KWALIFIKACJA CHM5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 35.
Przeprowadzasz badania jakości gleby na terenie parku miejskiego. Zauważasz wysoki poziom ołowiu. Jaka może być przyczyna tego zanieczyszczenia?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ołów w glebie może pochodzić zarówno ze źródeł naturalnych (np. skały macierzyste i erozja), jak i antropogenicznych. W mieście istotne bywają emisje związane z transportem (depozycja pyłów) oraz oddziaływanie zakładów przemysłowych. Dlatego odpowiedź zbiorcza obejmująca te trzy kierunki jest uzasadniona.

Pełne wyjaśnienie:

Wynik wskazujący na wysokie stężenie ołowiu w glebie w parku miejskim nie przesądza automatycznie o jednym, jedynym źródle. W praktyce technika ochrony środowiska rozpatruje się kilka klas przyczyn, które mogą działać równocześnie.

  • "Naturalna erozja skał zawierających ołów" – ołów jest pierwiastkiem występującym w przyrodzie. Jeżeli podłoże geologiczne (skała macierzysta) zawiera minerały ołowiu, procesy wietrzenia i erozji mogą podnosić tło geochemiczne w glebie. Taka przyczyna jest możliwa zwłaszcza tam, gdzie gleba jest silnie związana z lokalną geologią.
  • "Spaliny z samochodów" – w obszarach miejskich transport drogowy stanowi ważną presję środowiskową, bo generuje pyły i osady przy drogach. Z perspektywy gleby znaczenie mogą mieć zarówno bieżące zanieczyszczenia pyłowe, jak i nagromadzenie historyczne (depozycja w przeszłości i wtórne unoszenie pyłów). Dlatego transport może być rozpatrywany jako potencjalna przyczyna podwyższonych stężeń.
  • "Przemysł chemiczny" – emisje przemysłowe (punktowe) mogą prowadzić do depozycji metali ciężkich na otaczające tereny, a następnie do ich akumulacji w glebach. Nawet jeżeli park nie leży bezpośrednio przy zakładzie, zanieczyszczenia mogą być przenoszone z wiatrem lub wraz z pyłem osiadającym.

Skoro każda z trzech wskazanych opcji może stanowić realne źródło ołowiu (w zależności od lokalizacji, historii terenu i warunków emisji), odpowiedź "Wszystkie powyższe" jest logiczna w ujęciu ogólnym.

Pozostałe odpowiedzi nie są "błędne" jako takie – reprezentują różne typy źródeł (naturalne, liniowe/komunikacyjne, punktowe/przemysłowe). Typowym błędem na egzaminie jest wybór jednej przyczyny bez uwzględnienia, że w środowisku miejskim zanieczyszczenie gleby często ma charakter mieszany. W praktyce kolejnym krokiem byłaby weryfikacja hipotez (mapa dróg, kierunki wiatrów, historia użytkowania terenu, rozkład stężeń w siatce punktów).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wysoki poziom ołowiu oznacza, że gleba może być obciążona metalem ciężkim, który akumuluje się w wierzchniej warstwie. Taki wynik wymaga interpretacji w kontekście tła geochemicznego, historii terenu i możliwych emisji z otoczenia, bo sama liczba nie wskazuje jednoznacznie źródła.
Najczęściej rozważa się źródła antropogeniczne (transport, działalność przemysłowa, pyły osiadające) oraz źródła naturalne wynikające z lokalnej geologii. W miastach częste są sytuacje mieszane, gdzie kilka presji nakłada się na siebie, a ołów kumuluje się latami w warstwie powierzchniowej.
Transport generuje emisje i pyły, które mogą osiadać na poboczach, skwerach i w parkach. Zanieczyszczenia mogą pochodzić z cząstek pyłu drogowego oraz z depozycji historycznej, która pozostaje w środowisku i może być wtórnie unoszona oraz przemieszczana. Dlatego okolice dróg bywają podwyższone.
Tak, jeśli skała macierzysta lub osady zawierają minerały z ołowiem, wietrzenie i erozja mogą podnosić naturalne tło metali w glebie. Wtedy podwyższone stężenia mogą występować bez bezpośredniego wpływu przemysłu. W praktyce sprawdza się to przez porównanie z lokalnym tłem geochemicznym.
Gdy w pobliżu występują lub występowały zakłady emitujące pyły i aerozole, a teren jest narażony na depozycję z powietrza. Znaczenie ma też historia: nawet po zakończeniu działalności zanieczyszczenia mogą pozostać w glebie. Weryfikuje się to m.in. analizą kierunków wiatrów i rozkładu stężeń.
Stosuje się podejście porównawcze: bada się tło geochemiczne regionu, analizuje rozkład przestrzenny stężeń (np. spadek wraz z odległością od drogi/zakładu) i zestawia wyniki z informacjami o użytkowaniu terenu. Pomocne są też dane archiwalne i mapy presji środowiskowych.
Należy potwierdzić wynik (kontrola jakości, powtórne próbki), ocenić zasięg zanieczyszczenia i rozważyć ryzyko narażenia ludzi (np. dzieci). W praktyce planuje się dalsze badania, ewentualne ograniczenie kontaktu z glebą oraz działania rekultywacyjne, jeśli przekroczenia są istotne.
Bywa poprawna, gdy wszystkie wymienione przyczyny są jednocześnie możliwe i pytanie ma charakter ogólny. Trzeba jednak uważać: jeśli pytanie zawiera dodatkowe warunki (np. "najbardziej prawdopodobna przyczyna w tym miejscu"), wtedy zwykle poprawna jest jedna, najlepiej dopasowana opcja.
Najczęstsze pomyłki to wskazywanie jednego źródła bez uwzględnienia mieszania się presji, ignorowanie historii terenu oraz automatyczne kojarzenie metali ciężkich wyłącznie z przemysłem. Często też myli się "bieżące emisje" z "zanieczyszczeniem nagromadzonym", które może dominować w glebach.
Ucz się źródeł zanieczyszczeń w podziale na naturalne i antropogeniczne oraz typy emisji (punktowe, liniowe, obszarowe). Ćwicz interpretację scenariuszy terenowych: park przy drodze, okolice przemysłu, tereny poprzemysłowe. Zwracaj uwagę na słowa typu "może", "najbardziej", "zwykle".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że ołów w glebie może pochodzić zarówno ze źródeł naturalnych (np. skały macierzyste i erozja), jak i antropogenicznych.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Ołów" – sekcje o występowaniu i oddziaływaniu w środowisku, https://pl.wikipedia.org/wiki/O%C5%82%C3%B3w (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Zanieczyszczenie gleby" – ogólne źródła i skutki, https://pl.wikipedia.org/wiki/Zanieczyszczenie_gleby (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z chemii środowiska dotyczące metali ciężkich w glebach
  • Podręczniki/opracowania o presjach komunikacyjnych i przemysłowych na środowisko miejskie
  • Opracowania instytucji naukowych o geochemii i naturalnym tle metali w glebach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego