KWALIFIKACJA CHM6 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 21.
Siarczan(VI) amonu jest nawozem krystalicznym, którego klasyfikacja zależy od rozmiarów ziarna i gęstości nasypowej. Na podstawie tabeli klasyfikacji nawozowego siarczanu(VI) amonu określ, do której kategorii uziarnienia należy wyprodukowany nawóz.
Ilustracja przedstawia fragment protokołu badań fizykochemicznych dotyczących siarczanu(VI) amonu, który jest nawozem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kategoria zależy od gęstości nasypowej i uziarnienia.
W tabeli podano masę 0,76875 t dla 750 dm³, czyli 768,75 kg/750 dm³ = 1,025 kg/dm³. Taka gęstość odpowiada kategorii "Makro", a udziały frakcji spełniają wymagania tej kategorii (dominacja 1,0–4,0 mm).

Pełne wyjaśnienie:

Klasyfikacja nawozowego siarczanu(VI) amonu opiera się na dwóch kryteriach: uziarnieniu (udziałach frakcji ziaren) oraz gęstości nasypowej. W praktyce kontrola jakości polega na zestawieniu wyników badań z tabelą klasyfikacji.

1) Obliczenie gęstości nasypowej
Gęstość nasypowa to iloraz masy i objętości: ρ = m/V. W protokole badań masa 750 dm³ nawozu wynosi 0,76875 t. Najpierw trzeba przeliczyć jednostkę:
0,76875 t = 768,75 kg.
Następnie liczymy gęstość:
ρ = 768,75 kg / 750 dm³ = 1,025 kg/dm³.

2) Dopasowanie do tabeli klasyfikacji
W tabeli klasyfikacyjnej kategoria "Makro" ma gęstość nasypową 1,025 kg/dm³, więc wynik obliczeń wskazuje właśnie tę kategorię.

3) Sprawdzenie uziarnienia (kontrola spójności)
Dla "Makro" wymagane jest, aby frakcja 1,0–4,0 mm stanowiła minimum 90%, a frakcje skrajne (>4,0 mm oraz <1,0 mm) były ograniczone do maks. 5%. Z danych z protokołu wynika, że większość ziaren mieści się w zakresie pośrednim, a udział frakcji <1,00 mm wynosi 5%, co jest zgodne z limitem.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Standard" bywa mylony z "Makro", ale w tabeli ma inną gęstość nasypową. Jeśli ktoś nie przeliczy masy z ton na kilogramy lub popełni błąd w dzieleniu, może błędnie dopasować tę kategorię.
  • "Krystaliczny" odpowiada zwykle wyraźnie wyższej gęstości nasypowej; wybór tej opcji wskazuje na pominięcie obliczeń i kierowanie się samą nazwą.
  • "Selekcjonowany" ma inną wartość gęstości i jest odrębną kategorią jakościową; wybór wynika często z analizowania wyłącznie rozmiaru ziarna bez porównania gęstości.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonaj dwa kroki: (1) przelicz jednostki (t→kg) i policz ρ = m/V, (2) dopiero potem porównaj wynik z tabelą. To minimalizuje pomyłkę między "Makro" i "Standard".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gęstość nasypowa to stosunek masy materiału sypkiego do zajmowanej przez niego objętości (np. kg/dm³). Opisuje, jak "ciężki" jest nawóz w danym opakowaniu/zbiorniku i wpływa na transport, magazynowanie oraz ustawienia urządzeń dozujących.
Stosujesz wzór ρ = m/V. Najpierw ujednolić jednostki: jeśli masa jest w tonach, przelicz na kilogramy (1 t = 1000 kg). Potem podziel masę w kg przez objętość w dm³. Otrzymany wynik porównujesz z tabelą klasyfikacji.
W tabeli klasyfikacji gęstość jest podana w kg/dm³. Jeśli masa w protokole jest w tonach, a nie w kilogramach, podstawienie jej bez przeliczenia zaniży/zmieni wynik 1000 razy. To typowy błąd rachunkowy prowadzący do wyboru złej kategorii.
Decydują dwa parametry jednocześnie: (1) uziarnienie, czyli udziały frakcji ziaren w określonych zakresach mm, oraz (2) gęstość nasypowa. Dopiero spełnienie wymagań z tabeli dla obu kryteriów pozwala przypisać kategorię.
Nie zawsze. Analiza sitowa opisuje rozkład frakcji (uziarnienie), ale w wielu klasyfikacjach wymagane jest także spełnienie kryterium gęstości nasypowej. W praktyce kontroli jakości oba wyniki porównuje się z tabelą, aby uniknąć błędnej klasyfikacji.
Najpewniejsza metoda to porównanie gęstości nasypowej po obliczeniu jej z protokołu (m/V). Nazwy są mylące, a uziarnienie może wyglądać podobnie, więc bez liczby w kg/dm³ łatwo o pomyłkę. Zawsze sprawdzaj zgodność z wartością z tabeli.
Takie oznaczenie wykonuje się w kontroli jakości i przy odbiorze partii: odmierzana jest określona objętość (np. 750 dm³), następnie ważona. To pozwala wyznaczyć gęstość nasypową dla partii i porównać ją z wymaganiami jakościowymi w specyfikacji.
"Udział frakcji" to procentowa część próbki, która mieści się w danym zakresie rozmiaru ziarna (np. 1,0–4,0 mm). Wynika z analizy sitowej. Informuje o jednorodności granulacji i wpływa na równomierność wysiewu oraz zachowanie nawozu podczas magazynowania.
Najczęstsze błędy to: brak konwersji jednostek (t zamiast kg), dzielenie przez złą objętość, pomylenie dm³ z m³ oraz dopasowanie kategorii "na oko" po nazwie. Pomaga zapisanie wzoru ρ = m/V i kontrola jednostek w każdym kroku.
Ćwicz trzy elementy: (1) szybkie przeliczanie jednostek (t↔kg, dm³), (2) obliczenia typu m/V, (3) czytanie tabel: sprawdzanie limitów "min/max" dla frakcji i dopasowanie gęstości. Warto trenować na przykładowych protokołach badań i kartach jakości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Kategoria zależy od gęstości nasypowej i uziarnienia.W tabeli podano masę 0,76875 t dla 750 dm³, czyli 768,75 kg/750 dm³ = 1,025 kg/dm³."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z analizy fizykochemicznej oraz kontroli jakości w przemyśle chemicznym (dział: gęstość nasypowa, analiza sitowa)
  • Instrukcje laboratoryjne/zakładowe dotyczące oznaczania gęstości nasypowej i wykonywania analizy sitowej
  • Karty produktu/specyfikacje techniczne nawozów (sekcja: uziarnienie, gęstość nasypowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego