Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2017



PYTANIE NR 22.
Przykładem urządzenia wykonawczego jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Element wykonawczy to taki element układu sterowania, który realizuje działanie fizyczne na obiekcie (np. ruch, obrót, przemieszczenie).
"Silnik elektryczny prądu stałego" jest typowym napędem/aktu­atorem. Fotorezystor i czujnik należą do toru wejściowego (pomiar), a przycisk monostabilny jest elementem sterowania ręcznego, nie wykonawczym.

Pełne wyjaśnienie:

W układach automatyki i sterowania wyróżnia się zwykle:

  • tor wejściowy – elementy dostarczające informacji (czujniki, przetworniki, elementy nastawcze ręczne),
  • tor przetwarzania – układ sterujący (np. regulator, sterownik),
  • tor wyjściowy – elementy wykonawcze (aktuatory), które zamieniają sygnał sterujący na działanie w świecie fizycznym.

Odpowiedź "silnik elektryczny prądu stałego" jest poprawna, ponieważ silnik jest typowym elementem wykonawczym: po podaniu zasilania/sterowania wytwarza moment obrotowy i ruch, czyli wykonuje działanie na obiekcie (np. napędza mechanizm).

Pozostałe propozycje nie spełniają definicji elementu wykonawczego:

  • "fotorezystor" to element, którego rezystancja zależy od natężenia światła. Służy do detekcji/pomiaru (tor wejściowy), a nie do wytwarzania ruchu czy innego efektu wykonawczego.
  • "przycisk monostabilny" jest elementem ręcznego zadawania sygnału (chwilowy styk). Może inicjować sterowanie, ale sam nie realizuje działania na obiekcie – jest elementem wejściowym/interfejsem użytkownika.
  • "czujnik" z definicji mierzy wielkość fizyczną (np. temperaturę, położenie, światło) i generuje sygnał informacyjny. To typowy element pomiarowy, a nie wykonawczy.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli element odbiera informację (mierzy, wykrywa, sygnalizuje) – zwykle jest wejściowy. Jeśli element powoduje efekt (ruch, nacisk, obrót, otwarcie/zamknięcie, przepływ) – jest wykonawczy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest element wykonawczy w układzie sterowania?
Element wykonawczy (aktuator) to urządzenie, które zamienia sygnał sterujący na działanie fizyczne na obiekcie, np. ruch, obrót, nacisk lub otwarcie przepływu. Jest to "wyjście" układu automatyki, przeciwne do czujnika, który dostarcza informacji (wejście).
Dlaczego silnik prądu stałego jest elementem wykonawczym?
Silnik prądu stałego po podaniu zasilania wytwarza moment obrotowy i ruch, czyli realnie oddziałuje na mechanizm (napędza). To typowa cecha elementu wykonawczego: nie mierzy, tylko realizuje polecenie sterownika poprzez efekt fizyczny.
Jak odróżnić czujnik od elementu wykonawczego na egzaminie?
Zadaj sobie pytanie: czy element mierzy lub wykrywa (to czujnik/wejście), czy wykonuje działanie (to aktuator/wyjście). Czujnik generuje sygnał informacyjny, a element wykonawczy powoduje ruch, zmianę położenia, przepływu lub inny efekt.
Co jest przykładem elementu wejściowego w automatyce?
Przykładami elementów wejściowych są czujniki (np. temperatury, położenia) oraz elementy zadawania ręcznego, jak przyciski. Dostarczają one informacji lub sygnału sterującego do układu, ale nie wykonują pracy na obiekcie (nie napędzają mechanizmu).
Czy fotorezystor może być elementem wykonawczym?
Typowo nie. Fotorezystor zmienia rezystancję pod wpływem światła, więc jest elementem detekcji/pomiaru wykorzystywanym w torze wejściowym. Może wpływać na działanie układu pośrednio (np. sterować tranzystorem), ale sam nie jest urządzeniem realizującym efekt wykonawczy.
Dlaczego przycisk monostabilny nie jest urządzeniem wykonawczym?
Przycisk monostabilny jest elementem wprowadzania sygnału przez użytkownika (chwilowe zwarcie/rozwarcie styków). Może uruchamiać proces sterowania, ale nie realizuje działania na obiekcie (np. nie wytwarza ruchu). Dlatego zalicza się go do elementów wejściowych, nie wykonawczych.
Jakie urządzenia najczęściej są elementami wykonawczymi w elektronice?
Najczęściej spotkasz napędy i przełączniki mocy, np. silniki, siłowniki, elektrozawory, a także elementy pośredniczące w załączaniu obciążeń, jak przekaźniki lub styczniki. Wspólna cecha: realizują polecenie sterownika i powodują zmianę w obiekcie.
Co oznacza pojęcie aktuator w automatyce?
"Aktuator" to inna nazwa elementu wykonawczego. Oznacza urządzenie, które przekształca sygnał sterujący (elektryczny, pneumatyczny, hydrauliczny) w działanie fizyczne. Przykładem jest silnik lub siłownik, które wykonują ruch zgodnie z komendą sterowania.
Jakie są typowe pułapki w pytaniach o elementy wykonawcze?
Najczęstsza pułapka to mylenie "urządzenia" z "wykonawczym": czujnik też jest urządzeniem, ale jego funkcją jest pomiar. Druga pułapka to uznanie przycisku za wykonawczy, bo "uruchamia" układ. Warto pamiętać: wykonawczy = efekt fizyczny na obiekcie.
Jak przygotować się do zadań o czujnikach i elementach wykonawczych?
Ćwicz klasyfikację elementów na blokach: wejście (czujniki, przyciski), sterownik, wyjście (silniki, siłowniki, zawory). Pomaga też robienie krótkich definicji: czujnik "mierzy", aktuator "działa". Na testach zawsze porównuj funkcję elementu, nie jego nazwę.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Element wykonawczy to taki element układu sterowania, który realizuje działanie fizyczne na obiekcie (np. ruch, obrót, przemieszczenie)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Siłownik" – opis elementu wykonawczego/aktuatora, https://pl.wikipedia.org/wiki/Si%C5%82ownik (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Silnik prądu stałego" – podstawowa charakterystyka i funkcja napędowa, https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_pr%C4%85du_sta%C5%82ego (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Czujnik" – rola czujnika jako elementu pomiarowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/Czujnik (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Skrypty/podręczniki z podstaw automatyki i sterowania (rozdziały: czujniki oraz elementy wykonawcze)
  • Materiały dydaktyczne o napędach elektrycznych (silniki DC – zasada działania i sterowanie)
  • Notatki z elektroniki: elementy wejściowe (przyciski, czujniki rezystancyjne) vs elementy wyjściowe (przekaźniki, silniki)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego