KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 17.
Przyrząd przedstawiony na fotografii służy do kontroli luzu
Ilustracja przedstawia narzędzie miernicze, które jest używane do kontroli luzu zaworowego w pojazdach samochodowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskazany przyrząd służy do kontroli szczeliny/luzu w układzie zaworowym silnika, czyli do sprawdzenia luzu zaworowego.
Luzy "pompy wody", "międzyzębny" oraz "końcówki drążka" kontroluje się innymi metodami i innymi narzędziami, typowymi dla tych zespołów.

Pełne wyjaśnienie:

Luz zaworowy to szczelina (lub zapas luzu) w mechanizmie rozrządu/układzie zaworowym, która kompensuje m.in. rozszerzalność cieplną elementów i zapewnia prawidłowe domykanie zaworów w różnych warunkach pracy. W praktyce warsztatowej kontrola tego luzu polega na pomiarze szczeliny odpowiednim przyrządem pomiarowym (najczęściej szczelinomierzem listkowym lub układem pomiarowym opartym o czujnik zegarowy – zależnie od konstrukcji silnika).

Odpowiedź "zaworowego" jest poprawna, ponieważ tylko luz zaworowy jest typowo kontrolowany przyrządem służącym do pomiaru niewielkich szczelin w mechanizmie zaworowym (na przykład między elementami współpracującymi w rozrządzie, zgodnie z procedurą producenta pojazdu).

Pozostałe odpowiedzi opisują inne rodzaje luzów, które kojarzą się z innymi zespołami i inną metodyką:

  • "pompy wody" – w pompie wody sprawdza się raczej stan łożyskowania, wycieki i ewentualny luz/hałas łożyska, ale nie jest to "luz" kontrolowany typowym przyrządem do szczelin w układzie zaworowym.
  • "międzyzębnego" – luz międzyzębny dotyczy zazębienia kół zębatych i mierzy się go metodami właściwymi dla przekładni (często czujnikiem zegarowym w określonej konfiguracji), a nie przyrządem przeznaczonym do szczelin w mechanizmie zaworowym.
  • "końcówki drążka kierowniczego" – luz końcówki drążka to luz przegubu w układzie kierowniczym; kontrola ma charakter diagnostyki zawieszenia/kierowniczego i wykonuje się ją innymi narzędziami oraz próbami (obciążanie koła, dźwignia, sprawdzanie przegubu), a nie przyrządem do pomiaru luzu zaworowego.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie odwołuje się do fotografii narzędzia, najpierw rozpoznaj rodzaj mierzonej wielkości (szczelina, przemieszczenie, bicie, ciśnienie), a dopiero potem dopasuj, w jakim zespole pojazdu taki pomiar jest typowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Luz zaworowy to niewielka szczelina w mechanizmie sterowania zaworami, która pozwala na prawidłową pracę elementów po rozgrzaniu silnika. Kontrola zapobiega problemom takim jak niedomykanie zaworów, spadek mocy, nierówna praca czy nadmierny hałas z okolic rozrządu.
Najczęściej używa się szczelinomierza listkowego, czyli zestawu blaszek o znanej grubości. W niektórych konstrukcjach i procedurach stosuje się też czujnik zegarowy w odpowiednim uchwycie, gdy pomiar opiera się na przemieszczeniu elementu.
Szukaj narzędzia przeznaczonego do pomiaru bardzo małych szczelin: cienkie listki o opisanych grubościach (szczelinomierz) lub czujnik wskazówkowy do precyzyjnych przemieszczeń. Takie przyrządy pasują do pracy przy głowicy i mechanizmie zaworowym, gdzie tolerancje są małe.
Luz może się zmieniać przez zużycie elementów współpracujących (krzywka, dźwigienka, popychacz), osadzanie się nagaru, zmiany geometrii po przegrzaniu oraz przez naturalną pracę materiału. Wpływ ma też temperatura: elementy rozszerzają się i dlatego luz jest definiowany dla określonych warunków.
Nie. W wielu silnikach stosuje się rozwiązania samokompensujące (np. popychacze hydrauliczne), gdzie nie przewiduje się rutynowej regulacji. W innych konstrukcjach luz jest regulowany (śrubą, płytkami, wymianą płytek) i wtedy kontrola w serwisie jest elementem obsługi okresowej.
Typowe objawy to: metaliczne "klekotanie" w okolicy głowicy, nierówna praca na biegu jałowym, spadek mocy, trudności z rozruchem, a w skrajnych przypadkach wypadanie zapłonów i pogorszenie emisji. Objawy mogą się różnić zależnie od tego, czy luz jest za duży czy za mały.
Luz międzyzębny dotyczy współpracy kół zębatych (przekładni) i opisuje "zapas" miejsca w zazębieniu. Luz zaworowy dotyczy mechanizmu zaworowego silnika i wpływa na otwieranie oraz domykanie zaworów. To inne zespoły i inne metody pomiaru, choć oba dotyczą precyzyjnych tolerancji.
Luz końcówki drążka to luz przegubu w układzie kierowniczym i ocenia się go przez poruszanie elementami pod obciążeniem oraz obserwację luzu w przegubie. To nie jest pomiar cienkiej szczeliny jak w rozrządzie, tylko diagnostyka "luzu mechanicznego" w przegubie i połączeniach.
Najczęstsze błędy to: zgadywanie po skojarzeniu z nazwą ("luz" = cokolwiek), ignorowanie tego, co przyrząd mierzy (szczelina vs przemieszczenie), oraz mylenie narzędzi o podobnym wyglądzie. Pomaga zasada: najpierw określ wielkość fizyczną, dopiero potem zastosowanie w pojeździe.
Ucz się zestawami: narzędzie → co mierzy → gdzie się używa → typowy przykład usterki. Warto robić własne fiszki ze zdjęciami (np. szczelinomierz, czujnik zegarowy, manometr) i dopisywać zastosowanie. Na egzaminie patrz na szczegóły: skala, końcówki, listki, sposób mocowania.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i instrukcje obsługi/napraw silników (rozdziały o układzie rozrządu i regulacji luzu zaworowego)
  • Katalogi i instrukcje producentów narzędzi warsztatowych (szczelinomierze, czujniki zegarowe, przyrządy do pomiaru luzów)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych dotyczące budowy i obsługi układu rozrządu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego