KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 22.
Przy jakim kącie padania promieni świetlnych na oko, olśnienie jest największe?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek oka z promieniami świetlnymi padającymi pod różnymi kątami: 0°, 30°, 45° i 60°.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Olśnienie jest najsilniejsze, gdy światło dociera do oka wzdłuż osi widzenia, czyli gdy kierunek promieni praktycznie pokrywa się z kierunkiem patrzenia.
Wtedy źródło znajduje się "na wprost" i powoduje największy dyskomfort oraz spadek widoczności. Taki przypadek odpowiada kątowi 0°.

Pełne wyjaśnienie:

Olśnienie to zjawisko pogorszenia komfortu widzenia (olśnienie dyskomfortowe) lub utrudnienia rozpoznawania szczegółów (olśnienie przeszkadzające), gdy w polu widzenia pojawia się zbyt jasne źródło lub duże kontrasty luminancji.

Największy efekt olśnienia występuje wtedy, gdy jasne źródło znajduje się w osi widzenia – czyli gdy pracownik patrzy niemal dokładnie w kierunku, z którego biegną promienie światła. W ujęciu kątowym oznacza to sytuację, w której kąt między kierunkiem promieni a kierunkiem patrzenia jest minimalny. Dla kąta promienie padają "na wprost", co najsilniej obciąża układ wzrokowy i najbardziej utrudnia adaptację oka.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 30° – źródło jest już odsunięte od osi widzenia; olśnienie może nadal występować, ale typowo jest mniejsze niż przy patrzeniu bezpośrednio w źródło.
  • 45° – to częsty "wybór intuicyjny", jednak w kontekście olśnienia kluczowe jest zbliżenie do osi widzenia, a nie "średni" kąt.
  • 60° – przy dużym odchyleniu od kierunku patrzenia źródło zwykle mniej przeszkadza, bo nie dominuje centralnej części pola widzenia.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu o olśnienie pojawia się kąt, najpierw ustal, czy chodzi o kąt względem osi widzenia. Jeśli tak, największe olśnienie wiąże się z najmniejszym kątem (źródło "na wprost").

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Olśnienie to niekorzystny wpływ zbyt jasnego źródła światła lub dużych kontrastów na widzenie. Może powodować dyskomfort (mrużenie oczu, zmęczenie) albo realnie pogarszać widoczność szczegółów, zwiększając ryzyko błędów i wypadków.
Gdy źródło jest w osi widzenia, jego jasność dominuje centralne pole widzenia i silnie obciąża adaptację wzroku. Oko gorzej rozróżnia szczegóły w pobliżu źródła, szybciej się męczy i częściej pojawia się odruch mrużenia.
W praktyce BHP najczęściej chodzi o kąt między kierunkiem promieni (położeniem źródła) a kierunkiem patrzenia, czyli osią widzenia. Im mniejszy ten kąt, tym bardziej źródło znajduje się "na wprost" i tym większe ryzyko olśnienia.
Nie. Olśnienie może wystąpić nawet przy poprawnym średnim natężeniu oświetlenia, jeśli występują lokalne bardzo jasne elementy (np. oprawa w polu widzenia, odbicia na ekranie). Kluczowe są kontrasty i położenie źródeł względem wzroku.
Typowe źródła to: nieosłonięte oprawy widoczne z miejsca pracy, odbicia światła w monitorze, słońce wpadające przez okno bez osłon oraz zbyt jasne powierzchnie (np. błyszczące biurko). Pomaga ustawienie monitora i opraw poza osią patrzenia.
Stosuje się m.in. oprawy z ograniczeniem luminancji, właściwe rozmieszczenie punktów świetlnych, osłony i przesłony, matowe wykończenia powierzchni oraz takie ustawienie stanowisk, aby pracownik nie patrzył w kierunku jasnych opraw lub okien.
Tak. Olśnienie może chwilowo obniżać zdolność dostrzegania przeszkód, sygnałów i ruchomych elementów maszyn. Skutkiem są błędy percepcyjne, wolniejsza reakcja i większe zmęczenie wzroku, co w BHP traktuje się jako istotny czynnik ryzyka.
Częsty błąd to wybór "średniej" wartości (np. 45°) bez powiązania z osią widzenia. Inny błąd to mylenie kąta względem kierunku patrzenia z kątem względem powierzchni (np. biurka lub oka), przez co odpowiedź nie wynika z rozumienia zjawiska.
Zawsze, gdy pracownik wykonuje zadania wzrokowe (monitor, kontrola jakości, obsługa maszyn) lub gdy w polu widzenia są jasne oprawy/okna. W praktyce warto obserwować stanowisko z pozycji pracownika i ocenić, czy "jasne punkty" są w osi patrzenia.
Ucz się pojęć: olśnienie, kontrast, kierunek patrzenia, odbicia. Ćwicz na przykładach stanowisk (biuro, hala) i kojarz zasadę: największy problem jest, gdy jasne źródło znajduje się na wprost oczu. To pomaga szybko rozwiązywać pytania jednokrotnego wyboru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że taki przypadek odpowiada kątowi 0°.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z ergonomii oświetlenia w BHP (dział: olśnienie i komfort widzenia)
  • Materiały szkoleniowe producentów oświetlenia dotyczące olśnienia i ustawienia opraw
  • Notatki z fizyki/optometrycznej geometrii widzenia: zależność efektów świetlnych od osi widzenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego