KWALIFIKACJA CHM6 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 38.
Przeprowadzono badania fizykochemiczne oleju silnikowego Lux i porównano z wymaganiami technicznymi różnych gatunków tego produktu. Dane zestawiono w tabeli:
Przedstawione w tabeli wyniki badań fizykochemicznych odpowiadają olejowi silnikowemu
Ilustracja przedstawia tabelę porównawczą wyników badań fizykochemicznych różnych gatunków oleju silnikowego Lux z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Klasyfikację oleju dobiera się przez porównanie wyników badań z wymaganiami w tabeli.
Jeśli parametry (zwłaszcza lepkość odpowiadająca klasie SAE 30 oraz zgodność z pozostałymi kryteriami specyfikacji) pokrywają się z wierszem dla danego gatunku, właściwą odpowiedzią jest "Lux 10 SA SAE 30".

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniu nie zgaduje się "po nazwie", tylko wykonuje dopasowanie wyników badań do specyfikacji. Tabela (dołączona do pytania) zestawia wymagania techniczne kilku gatunków oleju Lux z otrzymanymi wynikami badań fizykochemicznych próbki.

Najczęściej rozstrzygającym parametrem jest lepkość (i/lub wielkości z nią powiązane), bo to ona bezpośrednio wskazuje klasę lepkości SAE, np. SAE 20, SAE 30, SAE 40. Następnie należy potwierdzić wybór, sprawdzając pozostałe pozycje tabeli (np. temperaturę płynięcia, temperaturę zapłonu, gęstość, wskaźnik lepkości – w zależności od tego, co tabela zawiera). Poprawna odpowiedź to ta, dla której cały zestaw wymagań jest spełniony przez przedstawione wyniki, a nie tylko jeden parametr.

Odpowiedź "Lux 10 SA SAE 30" jest właściwa, gdy wartości z badań mieszczą się w granicach przewidzianych dla tego gatunku, w tym w klasie SAE 30. Pozostałe propozycje (z SAE 20 lub SAE 40) są typowymi dystraktorami: mogą kusić, jeśli uczeń pomyli klasy lepkości lub oprze się na jednym kryterium. Jeśli np. lepkość odpowiada SAE 30, to warianty z SAE 20 i SAE 40 będą niezgodne, nawet gdy inne parametry wydają się zbliżone.

W praktyce laboratoryjnej i kontroli jakości ważna jest konsekwencja: porównaj wszystkie wymagane parametry, upewnij się, że odczytałeś właściwe jednostki i temperaturę odniesienia lepkości (jeśli podano), a dopiero potem wskaż gatunek oleju. To dokładnie odzwierciedla pracę technika technologii chemicznej przy kwalifikacji wyrobu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SAE 30 to oznaczenie klasy lepkościowej oleju według systemu SAE, wskazujące na lepkość oleju w warunkach zdefiniowanych w klasyfikacji. W zadaniach egzaminacyjnych klasa SAE jest zwykle wnioskowana z wyniku badania lepkości i porównywana z wymaganiami z tabeli.
Należy porównać wszystkie parametry z tabeli: kluczowa bywa lepkość (klasa SAE), ale potwierdzenie daje zgodność pozostałych danych (np. temperatura płynięcia, zapłonu, gęstość). Poprawny jest ten gatunek, którego wymagania są spełnione jednocześnie.
Bo różne gatunki mogą mieć podobną lepkość, ale różnić się innymi wymaganiami jakościowymi. W kontroli jakości liczy się zgodność całej specyfikacji, a nie pojedynczej liczby. W zadaniach testowych dystraktory często celują w wybór "po jednym parametrze".
Typowo ocenia się m.in. lepkość (w określonej temperaturze), gęstość, temperaturę płynięcia, temperaturę zapłonu oraz wskaźnik lepkości. Zakres zależy od specyfikacji produktu i procedur laboratorium. Wyniki porównuje się z wymaganiami w tabelach/arkuszach kontroli.
Oznacza to, że każda badana cecha mieści się w dopuszczalnych granicach (min./max.) lub spełnia warunek podany w specyfikacji. Dopiero wtedy partia może zostać zakwalifikowana jako dany gatunek i dopuszczona do dalszego etapu procesu (magazynowanie, konfekcjonowanie, sprzedaż).
Najczęstsze to: mylenie wierszy i kolumn, pomijanie jednostek, nieuwzględnianie temperatury odniesienia lepkości oraz wybór na podstawie jednego parametru. Pomaga systematyka: zaznacz parametry z próbki i krok po kroku sprawdzaj zgodność w każdym wierszu tabeli.
Tak, w niektórych systemach klasyfikacji literowe oznaczenia (np. API) odnoszą się do poziomu jakości i przeznaczenia oleju. W zadaniu egzaminacyjnym liczy się to, że oznaczenie w odpowiedzi musi być zgodne z wierszem specyfikacji, do którego pasują wyniki badań z tabeli.
Badania wykonuje się m.in. przy odbiorze surowców/komponentów, w trakcie procesu (kontrola międzyoperacyjna), po skomponowaniu partii oraz przed zwolnieniem wyrobu do magazynu. Celem jest potwierdzenie, że produkt odpowiada deklarowanemu gatunkowi i wymaganiom jakościowym.
Klasy różnią się zakresem lepkości wymaganym w klasyfikacji SAE. W zadaniu porównuje się wynik lepkości próbki z wartościami granicznymi w tabeli. Jeśli wynik pasuje do zakresu przewidzianego dla SAE 30 i pozostałe parametry też się zgadzają, wybiera się wariant z SAE 30.
Ćwicz czytanie tabel specyfikacji, powtórz podstawowe pojęcia (lepkość, gęstość, temperatury charakterystyczne) i ucz się pracy "proceduralnej": identyfikuj parametry, sprawdzaj jednostki, porównuj z kryteriami min./max. i dopiero wtedy wybieraj odpowiedź.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Materiały:

  • Materiały producentów olejów: przykładowe karty techniczne (TDS) i karty charakterystyki (SDS) olejów silnikowych
  • Podstawy technologii przetwórstwa ropy naftowej i komponowania olejów smarowych (podręczniki branżowe)
  • Wprowadzenia do klasyfikacji lepkości SAE oraz podstaw tribologii (materiały dydaktyczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego