Średnia arytmetyczna (przeciętna) z zestawu danych to wartość, która "wyrównuje" obserwacje: oblicza się ją jako sumę wszystkich wartości podzieloną przez liczbę tych wartości.
W zadaniu mamy sprzedaż produktu X w kolejnych latach i dokładnie pięć obserwacji: 50, 55, 60, 65, 70 (w tys.). Dlatego poprawny zapis średniej to: (50 + 55 + 60 + 65 + 70) / 5. Dzielnik 5 wynika z tego, że uśredniamy dane z pięciu lat.
Dlaczego pozostałe zapisy są błędne?
- Wyrażenie z dzieleniem przez 4 jest niepoprawne, bo liczba obserwacji nie wynosi 4, tylko 5. Taki błąd zaniża lub zawyża wynik średniej.
- Wyrażenie, w którym w liczniku brakuje jednej z wartości (np. pominięto 70 lub 50), nie opisuje średniej z całego okresu, tylko z niepełnego zbioru danych. To typowy błąd nieuwagi przy przepisywaniu liczb z tabeli.
- Wyrażenie sumujące cztery ostatnie lata i dzielące przez 4 daje średnią z lat 2018–2021, a nie z całych 5 lat z tabeli. Jest to inna miara (średnia z podzbioru), więc nie odpowiada treści zadania.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze policz najpierw, ile jest wierszy z danymi (ile lat/okresów), a dopiero potem dobierz dzielnik. Następnie sprawdź, czy w sumie pojawiają się wszystkie wartości z tabeli.
