Instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej ma zapewnić, aby czynności w postępowaniu były wykonywane przez osobę bezstronną, czyli taką, co do której nie zachodzi uzasadnione ryzyko stronniczości.
W praktyce przesłanki wyłączenia obejmują m.in. sytuacje, gdy pracownik:
- występował w sprawie jako przedstawiciel strony – oznacza to, że działał w interesie konkretnego uczestnika, więc trudno oczekiwać pełnej neutralności przy późniejszym prowadzeniu tej samej sprawy;
- był świadkiem – osoba składająca zeznania w sprawie nie powinna jednocześnie prowadzić postępowania, ponieważ mogłoby dojść do mieszania ról procesowych i oceny własnych wypowiedzi;
- jest związana relacją wynikającą z kurateli – relacje opiekuńcze/kuratela mogą tworzyć zależność i konflikt interesów, który wpływa na obiektywizm.
Natomiast odpowiedź "krewnych i powinowatych pracownika trzeciego stopnia" wskazuje na sytuację, która co do zasady nie jest ujmowana jako podstawowa, typowa przesłanka wyłączenia oparta wyłącznie na takim stopniu pokrewieństwa/powinowactwa. W pytaniu należy więc wybrać właśnie tę opcję jako taką, która nie stanowi przesłanki wyłączenia.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "w której był przedstawicielem strony" – to klasyczny przykład konfliktu interesów i braku neutralności wobec stron.
- "osoby związanej z pracownikiem z tytułu kurateli" – relacja kurateli tworzy szczególną więź/obowiązki, które mogą wpływać na bezstronność.
- "w której był świadkiem" – świadek nie powinien wykonywać czynności urzędowych w tej samej sprawie, bo role procesowe są sprzeczne.
Wskazówka egzaminacyjna: czytaj uważnie, czy pytanie brzmi "jest przesłanką" czy "nie jest przesłanką", i oceniaj każdą odpowiedź osobno, nie sugerując się intuicją, że "każde powiązanie rodzinne zawsze wyłącza".
