 4 + 1. Wagi 16 i 2 nie są użyte, więc ich bity to 0.
Przelicz binarny zapis z powrotem na dziesiętny: 1·32 + 0·16 + 1·8 + 1·4 + 0·2 + 1·1 = 32 + 8 + 4 + 1 = 45. Jeśli suma wag zgadza się z liczbą z treści, wynik jest poprawny.
Bez wiodących zer zapis 45 ma 6 bitów, bo największa potęga 2 nie większa niż 45 to 32 (czyli potrzebujesz pozycji od 32 do 1). W systemach sprzętowych liczba może być też zapisana na 8/16/32 bitach, wtedy dopisuje się zera z przodu.
Najczęściej: pomylenie wag bitów (np. zamiana 8 z 4), pominięcie jednej wagi przy odejmowaniu, albo ustawienie zbyt wielu jedynek "na oko". Pomaga wypisanie wag nad pozycjami i kontrola sumy na końcu.
Dzielisz liczbę przez 2, zapisujesz resztę (0 lub 1), a wynik dzielenia znów dzielisz przez 2, aż dojdziesz do zera. Reszty czytasz od końca. Dla 45 reszty dadzą w efekcie zapis 101101.
Konwersja na binarny jest kluczowa przy pracy z układami cyfrowymi: rejestrami, maskami bitowymi, konfiguracją portów i odczytem stanów logicznych. Na ELM.2 często trzeba rozumieć, które bity odpowiadają za konkretne funkcje układu.
Bit to najmniejsza jednostka informacji o wartości 0 lub 1. Liczba 45 w binarnym ma postać 101101, czyli jest opisana zestawem bitów. Każdy bit reprezentuje "włączenie" (1) lub "wyłączenie" (0) odpowiedniej wagi 32,16,8,4,2,1.
Tak. 45 w szesnastkowym to 2D (bo 2·16 + 13 = 45). Następnie każdy znak hex zamieniasz na 4 bity: 2 → 0010, D → 1101, więc 00101101. Bez wiodących zer to 101101.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Liczbę 45 rozkładamy na sumę potęg 2: 45 = 32 + 8 + 4 + 1."

Źródła:

  • Wikipedia: "System binarny" – opis wag pozycji i zapisu binarnego, https://pl.wikipedia.org/wiki/System_binarny (dostęp: 2026-02-26)
  • Wikipedia: "System dziesiętny" – kontekst systemu pozycyjnego o podstawie 10, https://pl.wikipedia.org/wiki/System_dziesi%C4%99tny (dostęp: 2026-02-26)
  • Wikipedia: "System pozycyjny" – zasada wag pozycji w systemach liczbowych, https://pl.wikipedia.org/wiki/System_pozycyjny (dostęp: 2026-02-26)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do podstaw techniki cyfrowej (systemy liczbowe, kody).
  • Kursy wprowadzające do elektroniki cyfrowej i logiki boolowskiej.
  • Ćwiczenia z konwersji liczb: dziesiętny–binarny–szesnastkowy.

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego