W metodologii badań statystycznych jednym z kluczowych podziałów jest rozróżnienie danych (badań) pierwotnych i danych (badań) wtórnych. Pytanie dotyczy sytuacji, w której badacz sam zbiera informacje bezpośrednio od badanych jednostek (np. osób, gospodarstw domowych, firm).
Poprawne jest wskazanie "Badania pierwotne", ponieważ w takim podejściu dane powstają specjalnie na potrzeby konkretnego badania i są pozyskiwane bezpośrednio: poprzez ankietę, wywiad, pomiar, obserwację czy eksperyment. Badacz kontroluje narzędzie (kwestionariusz), dobór próby, sposób rejestracji odpowiedzi oraz moment zbierania danych.
Pozostałe propozycje nie pasują do kryterium "bezpośrednio od jednostek":
- "Badania wtórne" wykorzystują dane już wcześniej zebrane przez inne podmioty lub w innym celu (np. publikacje statystyczne, sprawozdania finansowe, raporty branżowe). Badacz nie kontaktuje się wtedy bezpośrednio z respondentami, tylko analizuje istniejące zasoby.
- "Badania eksploracyjne" opisują raczej cel i etap rozpoznania problemu (poszukiwanie hipotez, wstępne rozpoznanie), a nie źródło danych. Mogą wykorzystywać zarówno dane pierwotne, jak i wtórne, więc nie stanowią jednoznacznej odpowiedzi.
- "Badania porównawcze" oznaczają sposób analizy (porównywanie grup, okresów, wskaźników), a nie metodę pozyskania danych. Takie badania również mogą opierać się na danych pierwotnych albo wtórnych.
Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: "pierwotne = badacz sam zbiera dane", "wtórne = badacz korzysta z danych już zebranych". To rozróżnienie jest często wykorzystywane przy planowaniu dokumentacji i analiz w jednostce organizacyjnej.
