KWALIFIKACJA MOT5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 10.
W celu oceny stopnia zużycia tulei cylindrowej silnika spalinowego należy wykonać pomiar jej średnicy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnicówka czujnikowa jest typowym przyrządem do pomiaru średnic wewnętrznych tulei/cylindra w kilku przekrojach, co pozwala ocenić zużycie oraz odchyłki kształtu. Suwmiarka zwykle ma zbyt małą dokładność, a sam czujnik zegarowy bez odpowiedniej oprawy nie stanowi przyrządu do pomiaru średnicy.

Pełne wyjaśnienie:

Ocena stopnia zużycia tulei cylindrowej (lub cylindra) wymaga pomiaru średnicy wewnętrznej w kilku miejscach: zwykle na różnych wysokościach oraz w co najmniej dwóch prostopadłych kierunkach. Dzięki temu można wykryć nie tylko "powiększenie" średnicy, ale też typowe zjawiska geometryczne: owalizację (różne średnice w dwóch kierunkach) i stożkowatość (zmiana średnicy wzdłuż wysokości cylindra).

Odpowiedź "średnicówką czujnikową" jest właściwa, ponieważ taki przyrząd jest przeznaczony do szybkiego i powtarzalnego sprawdzania średnic wewnętrznych. W praktyce współpracuje z czujnikiem i wymaga ustawienia na wzorcu (np. przy użyciu pierścienia wzorcowego lub mikrometru zewnętrznego), a następnie umożliwia odczyt odchyłki od wartości nominalnej w badanych przekrojach.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieodpowiednie w ujęciu typowego doboru narzędzia do tej czynności:

  • "mikrometrem do otworów" – jest to narzędzie do pomiaru średnic wewnętrznych, ale w pytaniu wskazano pojedynczy właściwy wybór; w dydaktyce warsztatowej najczęściej jako podstawowe narzędzie do oceny zużycia cylindra podaje się średnicówkę czujnikową (łatwo wykonać serię pomiarów i porównać odchyłki). W wielu zestawach warsztatowych mikrometr do otworów występuje rzadziej niż średnicówka czujnikowa.
  • "suwmiarką uniwersalną" – choć da się nią orientacyjnie zmierzyć średnicę, zwykle nie zapewnia wymaganej dokładności i powtarzalności dla oceny zużycia tulei oraz wykrywania niewielkich różnic między przekrojami.
  • "czujnikiem zegarowym" – sam czujnik jest elementem pomiarowym do wskazywania przemieszczeń; dopiero w połączeniu z odpowiednią konstrukcją (np. średnicówką czujnikową) staje się przyrządem do pomiaru średnic wewnętrznych. Bez tego nie jest to kompletne narzędzie do takiego pomiaru.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy oceny zużycia tulei cylindrowej, wybieraj przyrząd, który umożliwia serię porównawczych pomiarów średnicy wewnętrznej w wielu przekrojach – a nie tylko pojedynczy, orientacyjny odczyt.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnicówka czujnikowa służy do pomiaru średnicy wewnętrznej w wielu przekrojach cylindra. Pozwala szybko porównać odchyłki od wartości bazowej, dzięki czemu można ocenić zużycie oraz wykryć owalizację i stożkowatość.
Suwmiarka bywa zbyt mało dokładna i ma ograniczoną powtarzalność w pomiarach otworów. Przy ocenie zużycia cylindra liczą się małe różnice średnicy między przekrojami, więc potrzebny jest przyrząd typowo do średnic wewnętrznych.
Owalizacja to różnica średnicy cylindra mierzona w dwóch prostopadłych kierunkach na tej samej wysokości. Wykrywa się ją, wykonując pomiary średnicówką w tych dwóch kierunkach i porównując odczyty.
Stożkowatość oznacza zmianę średnicy cylindra wzdłuż jego wysokości. Występuje np. wskutek nierównomiernego zużycia w strefie pracy pierścieni tłokowych. Sprawdza się ją, mierząc średnicę na różnych wysokościach.
Typowo mierzy się średnicę w kilku wysokościach (np. w górnej, środkowej i dolnej części strefy pracy) oraz w dwóch prostopadłych kierunkach. Taki zestaw pomiarów pozwala ocenić zarówno wymiar, jak i geometrię.
Tak, mikrometr do otworów może mierzyć średnice wewnętrzne, ale na egzaminach często jako typowe narzędzie do oceny zużycia cylindra wskazuje się średnicówkę czujnikową, bo ułatwia seryjne pomiary porównawcze w wielu przekrojach.
Najpierw ustala się punkt odniesienia (wartość bazową) na wzorcu lub przyrządzie nastawczym, a następnie wykonuje pomiary w cylindrze, odczytując odchyłkę od ustawionej wartości. Dokładna metoda zależy od zestawu pomiarowego.
Czujnik zegarowy mierzy przemieszczenie trzpienia, a nie średnicę jako taką. Dopiero po zamontowaniu w odpowiedniej oprawie (np. w średnicówce) jego wskazania można wykorzystać do kontroli średnicy wewnętrznej metodą porównawczą.
Najczęstsze błędy to zła kalibracja/ustawienie wartości bazowej, brak prostopadłości przyrządu do osi cylindra, zbyt duży nacisk podczas "kołysania" przyrządu oraz pomiar w zabrudzonym lub nieustabilizowanym temperaturowo cylindrze.
Warto umieć dobrać przyrząd do rodzaju wymiaru: średnica zewnętrzna vs wewnętrzna, pomiar bezwzględny vs porównawczy. Przećwicz też nazwy przyrządów i typowe zastosowania: średnicówka do otworów, mikrometr do wałów, suwmiarka do pomiarów orientacyjnych.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Średnicówka czujnikowa jest typowym przyrządem do pomiaru średnic wewnętrznych tulei/cylindra w kilku przekrojach, co pozwala ocenić zużycie oraz odchyłki kształtu."

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe producentów silników (procedury pomiaru cylindrów i kryteria zużycia)
  • Podręczniki metrologii warsztatowej (przyrządy do pomiaru otworów, błędy pomiaru)
  • Materiały dydaktyczne z pracowni silników spalinowych (ćwiczenia: pomiar stożkowatości i owalizacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego